قسط در لغت: تفاوت میان نسخهها
←جستارهای وابسته
(←منابع) |
|||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
همچنین ارباب لغت ذکر کردهاند که {{عربی|مُقْسِطَ}} به معنای [[عادل]]، از [[اسماء]] [[خداوند]] است، اما «قاسط» به معنای [[ستمگر]] است<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۷، ص۳۷۷.</ref>. اصل در لغت «قسط» به معنای رساندن چیزی به جایگاه خودش و برآوردن [[حق]] در محل اصلی آن میباشد و این معنا فقط در [[مقام]] [[اجرای عدل]] و [[اعمال]] آن در [[جامعه]]، معنادار میشود، مانند دادن [[نفقه]] و تقسیم آن میان [[خانواده]] یا تقسیم [[مال]] میان شرکا؛ این موارد هنگامی است که عمل عادلانه و [[حقمدار]] باشد، اما به هنگام [[انحراف]] و بازگشت از حق، از آن، تعبیر به «جور» میشود. {{عربی|قَسط}} مصدر است و {{عربی|قِسط}} اسم مصدر. در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه ۲۹.</ref> و اینکه: {{متن قرآن|كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref>. | همچنین ارباب لغت ذکر کردهاند که {{عربی|مُقْسِطَ}} به معنای [[عادل]]، از [[اسماء]] [[خداوند]] است، اما «قاسط» به معنای [[ستمگر]] است<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۷، ص۳۷۷.</ref>. اصل در لغت «قسط» به معنای رساندن چیزی به جایگاه خودش و برآوردن [[حق]] در محل اصلی آن میباشد و این معنا فقط در [[مقام]] [[اجرای عدل]] و [[اعمال]] آن در [[جامعه]]، معنادار میشود، مانند دادن [[نفقه]] و تقسیم آن میان [[خانواده]] یا تقسیم [[مال]] میان شرکا؛ این موارد هنگامی است که عمل عادلانه و [[حقمدار]] باشد، اما به هنگام [[انحراف]] و بازگشت از حق، از آن، تعبیر به «جور» میشود. {{عربی|قَسط}} مصدر است و {{عربی|قِسط}} اسم مصدر. در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه ۲۹.</ref> و اینکه: {{متن قرآن|كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref>. | ||
در «اقساط»، [[برپایی عدل]] در نظر گرفته میشود و «تقسیط» جهت وقوع و تعلق فعل [[قسط]]، لحاظ میشود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۹، ص۲۵۷.</ref>.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۵۰.</ref> | در «اقساط»، [[برپایی عدل]] در نظر گرفته میشود و «تقسیط» جهت وقوع و تعلق فعل [[قسط]]، لحاظ میشود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۹، ص۲۵۷.</ref>.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۵۰.</ref> | ||
==قسط در ولایت و امامت از منظر عقل و نقل== | |||
«[[قسط]]» به معنای [[عدل]] و [[میانهروی]] و رسانیدن [[حق]] به محلش و دادن حق هر چیز به خودش میباشد. تفاوت قسط با عدل در آن است که قسط به فعل خارجی گفته میشود که در عمل ظاهر گردد، اما عدل به [[ملکه نفسانی]] اطلاق میشود<ref>مفردات ألفاظ القرآن (ط. دارالقلم - الدار الشامیة، ۱۴۱۲ ه.ق.)، ص۶۷۰؛ جمهرة اللغة (ول. دارالعلم للملایین ۱۹۸۷م)، ج۱، ص۴۹۸.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۶ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۶ ص ۴۱۷.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||