←مقدمه
(تغییرمسیر به رؤیای معصوم حذف شد) برچسب: تغییرمسیر حذف شد |
(←مقدمه) |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
در [[قرآن کریم]] از | در [[قرآن کریم]] از رؤیای صادقه [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}، [[حضرت یوسف]]{{ع}} و [[رسول اعظم]]{{صل}} سخن به میان آمده است. از مشهورترین مواردی که در [[قرآن]] به القائات [[الهی]] در [[خواب]] اشاره شده، رؤیای حضرت ابراهیم{{ع}} است که در آن دستور [[ذبح]] فرزندش را دریافت کرد: {{متن قرآن|قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ}}<ref>«و چون در تلاش، همپای او گشت (ابراهیم) گفت: پسرکم! من در خواب میبینم که تو را سر میبرم» سوره صافات، آیه ۱۰۲.</ref> | ||
مطابق [[تفاسیر]]، رؤیای آن [[حضرت]] شکلی از [[نزول وحی]] بوده است<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۷۰۶؛ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۹، ص۱۱۱؛ محمدجواد مغنیه، تفسیر الکاشف، ج۶، ص۳۴۹؛ محمد صادقی تهرانی، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۲۵، ص۱۸۵؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۳، ص۴۹؛ محمود زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۴، ص۵۳؛ محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۶، ص۳۴۶.</ref>. [[تأیید]] [[خداوند]] بر این خواب و قرار دادن [[قربانی]] دیگر به جای فرزندش<ref>مفسران شیعه معتقدند فرزندی که حضرت ابراهیم{{ع}} مأمور ذبح او شد، حضرت اسماعیل{{ع}} بوده؛ هر چند در میان مفسران اهل سنت، قول مشهور آن است که آن فرزند، حضرت اسحاق{{ع}} بوده است. ر.ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۵۳؛ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۹، ص۱۱۸؛ محمد صادقی تهرانی، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۲۵، ص۱۸۳؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۳، ص۴۹؛ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ج۱۶، ص۹۹؛ محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۶، ص۳۴۶.</ref>، نشانه تأییدی بر [[صدق]] رؤیای آن حضرت است<ref>{{متن قرآن|قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ * إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْبَلَاءُ الْمُبِينُ * وَفَدَيْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ}} «تو خواب خود را راست شمردی؛ ما بدینگونه نکوکاران را پاداش میدهیم * بیگمان این همان آزمایش آشکار بود * و به قربانی سترگی او را بازخریدیم» سوره صافات، آیه ۱۰۵-۱۰۷.</ref>. از [[ابن عباس]] نیز نقل شده است که رؤیای [[پیامبران]]، [[وحی]] است<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۷۰۶.</ref>. داستان دیگر، داستان رؤیای [[حضرت یوسف]]{{ع}} است که فرمود: «پدرم! من در [[خواب]] دیدم که یازده [[ستاره]]، و [[خورشید و ماه]] در برابرم [[سجده]] میکنند»<ref>{{متن قرآن|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ}} «(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند» سوره یوسف، آیه ۴.</ref>. [[حضرت یعقوب]]{{ع}} با [[آگاهی]] از [[تأویل]] خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد تا موجب [[حسادت]] بیشتر آنان نشود<ref>{{متن قرآن|قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}} «گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بیگمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۵.</ref>. | مطابق [[تفاسیر]]، رؤیای آن [[حضرت]] شکلی از [[نزول وحی]] بوده است<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۷۰۶؛ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۹، ص۱۱۱؛ محمدجواد مغنیه، تفسیر الکاشف، ج۶، ص۳۴۹؛ محمد صادقی تهرانی، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۲۵، ص۱۸۵؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۳، ص۴۹؛ محمود زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۴، ص۵۳؛ محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۶، ص۳۴۶.</ref>. [[تأیید]] [[خداوند]] بر این خواب و قرار دادن [[قربانی]] دیگر به جای فرزندش<ref>مفسران شیعه معتقدند فرزندی که حضرت ابراهیم{{ع}} مأمور ذبح او شد، حضرت اسماعیل{{ع}} بوده؛ هر چند در میان مفسران اهل سنت، قول مشهور آن است که آن فرزند، حضرت اسحاق{{ع}} بوده است. ر.ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۵۳؛ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۹، ص۱۱۸؛ محمد صادقی تهرانی، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۲۵، ص۱۸۳؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۳، ص۴۹؛ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ج۱۶، ص۹۹؛ محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۶، ص۳۴۶.</ref>، نشانه تأییدی بر [[صدق]] رؤیای آن حضرت است<ref>{{متن قرآن|قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ * إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْبَلَاءُ الْمُبِينُ * وَفَدَيْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ}} «تو خواب خود را راست شمردی؛ ما بدینگونه نکوکاران را پاداش میدهیم * بیگمان این همان آزمایش آشکار بود * و به قربانی سترگی او را بازخریدیم» سوره صافات، آیه ۱۰۵-۱۰۷.</ref>. از [[ابن عباس]] نیز نقل شده است که رؤیای [[پیامبران]]، [[وحی]] است<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۷۰۶.</ref>. داستان دیگر، داستان رؤیای [[حضرت یوسف]]{{ع}} است که فرمود: «پدرم! من در [[خواب]] دیدم که یازده [[ستاره]]، و [[خورشید و ماه]] در برابرم [[سجده]] میکنند»<ref>{{متن قرآن|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ}} «(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند» سوره یوسف، آیه ۴.</ref>. [[حضرت یعقوب]]{{ع}} با [[آگاهی]] از [[تأویل]] خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد تا موجب [[حسادت]] بیشتر آنان نشود<ref>{{متن قرآن|قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}} «گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بیگمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۵.</ref>. | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
{{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَانًا كَبِيرًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم میدهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمیافزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>. | {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَانًا كَبِيرًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم میدهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمیافزاید» سوره اسراء، آیه ۶۰.</ref>. | ||
تفسیرهای متعددی از [[صحابه]] و دیگر [[مفسران]] درباره این [[آیه]] نقل شده است<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۶۵۴؛ عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۷، ص۲۳۳۶.</ref>. بنا بر برخی [[روایات]]، رسول خدا{{صل}} در [[خواب]] دید که میمونهایی بر [[منبر]] ایشان بالا میروند. از این خواب به شدت [[غمگین]] شدند. سپس این [[آیه شریفه]] برای [[تسلیت]] به آن [[حضرت]] نازل شد<ref>ر.ک: علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج۲، ص۲۱؛ محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۲، ص۲۹۷.</ref>. از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به نقل شده است که این آیه درباره [[بنی امیه]] است<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج۲، ص۳۸۰؛ محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۲، ص۲۹۸.</ref>. اگر چه مصادیق یادشده در [[قرآن]]، به [[رؤیاهای صادقه]] [[پیامبران]] اختصاص دارد؛ اما با توجه به اینکه | تفسیرهای متعددی از [[صحابه]] و دیگر [[مفسران]] درباره این [[آیه]] نقل شده است<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۶۵۴؛ عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۷، ص۲۳۳۶.</ref>. بنا بر برخی [[روایات]]، رسول خدا{{صل}} در [[خواب]] دید که میمونهایی بر [[منبر]] ایشان بالا میروند. از این خواب به شدت [[غمگین]] شدند. سپس این [[آیه شریفه]] برای [[تسلیت]] به آن [[حضرت]] نازل شد<ref>ر.ک: علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج۲، ص۲۱؛ محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۲، ص۲۹۷.</ref>. از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به نقل شده است که این آیه درباره [[بنی امیه]] است<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج۲، ص۳۸۰؛ محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۲، ص۲۹۸.</ref>. اگر چه مصادیق یادشده در [[قرآن]]، به [[رؤیاهای صادقه]] [[پیامبران]] اختصاص دارد؛ اما با توجه به اینکه رؤیای صادقه، اختصاص به پیامبران ندارد، میتوان آن را یکی از روشهای دریافت [[علم]] برای غیر پیامبران نیز شمرد.<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۸۷.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||