جز
جایگزینی متن - 'مرتفع' به 'مرتفع'
جز (جایگزینی متن - 'مرتفع' به 'مرتفع') |
|||
| خط ۱۵۴: | خط ۱۵۴: | ||
[[حکم وضعی]] عبارت است از: "ضمان"؛ یعنی: اگر مال "مغصوب" به هر شکلی تلف شود، هر چند "غاصب" در [[حفظ]] آن کوتاهی نکرده باشد، ضامن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد. این حکم فقط در غصب اموال (عین یا [[منفعت]]) جاری میشود و در غصب حقوق، جریان ندارد. همان گونه که غصب موجب "ضمان" است، اتلاف (تلف کردن مال) نیز موجب "ضمان" میشود، چه این که غاصب به طور مستقیم و بدون واسطه، [[مالی]] را تلف کند ـ مثلا، حیوانی را بکشد یا شیشهای را بشکند ـ و یا موجباتی فراهم نماید که منجر به خسارتی بشود ـ مثلا، در معبر عمومی چاهی بکند یا چیز لغزندهای قرار دهد که موجب [[مرگ]] یا شکستن پای کسی شود یا چیزی را در [[راه]] قرار دهد که حیوانی رم کند و صاحبش را به [[زمین]] بکوبد. در همه این موارد مُسَبِّب، ضامن است.<ref>محمد اسماعیل نوری، آشنایی با ابواب فقه، ج۱، ص ۱۲۳.</ref> | [[حکم وضعی]] عبارت است از: "ضمان"؛ یعنی: اگر مال "مغصوب" به هر شکلی تلف شود، هر چند "غاصب" در [[حفظ]] آن کوتاهی نکرده باشد، ضامن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد. این حکم فقط در غصب اموال (عین یا [[منفعت]]) جاری میشود و در غصب حقوق، جریان ندارد. همان گونه که غصب موجب "ضمان" است، اتلاف (تلف کردن مال) نیز موجب "ضمان" میشود، چه این که غاصب به طور مستقیم و بدون واسطه، [[مالی]] را تلف کند ـ مثلا، حیوانی را بکشد یا شیشهای را بشکند ـ و یا موجباتی فراهم نماید که منجر به خسارتی بشود ـ مثلا، در معبر عمومی چاهی بکند یا چیز لغزندهای قرار دهد که موجب [[مرگ]] یا شکستن پای کسی شود یا چیزی را در [[راه]] قرار دهد که حیوانی رم کند و صاحبش را به [[زمین]] بکوبد. در همه این موارد مُسَبِّب، ضامن است.<ref>محمد اسماعیل نوری، آشنایی با ابواب فقه، ج۱، ص ۱۲۳.</ref> | ||
مادامی که شیء غصبی موجود است واجب است به مالکش باز گردانده شود، حتی اگر مستلزم پرداخت مبالغ و تحمل سختیهایی باشد. اگر باز گرداندن شیء غصبی مستلزم ضرری برای غاصب باشد، مانند اینکه بعضی [[مصالح]] ساختمانی را غصب کرده ودر پی ساختمانی | مادامی که شیء غصبی موجود است واجب است به مالکش باز گردانده شود، حتی اگر مستلزم پرداخت مبالغ و تحمل سختیهایی باشد. اگر باز گرداندن شیء غصبی مستلزم ضرری برای غاصب باشد، مانند اینکه بعضی [[مصالح]] ساختمانی را غصب کرده ودر پی ساختمانی مرتفع بکار برده، آیا واجب است که این مصالح را باز گرداند، حتی اگر اینکار مستلزم خراب کردن بنای ساخته شده باشد؟ | ||
در این صورت باید موازنهای بین شیء غصبی وبین آثار مترتب بر اعاده آن صورت پذیرد، بنابراین اگر بازگرداندن جنس غصبی موجب آثاری شودکه عنوان [[فساد در زمین]] بر آن منطبق گردد، ویا حتی سبب [[سختی]] وضرر بسیار زیادی "حرج" گردد، قائل شدن به [[وجوب]] اعاده عین شیء غصبی مشکل میباشد، به دلیل قول [[خداوند متعال]] در باره [[ربا]] که فرموده: {{متن قرآن|لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ}}<ref>« نه ستم میورزید و نه بر شما ستم میرود» سوره بقره، آیه ۲۷۹.</ref>، یعنی پاسخ [[ظلم]] به وسیله ظلم مطلوب نیست وحال آنکه [[خداوند]] فرموده: {{متن قرآن|فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ}}<ref>«هر کس بر شما ستم روا داشت همانگونه که با شما ستم روا داشته است با وی ستم روا دارید» سوره بقره، آیه ۱۹۴.</ref> در اینگونه موارد باید به عرف ودادگاه [[شایسته]] [[رجوع]] کرد.<ref>سید محمد تقی مدرسی، احکام معاملات، ج۱، ص۴۴۷.</ref> | در این صورت باید موازنهای بین شیء غصبی وبین آثار مترتب بر اعاده آن صورت پذیرد، بنابراین اگر بازگرداندن جنس غصبی موجب آثاری شودکه عنوان [[فساد در زمین]] بر آن منطبق گردد، ویا حتی سبب [[سختی]] وضرر بسیار زیادی "حرج" گردد، قائل شدن به [[وجوب]] اعاده عین شیء غصبی مشکل میباشد، به دلیل قول [[خداوند متعال]] در باره [[ربا]] که فرموده: {{متن قرآن|لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ}}<ref>« نه ستم میورزید و نه بر شما ستم میرود» سوره بقره، آیه ۲۷۹.</ref>، یعنی پاسخ [[ظلم]] به وسیله ظلم مطلوب نیست وحال آنکه [[خداوند]] فرموده: {{متن قرآن|فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ}}<ref>«هر کس بر شما ستم روا داشت همانگونه که با شما ستم روا داشته است با وی ستم روا دارید» سوره بقره، آیه ۱۹۴.</ref> در اینگونه موارد باید به عرف ودادگاه [[شایسته]] [[رجوع]] کرد.<ref>سید محمد تقی مدرسی، احکام معاملات، ج۱، ص۴۴۷.</ref> | ||