عباسیان: تفاوت میان نسخه‌ها

۷٬۶۸۲ بایت اضافه‌شده ،  ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۱
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۱: خط ۴۱:


از دیگر ویژگی [[خلفای عباسی]]، [[دشمنی]] با [[خاندان رسالت]]، ایجاد نفرت نسبت به [[علویین]]، تبعید، زندانی کردن، کشتن و فشار بر آنان بود. در این [[فکر]] میان [[خلیفه]]، سران [[قوم]]، [[ارتش]] و [[وزراء]] فرقی نبود و همه، هم‌عقیده بودند. این [[تفکر]] در سراسر [[تاریخ]] [[خلافت عبّاسی]] به چشم می‌خورد، لکن بر حسب [[اختلاف]] اشخاص و روحیه‌ها در ادوار مختلف شدّت و ضعف پیدا می‌کرد. [[متوکل]] در [[دشمنی]] با [[خاندان رسالت]]، در میان [[خلفای عباسی]] نظیر نداشت. در سال ٢٣٦ هجری قمری امر کرد [[قبّه]] [[ضریح امام حسین]] {{ع}} را در [[کربلا]] و همچنین خانه‌های بسیاری که در اطرافش ساخته بودند، خراب و با [[زمین]] یکسان نمودند و [[دستور]] داد [[آب]] به [[حرم]] [[امام حسین]] {{ع}} بستند و [[زمین]] [[قبر مطهّر]] را شخم و زراعت کنند تا به کلّی اسم و رسم مزار فراموش شود<ref>مروج الذهب، ج۴، ص۵؛ شیعه در اسلام، علامه طباطبایی، ص۲۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۳۰۲.</ref>
از دیگر ویژگی [[خلفای عباسی]]، [[دشمنی]] با [[خاندان رسالت]]، ایجاد نفرت نسبت به [[علویین]]، تبعید، زندانی کردن، کشتن و فشار بر آنان بود. در این [[فکر]] میان [[خلیفه]]، سران [[قوم]]، [[ارتش]] و [[وزراء]] فرقی نبود و همه، هم‌عقیده بودند. این [[تفکر]] در سراسر [[تاریخ]] [[خلافت عبّاسی]] به چشم می‌خورد، لکن بر حسب [[اختلاف]] اشخاص و روحیه‌ها در ادوار مختلف شدّت و ضعف پیدا می‌کرد. [[متوکل]] در [[دشمنی]] با [[خاندان رسالت]]، در میان [[خلفای عباسی]] نظیر نداشت. در سال ٢٣٦ هجری قمری امر کرد [[قبّه]] [[ضریح امام حسین]] {{ع}} را در [[کربلا]] و همچنین خانه‌های بسیاری که در اطرافش ساخته بودند، خراب و با [[زمین]] یکسان نمودند و [[دستور]] داد [[آب]] به [[حرم]] [[امام حسین]] {{ع}} بستند و [[زمین]] [[قبر مطهّر]] را شخم و زراعت کنند تا به کلّی اسم و رسم مزار فراموش شود<ref>مروج الذهب، ج۴، ص۵؛ شیعه در اسلام، علامه طباطبایی، ص۲۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۳۰۲.</ref>
==تقسیم [[تاریخ]] [[حکومت عباسی]]==
{{اصلی|عباسیان در تاریخ اسلامی}}
[[قیام عباسیون]] با تلاش‌های [[ابومسلم خراسانی]]، پس از حرکت مخفی ۵۰ ساله علیه [[امویان]] به نتیجه رسید و از [[سال ۱۳۲ هجری]] قمری، خلفای عباسی، یکی پس از دیگری بر [[کرسی خلافت]] تکیه زدند.
[[مورخان]]، حکومت عباسی را بر اساس نیروهای خلافت و [[تحول]] اوضاع [[سیاسی]] و [[شکوفایی]] زندگی [[فرهنگی]] و [[فکری]] به چهار عصر تقسیم کرده‌اند:
# عصر اول: دوران نیرومندی، گسترش و شکوفایی (۱۳۲ - ۲۳۲ ق/۷۵۰ - ۸۴۷ م)؛
# عصر دوم: دوران نفوذ ترکان (۲۳۲ - ۳۳۴ ق /۸۴۷ - ۹۴۶ م)؛
# عصر سوم: دوران نفوذ [[آل‌بویه ایرانی]] (۳۳۴ - ۴۴۷ ق / ۹۴۶ - ۱۰۵۵ م)؛
# عصر چهارم: دوران نفوذ [[سلجوقیان]] ترک (۴۴۷ - ۶۵۶ ق / ۱۰۵۵ - ۱۲۵۸ م).
===دوران اول عباسی (۱۳۲-۲۳۲ق/۷۵۰-۸۴۷م)===
====خلیفه نخست: [[ابوالعباس سفاح]]====
====خلیفه دوم: [[منصور عباسی]]====
====خلیفه سوم: [[ابوعبدالله مهدی|مهدی عباسی]]====
====خلیفه چهارم: [[هادی عباسی]]====
====خلیفه پنجم: [[هارون عباسی]]====
====خلیفه ششم: [[امین عباسی]]====
====خلیفه هفتم: [[مأمون عباسی]]====
====خلیفه هشتم: [[معتصم عباسی]]====
====خلیفه نهم: [[واثق عباسی]]====
===عصر دوم عباسی (۲۳۲-۳۳۴ق / ۸۴۷-۹۴۶م)===
این دوران با خلافت [[متوکل]] آغاز شد و در خلال دوران مستکفی پایان پذیرفت. ویژگی این دوران، [[ضعف]] خلافت و از میان رفتن تدریجی هیبت آن بود، تا جایی که [[امیران]] تابع خلافت، برای جدایی از آن نقشه می‌کشیدند. در این [[زمان]]، [[ترک‌ها]] [[حاکم]] شده دستگاه [[حکومتی]] را در [[اختیار]] گرفتند. از دوران متوکل، به علت افزایش نفوذ ترکان، ضعف به بدنه حکومت سرایت کرد و این نوعی دگرگونی از حکومت [[عربی]] به حکومت ترکی و نمودی از انقلابی بود که همه بخش‌های مهم خلافت، آن را [[احساس]] کرد و به ضعف [[قدرت]] خلیفه و در نهایت به [[فروپاشی]] آن منجر شد.
در دوران دوم [[عباسی]] این خلفا حکومت کردند:
====خلیفه دهم: [[متوکل عباسی]]====
====خلیفه یازدهم: [[منتصر عباسی]]====
====خلیفه دوازدهم: [[مستعین عباسی]]====
====خلیفه سیزدهم: [[معتز عباسی]]====
====خلیفه چهاردهم: [[مهتدی عباسی]]====
====خلیفه پانزدهم: [[معتمد عباسی]]====
====خلیفه شانزدهم: [[معتضد عباسی]]====
====خلیفه هفدهم: [[مکتفی عباسی]]====
====خلیفه هجدهم: [[مقتدر عباسی]]====
====خلیفه نوزدهم: [[قاهر عباسی]]====
====خلیفه بیستم: [[راضی عباسی]]====
====خلیفه بیست و یکم: [[متقی عباسی]]====
====خلیفه بیست و دوم: [[مستکفی عباسی]]====
[[آل بویه]] در دوران او حاکم شدند.
===عصر سوم عباسی (۳۳۴ - ۴۴۷ ق./۹۴۶ - ۱۰۵۵ م)===
این دوران در [[زمان]] خلافت مستکفی آغاز و در زمان خلافت [[قائم]] پایان یافت. ویژگی این دوران [[ارتباط]] آن با [[تاریخ]] آل بویه است که در عراق از نفوذ [[حقیقی]] و قدرت [[واقعی]] برخوردار بودند. خلیفه فقط نامی داشت، گویی کارمند آنان بود و حاصل دست‌رنج خود را از آنان می‌گرفت و [[حق]] دخالت در هیچ یک از کارهای خلافت بدون مراجعه و جلب موافقت آنان نداشت.
خلیفه در این دوران به گونه‌ای نفوذش را از دست داد که به او دستور می‌دادند و آنچه را از وی می‌خواستند، انجام می‌داد و [[سیطره]] [[دینی]] هم بر [[آل‌بویه]] نداشت؛ زیرا [[مذاهب]] آنها مختلف بود، آنان [[شیعیان غالی]] بودند و فقط برای [[خدمت]] به اهداف خویش راضی شدند [[مقام خلافت]] باقی بماند.
خلفای این دوران عبارت‌اند از:
====خلیفه بیست و سوم: [[مستکفی عباسی]]====
====خلیفه بیست و چهارم: [[مطیع عباسی]]====
====خلیفه بیست و پنجم: [[قادر عباسی]]====
====خلیفه بیست و ششم: [[قائم عباسی]]====
===عصر چهارم [[عباسی]] (۴۴۷ - ۶۵۶ ق/۱۰۵۵ - ۱۲۵۸ م)===
این دوران در [[زمان]] [[خلافت]] قائم آغاز و با [[مرگ]] مستعصم پایان یافت. ویژگی این دوران، انتقال [[قدرت]] [[واقعی]] به سلاجقه ترک است که در [[سرزمین]] جبال [[حاکم]] شدند. اوضاع خلافت در دوران سلاجقه، بهتر از زمان [[آل بویه]] بود؛ زیرا آنان [[سنی]] [[مذهب]] بودند و [[احترام]] دینی [[خلفا]] را [[حفظ]] کرده در خور [[مقام]] دینی آنان، از ایشان [[تجلیل]] می‌کردند.
خلفا در این دوران در [[توانایی]] و [[اقدام]] در یک سطح نبودند؛ آنان از دوران مسترشد، مقداری از [[نفوذ]] واقعی خویش را باز پس گرفتند و از دوران مقتفی در [[حکومت]] [[بغداد]] و شهرهای تابعه آن مستقل شدند و در دوران [[ناصر]] قدرت خود را باز یافتند؛ در حکومت [[عراق]] [[استقلال]] یافتند و به مدت ۶۶ سال، [[تسلیم]] هیچ سلطانی نشدند، تا اینکه مغولان حرکت گسترده خود را به سمت [[غرب]] آغاز، [[سرزمین‌ها]] را اشغال و [[شهرها]] را نابود کردند. آنان سرانجام به بغداد رسیدند و با اشغال آن، [[خلافت عباسی]] را از میان بردند<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)|دولت عباسیان]]، ص ۲۸ ـ ۲۹.</ref>.
در دوران چهارم عباسی این خلفا حکومت کردند:
====خلیفه بیست و هفتم: [[قائم عباسی]]====
====خلیفه بیست و هشتم: [[مقتدی عباسی]]====
====خلیفه بیست و نهم: [[مستظهر عباسی]]====
====خلیفه سیم: [[مسترشد عباسی]]====
====خلیفه سی و یکم: [[راشد عباسی]]====
====خلیفه سی و دوم: [[مکتفی عباسی]]====
====خلیفه سی و سوم: [[مستنجد عباسی]]====
====خلیفه سی و چهارم: [[مستضیئ عباسی]]====
====خلیفه سی و پنجم: [[ناصر عباسی]]====
====خلیفه سی و ششم: [[ظاهر عباسی]]====
====خلیفه سی و هفتم: [[مستنصر عباسی]]====
====خلیفه سی و هشتم: [[مستعصم عباسی]]====


==عباسیان و مهدویت==
==عباسیان و مهدویت==
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش