جد بن قیس در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

برپایه برخی گزارش‌ها جد بن قیس و همدستانش افزون بر عدم حضور خودشان در جنگ تبوک، می‌‌کوشیدند دیگران را نیز به بهانه گرمای شدید از رفتن به [[جهاد]] باز دارند.<ref>تفسیر قمی، ج ۱، ص ۳۲۰؛ التبیان، ج ۵، ص ۲۶۹.</ref> خداوند با [[نزول آیات]] {{متن قرآن|فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُواْ أَن يُجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالُواْ لاَ تَنفِرُواْ فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَّوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ فَلْيَضْحَكُواْ قَلِيلاً وَلْيَبْكُواْ كَثِيرًا جَزَاء بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ}}<ref>«بازماندگان  (از جهاد در جنگ تبوک)، از خانه‌نشینی خویش در مخالفت با پیامبر  شادمانی کردند و خوش نداشتند که با جان و مالشان در راه خداوند جهاد کنند و گفتند: در این گرما رهسپار نشوید؛ بگو: آتش دوزخ گرم‌تر است اگر در می‌یافتند از این) پس به کیفر آنچه می‌کردند باید کم بخندند و بسیار بگریند» سوره توبه، آیه ۸۱-۸۲.</ref>، وی و دیگر منافقان را رسوا کرد و از کمی [[شادمانی]] آنان در این [[دنیا]] و زیادی اندوهشان در [[آخرت]] یاد کرد. واقدی نیز با شمارش آیاتی که در [[غزوه تبوک]] نازل شده، بر آن است که این دو آیه درباره جد بن قیس فرود آمده‌اند.<ref>المغازی، ج ۳، ص ۹۹۳، ۱۰۶۹.</ref> [[علی بن ابراهیم قمی]] گزارش داده که افزون بر این دو [[آیه]]، [[آیات]] {{متن قرآن|فَإِن رَّجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُل لَّن تَخْرُجُواْ مَعِيَ أَبَدًا وَلَن تُقَاتِلُواْ مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُم بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُواْ مَعَ الْخَالِفِينَ وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَىَ قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُواْ وَهُمْ فَاسِقُونَ }}<ref>«و اگر خداوند تو را نزد دسته‌ای از آنان باز گرداند و آنها از تو اجازه بیرون آمدن (با تو را) خواستند بگو: هرگز، هیچ‌گاه با من بیرون نخواهید آمد و همراه من با دشمنی جنگ نخواهید کرد؛ نخست بار شما خود کناره‌جویی (از جهاد) را پسندیدید بنابراین با واپس‌ماندگان، کنار بنشینید. و هیچ‌گاه بر هیچ‌یک از ایشان چون مرد نماز مگزار و بر گور او حاضر مشو؛ اینان به خداوند و پیامبرش کفر ورزیده‌اند و نافرمان مرده‌اند» سوره توبه، آیه ۸۳-۸۴.</ref> نیز درباره جد نازل شده است.<ref>تفسیر قمی، ج ۱، ص ۲۹۲.</ref> برابر برخی گزارش‌ها، آیات {{متن قرآن|وَإِذَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُواْ بِاللَّهِ وَجَاهِدُواْ مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُوْلُواْ الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُواْ ذَرْنَا نَكُن مَّعَ الْقَاعِدِينَ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ}}<ref>«و چون سوره‌ای فرو فرستاده شود که به خداوند ایمان آورید و همراه با پیامبرش جهاد کنید، توانمندان از ایشان، از تو اجازه می‌گیرند و می‌گویند: بگذار تا ما با خانه‌نشینان بمانیم راضی شده‌اند که با واپس‌ماندگان (جهاد، از زنان  و کودکان)  باشند و بر دل‌هایشان مهر نهاده شده است از این رو در نمی‌یابند» سوره توبه، آیه ۸۶-۸۷.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>«ایراد تنها بر کسانی است که با آنکه توانگرند، از تو اجازه (ی ترک جهاد) می‌خواهند؛ به این خشنودند که با واپس‌ماندگان (جهاد، از زنان و کودکان) همراه باشند و خداوند بر دل‌های آنان مهر نهاده است از این رو (چیزی) نمی‌دانند» سوره توبه، آیه ۹۳.</ref> نیز درباره [[جد بن قیس]] نازل شده‌اند.<ref> جامع البیان، ج ۱۰، ص ۱۴۳؛ المغازی، ج ۳، ص ۱۰۷۰ - ۱۰۷۱؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۶۷؛ البحر المحیط، ج ۵، ص ۴۸۹.</ref> وی و همفکرانش که از [[ثروتمندان]] [[قوم]] به شمار می‌‌آمدند برای ترک [[جنگ]]، از [[پیامبر]] خواستند تا همراه [[خانه]] نشینان، [[زنان]] و آنان که عذر پذیرفته شده ای داشتند، در [[شهر]] بمانند. [[خداوند]] در این سه آیه، با اشاره به وضعیت این گروه از [[منافقان]] در [[جنگ تبوک]]، از بسته بودن دل‌های آنان خبر داده و آنان را [[شایسته]] [[مؤاخذه]] دانسته است. پس از عزیمت پیامبر{{صل}} و یارانش به جنگ تبوک، منافقانی که در [[مدینه]] مانده بودند، خبرهای [[بدی]] را درباره [[سپاه]] [[اسلام در مدینه]] شایع می‌‌کردند و از کشته شدن پیامبر و یارانش خبر می‌‌دادند؛ اما وقتی خبر [[سلامتی]] [[رسول خدا]] و همراهانش به آنها رسید و [[دروغ]] هاشان آشکار شد، ناراحت و بدحال شدند. در ضمن [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَهُمْ فَرِحُونَ}}<ref>«اگر خیری به تو رسد ناخشنود می‌شوند و اگر بلایی به تو رسد می‌گویند: ما از پیش (صلاح) کار خود را (در نظر) گرفته بودیم  و با شادی رو می‌گردانند» سوره توبه، آیه ۵۰.</ref>، جد بن قیس و یارانش از این دسته منافقان شمرده شده‌اند.<ref> جامع البیان، ج ۱۰، ص ۱۰۵؛ الدرالمنثور، ج ۴، ص ۲۱۵.</ref>