←جستارهای وابسته
| خط ۱۵۰: | خط ۱۵۰: | ||
=====بعد سوم [[بِرّ]]===== | =====بعد سوم [[بِرّ]]===== | ||
این بعد در دستیابی به بِرّ است و آن، اتخاذ [[راه]] خاص و روش صحیح در وصول به آن میباشد: {{متن قرآن|وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا}}. ورود به [[خانه]] از پشت آن، راهی ناصواب است و ورود به خانه یا خارج شدن از آن بدین شیوه، صحیح نبوده و به طور کلی چنین روشی [[بِرّ]] نیست؛ بلکه کار صحیح روش بِرّ آن است که ورود و [[خروج]] از همان جایی انجام یابد که معمار [[خانه]] به هنگام ساخت آن را برای چنین کاری در نظر گرفته و آن را مخصوص این کار گردانیده است. هر چند این [[آیه]] تنها به صدد بیان اتخاذ [[راه]] صحیح برای ورود به خانه و خروج از آن است، اما میتوان از آن معیاری کلیتر برای ورود و وصول به هر کاری برداشت نمود. مؤید این مطلب، آن است که فعلیت دادن به هر امری، راه و روش ویژه به خود را دارد، و بِرّ آن است که برای انجام آن کار، همان راه و روش مخصوص به آن اتخاذ گردد. نکته مهم آن که: [[قرآن کریم]] در [[سوره مائده]]، ورود به خانه از راه و طریق خاص خودش را عامل [[پیروزی]] معرفی میکند: {{متن قرآن|...ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ}}<ref>«...از در (این شهر) بر آنان وارد شوید و هنگامی که در آن درآیید شما پیروزید» سوره مائده، آیه ۲۳.</ref>. در [[سوره]] “ص” هم از گشوده بودن دربهای [[جنات عدن]] که راههای اختصاصی و ورود [[متقین]] به [[بهشت]] است، سخن گفته: {{متن قرآن|هَذَا ذِكْرٌ وَإِنَّ لِلْمُتَّقِينَ لَحُسْنَ مَآبٍ * جَنَّاتِ عَدْنٍ مُفَتَّحَةً لَهُمُ الْأَبْوَابُ}}<ref>«این یادکردی است؛ و پرهیزگاران را، سرانجامی، نیکوست * بهشتهای جاودانی که درها (ی آن) برای آنان، باز است» سوره ص، آیه ۴۹-۵۰.</ref>. و در سوره “زمر” نیز از ورود [[کافران]] به [[جهنم]] و جاودانگیشان در آن، و همین طور از راههای ورود خاص ایشان به آن سخن به میان آورده: {{متن قرآن|وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ * قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«و آنان را که کفر ورزیدند دستهدسته به سوی دوزخ گسیل میکنند تا چون به آن رسند درهای آن گشوده شود و نگهبانان آن به آنها بگویند: آیا پیامبرانی از میان خودتان نیامده بودند که آیات پروردگارتان را بر شما میخواندند و شما را به دیدار امروزتان هشدار میدادند؟ * گفته میشود: از درهای دوزخ درآیید که در آن جاودانید پس جایگاه کبرورزان، بد جایگاهی است» سوره زمر، آیه ۷۱-۷۲.</ref>. همچنین برای ورود [[متقین]] از راههای اختصاصی به [[جنت]] و [[جاودانگی]] در آن آمده که: {{متن قرآن|وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ}}<ref>«و آنان را که از پروردگارشان پروا کردند دستهدسته به سوی بهشت گسیل میکنند تا چون به آن رسند و درهای آن گشوده شود و نگهبانان آن به آنان بگویند: درود بر شما، خوش آمدید، جاودانه در آن درآیید» سوره زمر، آیه ۷۳.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۹.</ref> | این بعد در دستیابی به بِرّ است و آن، اتخاذ [[راه]] خاص و روش صحیح در وصول به آن میباشد: {{متن قرآن|وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا}}. ورود به [[خانه]] از پشت آن، راهی ناصواب است و ورود به خانه یا خارج شدن از آن بدین شیوه، صحیح نبوده و به طور کلی چنین روشی [[بِرّ]] نیست؛ بلکه کار صحیح روش بِرّ آن است که ورود و [[خروج]] از همان جایی انجام یابد که معمار [[خانه]] به هنگام ساخت آن را برای چنین کاری در نظر گرفته و آن را مخصوص این کار گردانیده است. هر چند این [[آیه]] تنها به صدد بیان اتخاذ [[راه]] صحیح برای ورود به خانه و خروج از آن است، اما میتوان از آن معیاری کلیتر برای ورود و وصول به هر کاری برداشت نمود. مؤید این مطلب، آن است که فعلیت دادن به هر امری، راه و روش ویژه به خود را دارد، و بِرّ آن است که برای انجام آن کار، همان راه و روش مخصوص به آن اتخاذ گردد. نکته مهم آن که: [[قرآن کریم]] در [[سوره مائده]]، ورود به خانه از راه و طریق خاص خودش را عامل [[پیروزی]] معرفی میکند: {{متن قرآن|...ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ}}<ref>«...از در (این شهر) بر آنان وارد شوید و هنگامی که در آن درآیید شما پیروزید» سوره مائده، آیه ۲۳.</ref>. در [[سوره]] “ص” هم از گشوده بودن دربهای [[جنات عدن]] که راههای اختصاصی و ورود [[متقین]] به [[بهشت]] است، سخن گفته: {{متن قرآن|هَذَا ذِكْرٌ وَإِنَّ لِلْمُتَّقِينَ لَحُسْنَ مَآبٍ * جَنَّاتِ عَدْنٍ مُفَتَّحَةً لَهُمُ الْأَبْوَابُ}}<ref>«این یادکردی است؛ و پرهیزگاران را، سرانجامی، نیکوست * بهشتهای جاودانی که درها (ی آن) برای آنان، باز است» سوره ص، آیه ۴۹-۵۰.</ref>. و در سوره “زمر” نیز از ورود [[کافران]] به [[جهنم]] و جاودانگیشان در آن، و همین طور از راههای ورود خاص ایشان به آن سخن به میان آورده: {{متن قرآن|وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ * قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«و آنان را که کفر ورزیدند دستهدسته به سوی دوزخ گسیل میکنند تا چون به آن رسند درهای آن گشوده شود و نگهبانان آن به آنها بگویند: آیا پیامبرانی از میان خودتان نیامده بودند که آیات پروردگارتان را بر شما میخواندند و شما را به دیدار امروزتان هشدار میدادند؟ * گفته میشود: از درهای دوزخ درآیید که در آن جاودانید پس جایگاه کبرورزان، بد جایگاهی است» سوره زمر، آیه ۷۱-۷۲.</ref>. همچنین برای ورود [[متقین]] از راههای اختصاصی به [[جنت]] و [[جاودانگی]] در آن آمده که: {{متن قرآن|وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ}}<ref>«و آنان را که از پروردگارشان پروا کردند دستهدسته به سوی بهشت گسیل میکنند تا چون به آن رسند و درهای آن گشوده شود و نگهبانان آن به آنان بگویند: درود بر شما، خوش آمدید، جاودانه در آن درآیید» سوره زمر، آیه ۷۳.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۹.</ref> | ||
=====بعد چهارم [[بِرّ]]===== | |||
بعد چهارم بِرّ، ایصال نسبت به آن است، و آن، حاصل نشود تا این که از [[بهترین]] اشیایی که مورد [[محبت]] است، بذل و [[انفاق]] گردد: {{متن قرآن|لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}}<ref>«هرگز به نیکی دست نخواهید یافت مگر از آنچه دوست دارید (به دیگران) ببخشید و هر چیزی ببخشید بیگمان خداوند آن را میداند» سوره آل عمران، آیه ۹۲.</ref>. | |||
همین طور برای بذل انفاق، [[خدای متعال]] امر فرموده که این انفاق از دستاوردهای [[پاک]] و [[پاکیزه]] باشد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ...}}<ref>«ای مؤمنان! از دستاوردهای پاکیزه خود و آنچه ما از زمین برای شما بر میآوریم ببخشید.».. سوره بقره، آیه ۲۶۷.</ref>. | |||
نیز فرموده است: هر چه از خیر و [[نیکی]] انفاق کنید، برای خودتان خواهاد بود: {{متن قرآن|وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ}}<ref>«رهنمود آنان با تو نیست بلکه خداوند است که هر کس را بخواهد راهنمایی میکند و هر دارایی که ببخشید به سود خود شماست و جز برای خشنودی خداوند، نمیبخشید» سوره بقره، آیه ۲۷۲.</ref>. و این که: و هر چه از خیر و [[نیکی]] در [[راه خدا]] [[انفاق]] کنید، به شما تمام و کامل پرداخت خواهد شد: {{متن قرآن|وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ}}<ref>«رهنمود آنان با تو نیست بلکه خداوند است که هر کس را بخواهد راهنمایی میکند و هر دارایی که ببخشید به سود خود شماست و جز برای خشنودی خداوند، نمیبخشید» سوره بقره، آیه ۲۷۲.</ref>، {{متن قرآن|وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ}}<ref>«و آنچه در راه خداوند ببخشید، به شما تمام باز خواهند داد و بر شما ستم نخواهد رفت» سوره انفال، آیه ۶۰.</ref>. همچنین فرموده است: هرچه انفاق کنید، عوض آن را به شما خواهد داد و او [[بهترین]] روزیدهندگان است: {{متن قرآن|وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ}}<ref>«و هر چیزی را هزینه کنید او جایگزین آن را میدهد؛ و او بهترین روزیدهندگان است» سوره سبأ، آیه ۳۹.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۲۰.</ref> | |||
=====بعد پنجم [[برّ]]===== | |||
این بُعد آن است که هر چند از [[نجوا]] نمودن برای [[گناه]]، [[تجاوز]] و [[نافرمانی]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[نهی]] شده، اما به نجوا نمودن برای [[بِرّ]] و [[تقوا]] امر شده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى}}<ref>«ای مؤمنان! هنگامی که رازگویی میکنید به گناه و دشمنخویی و نافرمانی با پیامبر رازگویی نکنید و به نیکی و پرهیزگاری راز گویید!» سوره مجادله، آیه ۹.</ref>. | |||
از آیهای از [[سوره مجادله]] بر میآید که اصولاً نجوا نمودن کاری [[شیطانی]] بوده و برای محزون ساختن [[مؤمنین]] انجام میگیرد: {{متن قرآن|إِنَّمَا النَّجْوَى مِنَ الشَّيْطَانِ لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا...}}<ref>«رازگویی، تنها کار شیطان است تا مؤمنان را اندوهگین کند.».. سوره مجادله، آیه ۱۰.</ref>. | |||
نیز در [[سوره نساء]] فرموده: خیری در بیشتر نجواها نیست، مگر نجوایی که در آن امر به [[صدقه]] یا [[کار نیک]] و یا [[اصلاح بین مردم]] باشد: {{متن قرآن|لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«در بسیاری از گفتوگوهای زیرگوشی آنان خیری نیست مگر کسی به صدقه یا نکوکاری یا اصلاحی میان مردم فرمان دهد و هر کس در جست و جوی خشنودی خداوند چنین کند به زودی بدو پاداشی سترگ خواهیم داد» سوره نساء، آیه ۱۱۴.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۲۱.</ref> | |||
=====بعد ششم [[بِرّ]]===== | |||
بعد ششم آن این است که به [[تعاون]] و [[همکاری]] برای بِرّ و [[تقوا]] امر شده و از تعاون و همکاری برای [[گناه]] و [[تجاوز]] کاری [[نهی]] شده است: {{متن قرآن|وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ}}. | |||
جالب آنکه در [[قرآن کریم]] الفاظ: {{متن قرآن|تَعَاوَنُوا}}، {{متن قرآن|وَلَا تَعَاوَنُوا}} منحصراً در همین دو مورد ذکر شده است، و این، اهمیت همکاری و تعاون در امر بِرّ و تقوا را میرساند و از طرفی نیز اهمیت [[عدم همکاری]] و تعاون در گناه و تجاوزکاری را [[تأیید]] مینماید. | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||