←برخی از راههای علم آموزی امامان
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
[[ائمه]]{{عم}} دو نوع [[علم]] دارند: [[علوم عادی]] که از راههای معمولی فرا میگیرند و در فراگیری آن با دیگر [[انسانها]] تفاوتی ندارند و [[علوم غیر عادی]] که در این قسم با دیگران متفاوت بوده و علم ایشان در [[ارتباط با عالم غیب]] تحقق پیدا میکند؛ از این قسم با عنوان [[الهام]] یاد شده و در توضیح آن گفته شده است: گاهی ممکن است مطلبی به [[قلب]] [[القا]] شود و [[انسان]] یک مرتبه خود را بر مطلبی واقف و [[آگاه]] ببیند، به این نوع [[القاء]]، [[الهام]] میگویند، مانند الهام به [[مادر]] [[حضرت موسی]]{{ع}}<ref>سوره قصص، آیه ۷: {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ}}</ref>.<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[منشور جاوید (کتاب)|منشور جاوید]]، ج ۱۰، ص۳۹ و [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|آگاهی سوم یا علم غیب]]، ص٣٣ ـ ٣٨؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص۳۳۰؛ محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن، [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، فصلنامه شیعهپژوهی، ش ۲، ص۵۹ و ۶۹؛ [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص۷؛ [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص۱۷۶.</ref> | [[ائمه]]{{عم}} دو نوع [[علم]] دارند: [[علوم عادی]] که از راههای معمولی فرا میگیرند و در فراگیری آن با دیگر [[انسانها]] تفاوتی ندارند و [[علوم غیر عادی]] که در این قسم با دیگران متفاوت بوده و علم ایشان در [[ارتباط با عالم غیب]] تحقق پیدا میکند؛ از این قسم با عنوان [[الهام]] یاد شده و در توضیح آن گفته شده است: گاهی ممکن است مطلبی به [[قلب]] [[القا]] شود و [[انسان]] یک مرتبه خود را بر مطلبی واقف و [[آگاه]] ببیند، به این نوع [[القاء]]، [[الهام]] میگویند، مانند الهام به [[مادر]] [[حضرت موسی]]{{ع}}<ref>سوره قصص، آیه ۷: {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ}}</ref>.<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[منشور جاوید (کتاب)|منشور جاوید]]، ج ۱۰، ص۳۹ و [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|آگاهی سوم یا علم غیب]]، ص٣٣ ـ ٣٨؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص۳۳۰؛ محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن، [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، فصلنامه شیعهپژوهی، ش ۲، ص۵۹ و ۶۹؛ [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص۷؛ [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص۱۷۶.</ref> | ||
==برخی از | ==برخی از [[راههای علم آموزی امامان]]== | ||
در کتب [[روایی]] مانند [[کافی]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۶۴، باب جهات علوم الائمه{{عم}}</ref> و [[بحارالانوار]]، ابواب و روایاتی وجود دارد که نشان میدهند همه [[علوم]] و دانشهای امامان از رهگذر [[پیامبر]] یا [[حضرت علی]]{{ع}} به آنها نرسیده، بلکه آنان از طریق الهام با [[وحی]] غیر رسمی در ارتباطاند و [[پاسخ]] پرسشهای نوظهور را از این طریق دریافت میکنند<ref>ر.ک: [[محمد حسین نصیری|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایاننامه)|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]].</ref>، از جملۀ آنها میتوان به دو زیر مورد اشاره کرد: | در کتب [[روایی]] مانند [[کافی]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۶۴، باب جهات علوم الائمه{{عم}}</ref> و [[بحارالانوار]]، ابواب و روایاتی وجود دارد که نشان میدهند همه [[علوم]] و دانشهای امامان از رهگذر [[پیامبر]] یا [[حضرت علی]]{{ع}} به آنها نرسیده، بلکه آنان از طریق الهام با [[وحی]] غیر رسمی در ارتباطاند و [[پاسخ]] پرسشهای نوظهور را از این طریق دریافت میکنند<ref>ر.ک: [[محمد حسین نصیری|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایاننامه)|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]].</ref>، از جملۀ آنها میتوان به دو زیر مورد اشاره کرد: | ||
===[[نکت]] | ===[[نکت فی القلب]] راهی برای [[علم آموزی امامان]]=== | ||
یکی از [[منابع علم | یکی از [[منابع علم اهل بیت]] "نکت" یا "[[نکت فی القلب]]" است یا همان [[الهام]] است. "نکت" به حالتی میگویند که مطلبی [[علمی]] بدون تحصیل مقدمات به [[دل انسان]] بیاید. شخصی از [[امام صادق]]{{ع}} پرسید: گاهی ما از شما [[سؤال]] میپرسیم و سریع [[پاسخ]] میدهید و گاهی کمی مکث میکنید، سپس پاسخ ما را میدهید، علّت آن چیست؟ [[حضرت]] فرمودند: "بله پاسخ برخی سؤالات به گوش ما رسیده یا به [[قلب]] ما میآید، سپس ما آنها را به زبان میآوریم"<ref>{{متن حدیث|قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}إِنَّا نَسْأَلُکَ أَحْیَاناً فَتُسْرِعُ فِی الْجَوَابِ وَ أَحْیَاناً تَطْرُقُ ثُمَّ تُجِیبُنَا قَالَ إِنَّهُ نَعَمْ یُنْقَرُ وَ یُنْکَتُ فِی آذَانِنَا وَ قُلُوبِنَا فَإِذَا نُکِتَ أَوْ نُقِرَ نَطَقْنَا وَ إِذَا أُمْسِکَ عَنَّا أَمْسَکْنَا}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۳۱۶.</ref> و یا در [[روایت]] دیگری از امام صادق{{ع}} آمده است: "برخی از ما [[علم]] در گوششان قرار میگیرد. برخی از ما در [[خواب]] میبینند. برخی از ما صدایی میشنویم". همچنین از ایشان دربارۀ نوع علم اهل بیت{{عم}} سؤال شد فرمودند: "از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[حضرت علی]]{{ع}} به ما [[ارث]] رسیده است، علمی که به واسطه آنها از [[مردم]] بینیازیم [[ولی]] مردم به ما احتیاج دارند. [[راوی]] گفت: آیا حکمتهایی که در قلب یا گوش شما [[القاء]] میشود نیز هست؟ آن حضرت فرمود: گاهی هم از این نوع است".<ref>{{متن حدیث|قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَنْ عِلْمِ عَالِمِکُمْ قَالَ وِرَاثَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صوَ مِنْ عَلِیٍّ{{ع}}قَالَ قُلْتُ إِنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّهُ یُقْذَفُ فِی قُلُوبِکُمْ وَ یُنْکَتُ فِی آذَانِکُمْ قَالَ أَوْ ذَاکَ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۶۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، فصلنامه شیعهپژوهی، ش ۲ص ۵۹ و ۶۹؛ [[مجید معارف|معارف، مجید]]، [[نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن (مقاله)|نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن]]، ص۴۶؛ [[محمد حسین نصیری|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایاننامه)|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]].</ref> | ||
بر اساس روایتی از [[امام کاظم]]{{ع}}<ref>{{متن حدیث|مَبْلَغُ عِلْمِنَا عَلَی ثَلَاثَةِ وُجُوهٍ مَاضٍ وَ غَابِرٍ وَ حَادِثٍ فَأَمَّا الْمَاضِی فَمُفَسَّرٌ وَ أَمَّا الْغَابِرُ فَمَزْبُورٌ وَ أَمَّا الْحَادِثُ فَقَذْفٌ فِی الْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِی الْأَسْمَاعِ وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا وَ لَا نَبِیَّ بَعْدَ نَبِیِّنَا}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۶۴.</ref>، [[امامان]] سه گونه [[علم]] دارند: ماضی، غابر و حادث. [[علوم ماضی]] علومی هستند مربوط به گذشته و توضیح و [[تفسیر]] آن به وسیلۀ [[پیامبر]] به [[امام]] رسیده مانند [[علوم قرآن]]؛ [[علوم]] مربوط به [[آینده]] غابر نام دارد که توسط پیامبر، کتباً یا شفاهاً در [[اختیار]] امام قرار گرفته و از هر امامی به امام دیگر منتقل میشود. نوع سوم علومی هستند که به وسیلۀ [[الهام]] در اختیار امام قرار میگیرد. در [[روایات]]، این نوع، توصیفاتی دارد مانند: این علم یا با انداختن به [[قلوب]]، یا با گفتن در گوش حاصل میشود؛ این علم از طرف [[خداوند]] [[عنایت]] شده و از [[برترین علوم]] ایشان است و یا به وسیله [[ملک]] انجام میگیرد و از ناحیه گوش است، یا بدون ملک و از ناحیه [[قلب]] است، و یا به وسائل دیگر. این علم دائما در حال ازدیاد است و از مصادیق [[علم غیب]]<ref>ر.ک. [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص۳۳۰؛ [[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>. | بر اساس روایتی از [[امام کاظم]]{{ع}}<ref>{{متن حدیث|مَبْلَغُ عِلْمِنَا عَلَی ثَلَاثَةِ وُجُوهٍ مَاضٍ وَ غَابِرٍ وَ حَادِثٍ فَأَمَّا الْمَاضِی فَمُفَسَّرٌ وَ أَمَّا الْغَابِرُ فَمَزْبُورٌ وَ أَمَّا الْحَادِثُ فَقَذْفٌ فِی الْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِی الْأَسْمَاعِ وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا وَ لَا نَبِیَّ بَعْدَ نَبِیِّنَا}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۶۴.</ref>، [[امامان]] سه گونه [[علم]] دارند: ماضی، غابر و حادث. [[علوم ماضی]] علومی هستند مربوط به گذشته و توضیح و [[تفسیر]] آن به وسیلۀ [[پیامبر]] به [[امام]] رسیده مانند [[علوم قرآن]]؛ [[علوم]] مربوط به [[آینده]] غابر نام دارد که توسط پیامبر، کتباً یا شفاهاً در [[اختیار]] امام قرار گرفته و از هر امامی به امام دیگر منتقل میشود. نوع سوم علومی هستند که به وسیلۀ [[الهام]] در اختیار امام قرار میگیرد. در [[روایات]]، این نوع، توصیفاتی دارد مانند: این علم یا با انداختن به [[قلوب]]، یا با گفتن در گوش حاصل میشود؛ این علم از طرف [[خداوند]] [[عنایت]] شده و از [[برترین علوم]] ایشان است و یا به وسیله [[ملک]] انجام میگیرد و از ناحیه گوش است، یا بدون ملک و از ناحیه [[قلب]] است، و یا به وسائل دیگر. این علم دائما در حال ازدیاد است و از مصادیق [[علم غیب]]<ref>ر.ک. [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص۳۳۰؛ [[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>. | ||