جعل حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[جعل حدیث در حدیث]] - [[جعل حدیث در تاریخ اسلامی]]</div>

* [[جعل حدیث]] پدیده‌ای است که در عصر [[نبوی]] و پس از آن، سخنان [[نورانی]] [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} را [[تهدید]] کرده، تا آنجاکه گفته شده حدود چهارده‌هزار [[روایت]] جعلی از ایشان وجود داشته است.<ref>دراین‌باره، ر.ک: [[جواد شهرستانی|شهرستانی، جواد]]، مقدمه وسائل الشيعة، ج ۱، ص۴۶.</ref>  

* [[حضرت رسول]]{{صل}} با [[آگاهی]] از وقوع این پدیده شوم، در عصر خود این خطر را گوشزد کرده بودند؛ چنان‌که در متون [[شیعه]] و [[سنی]] این [[روایت]] [[نقل]] شده است که فرمودند: {{عربی|"قَدْ كَثُرَتْ عَلَيَّ الْكَذَّابَةُ. فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّداً فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ"}}؛<ref>«دروغگويان عليه من زیاد شده‌اند. پس هرکس از روی عمد بر من دروغ ببندد، جایگاه او در آتش است». حدیث یادشده با الفاظ متفاوت و از طرق مختلف در متون متعددی آمده است. برای نمونه، ر.ک: نهج‌البلاغة، خطبه ۲۱۰؛ حسن‌بن‌شعبه حرانی، تحف العقول عن آل الرسول، ص۱۹۳؛ [[محمد بن یعقوب کلینی]]، الکافی، ج۱، ص۶۲؛ [[ابراهیم نعمانی|محمد بن ابراهيم نعمانی]]، الغيبة، ص۷۶؛ [[احمد بن حنبل]]، مسند حنبل، ج۱، ص۷۸؛ [[عبدالله بن بهرام دارمی|دارمی، عبدالله بن بهرام]]، سنن دارمی، ج۱، ص۷۶ و ۷۷؛ [[محمد بن اسماعیل بخاری|بخاری، محمد بن اسماعیل]]، الصحيح، ج۱، ص۳۵ و ۳۶؛ [[محمد بن حیان بستی|بستی، محمد بن حیان]]، کتاب المجروحین، ج۱، ص۶؛ [[عبدالله بن عدی جرجانی|جرجانی، عبدالله بن عدی]]، الکافی فی ضعفاء الرجال، ج۷، ص۹۵؛ [[ابونعیم اصفهانی]]، کتاب الضعفاء، ص۵۲؛ [[سليمان بن ابراهیم قندوزی|قندوزی، سليمان بن ابراهیم]]، ینابیع المودة، ج۱، ص۱۸۶. گفتنی است برخی عالمان اهل سنت، کتابی مستقل راجع به این حدیث نگاشته و اثبات کرده‌اند که این روایت از بیش از صد طریق از پیامبر اکرم{{صل}} نقل شده است (ر.ک: [[سليمان بن احمد طبرانی|طبرانی، سليمان بن احمد]]، طرق حديث من کذب علی متعمداً، ص۳۳-۱۷۶).</ref>

*وقوع پدیده [[جعل]] در عصر [[معصومان]] نیز امری انکارناپذیر است. ازاین‌رو خود [[امامان معصوم]]{{عم}} [[شیعیان]] را نسبت به [[احادیث]] ساختگی هشدار داده، ملاک‌هایی برای تشخیص آنها ارائه کرده‌اند. برای نمونه، [[هشام بن حکم]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که فرمودند: «سخنی را از ما قبول نکنید؛ مگر آنکه موافق [[قرآن]] و [[سنت]] باشد یا همراه با آن شاهدی از سخنان پیشین باشد؛ چراکه [[مغيرة بن سعيد]] – لعنه‌الله – احادیثی را در کتاب‌های [[اصحاب]] پدرم وارد کرده که پدرم آنها را نگفته است».<ref>[[محمد بن عمر کشی|کشی، محمد بن عمر]]، رجال الكشی، ص۲۲۴.</ref>

*ازاین‌رو، [[عالمان شیعه]] و [[اهل سنت]] با پی‌ریزی [[علم رجال]] به تمییز [[راویان]] [[ثقه]] از غیر [[ثقه]] [[همت]] گمارده، تصنیفات مستقل و متعددی را به رشته تحریر درآوردند.<ref>کتاب‌های رجال البرقی، رجال الكشی، رجال النجاشی، الفهرست نوشته [[شیخ طوسی]]، رجال ابن داوود و خلاصة الاقوال نوشته [[علامه حلی]] از معروف‌ترین کتاب‌های رجال شیعه به‌شمار می‌روند. کتاب‌های الطبقات الكبرى نوشته ابن‌سعد، التاريخ الكبير نوشته بخاری، کتاب الضعفاء و المتروکین نوشته نسائی، الجرح و التعديل نوشته ابن‌ابی‌حاتم رازی و کتاب المجروحين نوشته ابن‌حبان نیز از مهم‌ترین کتاب‌های رجالی [[اهل سنت]] هستند.</ref>

*از سوی دیگر، [[روایات]] موجود در متون [[روایی]] در یک تقسیم‌بندی کلی به [[روایات]] [[متواتر]] و واحد تقسیم شده و از آنجا که توافق [[راویان]] [[روایات]] [[متواتر]] بر [[دروغ‌گویی]] عادتاً محال است، این دسته از [[روایات]] به [[بررسی سندی]] [[نیاز]] ندارند. اما [[خبر واحد]] مورد [[بررسی سندی]] قرار می‌گیرد تا اعتبار آن در ترازوی نقد روشن شود. بنابراین بازشناسی [[روایات]] و تشخیص [[روایات معتبر]] از غیرمعتبر -آن‌گاه که [[متواتر]] نباشند- برای رسیدن به [[معارف دینی]]، امری ضروری است.<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]].</ref>

* [[پرونده:457575.jpeg|22px]] [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]