حمد در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

به گفته برخی، تقدّم اسم [[عزیز]] بر حمید در [[آیه]] یاد شده بدین معناست که [[اخراج]] از [[تاریکی]] به سوی [[هدایت]] و [[نور]] در گرو داشتن عزت و [[قدرت]] بر فرستادن کتابی بینظیر و بخشیدن [[نعمت]] [[رهایی]] از تاریکی به [[روشنایی]]، مستلزم حمید بودن است؛<ref>روح المعانی، ج ۱۳، ص ۲۶۲.</ref> لیکن این نکته از [[سیاق]] این [[آیات]] فهمیده نمی‌شود.<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۵۸.</ref> برخی ذیل آیه {{متن قرآن|وَيَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَّ وَيَهْدِي إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ}}<ref>«و کسانی که آنان را از دانش بهره داده‌اند می‌بینند که آنچه از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده، راستین است و به راه (خداوند) پیروز ستوده، رهنمون می‌گردد» سوره سبأ، آیه ۶.</ref> گفته‌اند: چون آیه درباره گروهی است که می‌کوشند از [[پیشرفت]] [[آیات خدا]] جلوگیرند، بایستی عزت و ستودگی [[خدا]] به رخ آنان کشیده شود، زیرا او [[هدایتگری]] است که کسی را توان [[غلبه]] بر خواست او نیست و بر تمامی افعالش سزاوار [[حمد]] و ثناست و در عین عزتش جز [[جمیل]] کاری نمی‌کند.<ref> المیزان، ج ۱۶، ص ۳۵۸.</ref> به [[اعتقاد]] برخی، در اقتران اسم حمید با عزیز، عزیز اشاره است به صفات ذاتی، مانند [[علم]]، قدرت، [[حیات]]؛ و حمید اشاره دارد به صفات فعلی؛ نظیر [[رزق]]، [[خلق]]، [[احیاء]]، [[اماته]].<ref>اطیب البیان، ج ۷، ص ۳۵۵.</ref> تقدّم [[بی‌نیازی]] خدا بر ستاینده بودن وی در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ}}<ref>«ای مؤمنان! از دستاوردهای پاکیزه خود و آنچه ما از زمین برای شما بر می‌آوریم ببخشید و بر آن نباشید  که از نامرغوب‌های آنها ببخشید در حالی که خود نیز آنها را جز با چشم‌پوشی نسبت به آنها نمی‌ستاندید؛ و بدانید که خداوند بی‌نیازی ستوده است» سوره بقره، آیه ۲۶۷.</ref> به کسانی که از [[مال]] خبیث [[صدقه]] می‌دهند، می‌فهماند که خدا از [[صدقات]] شما [[بی‌نیاز]] است <ref>التفسیر الکبیر، ج ۷، ص ۶۸.</ref> و ستاینده کسانی است که از مال [[پاکیزه]] صدقه دهند و به دیگر سخن، با آنکه از [[انفاق]] دیگران [[بی‌نیاز]] است، ستاینده [[انفاق]] [[طیب]] است.<ref>منهج الصادقین، ج ۲، ص ۱۲۸.</ref> این [[تفسیر]]، بر این [[استوار]] است که حمید به معنای [[حامد]] باشد.<ref>المیزان، ج ۲، ص ۳۹۳؛ مجمع البیان، ج ۲، ص ۶۵۶.</ref> در [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَ مُوسَى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ}}<ref>«و موسی گفت: اگر شما و همه آنان که بر روی زمینند کافر شوید بی‌گمان خداوند، بی‌نیازی ستوده است» سوره ابراهیم، آیه ۸.</ref> و {{متن قرآن|وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَمَنْ يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ}}<ref>«و به راستی ما به لقمان فرزانگی  داده‌ایم، که خداوند را سپاس گزار! و هر که سپاس گزارد به سود خویش سپاس گزارده است؛ و هر که ناسپاسی ورزد خداوند، بی‌نیازی ستوده است» سوره لقمان، آیه ۱۲.</ref> گفته شده است که [[خدا]] از [[شکر]] [[آفریدگان]] بی‌نیاز است و [[شایستگی]] ذاتی برای [[ستایش]] دارد، هرچند ستاینده‌ای برای او نباشد.<ref>الصافی، ج ۱، ص ۸۸۲؛ ج ۲، ص ۳۰۸.</ref>

== پرسش‌های وابسته ==