←اصلاح همهجانبه
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۲۳: | ||
بر اساس [[عقیده]] تجربه گرایان دینی، که [[گوهر دین]] را تجربه دینی قلمداد میکنند و سایر ابعاد دین مانند بعد [[معرفتی]]، [[اخلاقی]] و... را در حاشیه و صدف دین قرار میدهند، اصلاح در عقاید، اخلاقیات و... دین، لازم نیست؛ چراکه اینها اموری عرضی محسوب میشوند. | بر اساس [[عقیده]] تجربه گرایان دینی، که [[گوهر دین]] را تجربه دینی قلمداد میکنند و سایر ابعاد دین مانند بعد [[معرفتی]]، [[اخلاقی]] و... را در حاشیه و صدف دین قرار میدهند، اصلاح در عقاید، اخلاقیات و... دین، لازم نیست؛ چراکه اینها اموری عرضی محسوب میشوند. | ||
اما امام حسین{{ع}} با اصلاحات همهجانبه خویش، نشان داد که نباید گذاشت هیچ بعدی از دین دچار آسیب و آفت شود و در صورت آسیبپذیری، باید در صدد اصلاح آن برآمد.<ref>[[حمید رضا قنبرینژاد اصفهانی|قنبرینژاد اصفهانی، حمید رضا]]، [[اصلاحات از منظر امام حسین (مقاله)|مقاله «اصلاحات از منظر امام حسین»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۱۰ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۱۰]] ص ۳۹.</ref> | اما امام حسین{{ع}} با اصلاحات همهجانبه خویش، نشان داد که نباید گذاشت هیچ بعدی از دین دچار آسیب و آفت شود و در صورت آسیبپذیری، باید در صدد اصلاح آن برآمد.<ref>[[حمید رضا قنبرینژاد اصفهانی|قنبرینژاد اصفهانی، حمید رضا]]، [[اصلاحات از منظر امام حسین (مقاله)|مقاله «اصلاحات از منظر امام حسین»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۱۰ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۱۰]] ص ۳۹.</ref> | ||
==مبانی احیاگری در نهضت امام حسین== | |||
در خصوص اصول و مبانی [[احیا]] و [[اصلاح]]، [[کلامی]] عمیق و [[زیبا]] از [[امام حسین]]{{ع}} وجود دارد، که میتواند راهگشای کار ما باشد. امام حسین{{ع}} [[حرکت اصلاحی]] خود را الگویی از [[سیره]] و [[روش پیامبر]]{{صل}} و علی{{ع}} میداند. | |||
[[امام]] در وصیتنامه خود که هنگام حرکت از [[مدینه]] به سوی [[مکه]]، برای محمد مشهور به این حنیفه نگاشت، [[هویت]] حرکت احیاگرانه و اصلاحطلبانه خود را بیان میکند. | |||
آن [[حضرت]] پس از بیان [[عقیده]] خویش درباره [[توحید]]، [[نبوت]] و [[معاد]] مینویسد: | |||
{{متن حدیث|وَ أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ أَشِراً وَ لَا بَطِراً وَ لَا مُفْسِداً وَ لَا ظَالِماً وَ إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِي أُمَّةِ جَدِّي{{صل}} أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>بحارالانوار، ج۴۴، ص۳۲۹؛ فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۳۰.</ref>؛ «من از روی [[هوس]]، [[سرکشی]]، تبهکاری و [[ستمگری]] [[قیام]] نکردم، تنها به [[انگیزه]] اصلاح در [[امت]] جدم برخاستم. میخواهیم به [[نیکیها]] [[فرمان]] دهم و از [[بدیها]] باز دارم و روش جد خود و پدرم [[علی بن ابی طالب]] را دنبال کنم». | |||
امام حسین{{ع}} در [[سخنرانی]] خود در [[سرزمین]] «[[منی]]» خود را [[مصلح]] معرفی و همان سخنان [[پدر]] بزرگوارش را تکرار میکند: | |||
{{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ مَا كَانَ مِنَّا تَنَافُساً فِي سُلْطَانٍ وَ لَا الْتِمَاساً مِنْ فُضُولِ الْحُطَامِ وَ لَكِنْ لِنُرِيَ الْمَعَالِمَ مِنْ دِينِكَ وَ نُظْهِرَ الْإِصْلَاحَ فِي بِلَادِكَ وَ يَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِكَ وَ يُعْمَلَ بِفَرَائِضِكَ وَ سُنَنِكَ وَ أَحْكَامِكَ...}}<ref>فرهنگ جامع سخنان امام حسین{{ع}}، ص۳۱۳.</ref>. | |||
«پروردگارا! تو میدانی این حرکت ما نه به خاطر [[رقابت]] بر سر [[حکومت]] و [[قدرت]]، و نه به منظور به دست آوردن [[مال]] [[دنیا]] است، بلکه به خاطر آن است که نشانههای [[دین]] تو را به [[مردم]] بنمایانم و [[اصلاحات]] را در [[کشور اسلامی]] [[اجرا]] کنم؛ تا [[بندگان]] ستمدیدهات از چنگال [[ظالمان]] در [[امان]] باشند و [[واجبات]] و [[احکام]] و سنتهای تعطیل شده تو دوباره اجرا گردد». | |||
امام حسین{{ع}} که این [[سخنرانی]] را در ایام [[حج]] در جمع [[صحابه]] بزرگ [[پیامبر]] و [[تابعین]] در [[زمان معاویه]] ایراد فرمودند، با [[صراحت]] از [[اصلاحات]] سخن میگوید و با همان صراحت و شفافیت، اصول و مبانی این [[حرکت اصلاحی]] را بیان میدارد. این اصول و مبانی در چهار اصل بنیادین بیان شده است. همین جملههای [[نورانی]] را علی{{ع}} در [[نهج البلاغه]] بیان فرمود و اهداف و [[انگیزه]] فعالیتهای خود را بر این مبانی [[استوار]] میساخت: | |||
===بازگشت به اصول [[واقعی]] [[اسلام]]=== | |||
{{متن حدیث|لِنُرِيَ الْمَعَالِمَ مِنْ دِينِكَ}}: «نشانههای محو شده [[راه خدا]] را - که همان اصول واقعی اسلام است- بازگردانیم». یعنی بازگشت به اسلام نخستین و [[اسلام راستین]]، بازگرداندن اصول محو شده، احیای آنچه از این [[نشانهها]] محو گشته و یا کم رنگ شده، از بین بردن [[بدعتها]] و جایگزین ساختن [[سنتهای اصیل اسلامی]] یعنی [[اصلاح]] در فکرها و [[اندیشهها]] و تحولی در روحها و ضمیرها و قضاوتها در زمینه خود اسلام. | |||
===[[تحول]] بنیادین در اوضاع [[زندگی]] [[مردم]]=== | |||
{{متن حدیث|وَ نُظْهِرَ الْإِصْلَاحَ فِي بِلَادِكَ}}؛ [[حاکم]] نمودن اصلاح در [[کشور]]. اصلاح اساسی و آشکار و چشمگیری که نظر هر بیننده را جلب نماید و علائم بهبودی وضع زندگی مردم در آن کاملاً هویدا باشد، را در [[شهرها]] و مجامع به عمل آوریم؛ یعنی تحولی بنیادین در اوضاع زندگی [[خلق]] [[خدا]]. | |||
===تحول بنیادین و اساسی در [[روابط اجتماعی]]=== | |||
{{متن حدیث|يَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِكَ}}: ایجاد محیطی [[امن]] برای عبادگان خدا. | |||
[[بندگان]] [[مظلوم]] خدا از [[شر]] [[ظالمان]] [[امان]] پابند، و دست تطاول ستمکاران از سر [[ستمدیدگان]] کوتاه شود؛ یعنی اصلاح در روابط اجتماعی [[انسانها]]. | |||
===تحولی ثمربخش و [[اسلامی]] در نظامهای [[مدنی]] و [[اجتماعی]]=== | |||
{{متن حدیث|وَ يُعْمَلَ بِفَرَائِضِكَ وَ سُنَنِكَ وَ أَحْكَامِكَ}}؛ «عمل به [[قوانین]]، [[احکام]] و سنتهای تعطیل و فراموش شده.»... | |||
مقررات تعطیلشده خدا و قانونهای نقضشده اسلام، بار دیگر به پا داشته شود و حاکم بر [[زندگی اجتماعی]] مردم گردد. | |||
[[شهید مطهری]] در این باره میفرماید: | |||
«هر مصلحی که موفق شود این چهار اصل را عمل سازد، [[افکار]] و [[اندیشهها]] را متوجه [[اسلام راستین]] سازد و [[بدعتها]] و [[خرافهها]] را از مغزها بیرون براند، به [[زندگی]] عمومی از نظر [[تغذیه]] و [[مسکن]] و [[بهداشت]] و [[آموزش و پرورش]] سامان بخشد، [[روابط انسانی]] [[انسانها]] را بر اساس [[برابری]] و [[برادری]] و [[احساس]] [[اخوت]] و همسانی برقرار سازد، و ساخت [[جامعه]] را از نظر [[نظامات]] و مقررات [[حاکم]] طبق الگوی خدایی [[اسلامی]] قرار دهد، به حداکثر [[موفقیت]] نائل آمده است»<ref>مرتضی مطهری، نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، ص۷۰.</ref>. | |||
[[امام حسین]]{{ع}} تأکید میکند که اصول مزبور، مخدوش و مغفول واقع شدهاند. پس کسی را [[طلب]] میکند که برای سامان بخشیدن به [[ناهنجاریها]] و احیای [[سنتها]] و ارزشهای [[مقدس]] جامعه عصر [[نبوی]] [[قیام]] کند، و البته این کار بزرگ، مصلحی خود ساخته و به دور از شائبههای [[قدرت]] پرستی، [[دنیا دوستی]] و [[رفاهطلبی]] میخواهد که [[امام]] در [[وصیت نامه]] مذکورش بر این مطلب تأکید میکند.<ref>[[مهدی باباپور|باباپور، مهدی]]، [[احیاگری و اصلاحطلبی در نهضت حسینی (مقاله)|مقاله «احیاگری و اصلاحطلبی در نهضت حسینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۱۰ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۱۰]] ص ۵۷.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||