سوره انعام در معارف و سیره رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[امام رضا]]{{ع}} خوردن گوشت هر درنده دارای دندان نیش‌دار (مانند ببر) و هر پرنده چنگال‌دار را [[حرام]] دانسته است. طبق این [[روایت]]، گوشت خرگوش نیز حرام است؛ چون چنگال‌هایی مانند گربه و سایر درندگان [[وحشی]] دارد؛ لذا محکوم به [[حکم]] آنان خواهد بود. علاوه بر این، چون خرگوش از مسوخ دانسته شده، در بدنش نجاستی مانند [[خون]] حیض وجود دارد<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۹۳.</ref>. از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امام صادق]]{{ع}} نیز [[حرمت]] خوردن گوشت هر درنده دارای دندان نیش‌دار و هر پرنده چنگال‌دار رسیده است<ref>دعائم الإسلام، ج۲، ص۱۲۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۲۲؛ الکافی، ج۱۲، ص۲۱۷.</ref>. روایت امام رضا{{ع}} می‌تواند در ذیل [[آیه]] ۱۴۵ سوره انعام: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ}}<ref>«بگو: در آنچه به من وحی شده است چیزی نمی‌یابم که برای خورنده‌ای که آن را می‌خورد حرام باشد؛ مگر مردار و یا خون ریخته یا گوشت خوک که پلید است و یا (آنچه) از سر نافرمانی جز به نام خداوند ذبح شده باشد اما کسی که (از خوردن آنها) ناگزیر شده است در حالی که افزونخواه (برای رسیدن به لذت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بی‌گمان پروردگارت آمرزنده بخشاینده است» سوره انعام، آیه ۱۴۵.</ref> قرار گیرد که فقط حرمت خوردن مردار، خونی که از [[بدن]] حیوانی بیرون ریخته، گوشت خوک را بیان می‌کند. چون روشن است که خوردنی‌های حرام منحصر به این چهار مورد نیست و آیه نیز در صدد [[حصر]] نبوده و تنها نظر به [[نفی]] [[احکام]] [[خرافی]] [[مشرکان]] دارد و به اصطلاح، حصر اضافی است و به تعبیر دیگر، [[آیه]] می‌گوید [[محرمات الهی]] اینها هستند، نه آنچه شما [[تصور]] می‌کنید<ref>تفسیر نمونه، ج۶، ص۱۵.</ref>. البته این آیه می‌تواند به این معنا نیز باشد که تا [[زمان]] [[نزول]] این آیه، فقط همین موارد [[حرام]] بوده است و موارد دیگر مانند گوشت درندگان [[وحشی]] که در [[روایت]] [[امام رضا]]{{ع}} نیز آمده، بعداً اضافه شد<ref>الفرقان فی تفسیر القرآن، ج۱۰، ص۳۱۵.</ref>. از امام رضا{{ع}} از علت [[غرق]] شدن [[فرعون]]، با آنکه در نهایت [[ایمان]] آورده و به [[یگانگی خداوند]] [[شهادت]] داد<ref>{{متن قرآن|وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ}} «و بنی اسرائیل را از دریا گذراندیم و فرعون و سپاهش از ستم و دشمنی، سر در پی آنان نهادند تا آنگاه که آب از سرش گذشت؛ گفت: ایمان آوردم که هیچ خدایی نیست جز همان که بنی اسرائیل بدان ایمان دارند و من از گردن نهادگانم» سوره یونس، آیه ۹۰.</ref> سؤال شد. ایشان در پاسخ، ایمان فرعون را هنگام دیدن [[عذاب]] دانسته است که طبق [[آیات قرآن]]، مانند آیه ۱۵۸ سوره انعام: {{متن قرآن|...يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا...}}<ref>«...روزی که برخی نشانه‌های پروردگارت آید کسی که از پیش ایمان نیاورده یا در ایمان خویش کار نیکویی انجام نداده باشد ایمانش او را سودی نخواهد داد؛ بگو چشم به راه باشید که ما نیز چشم به راهیم» سوره انعام، آیه ۱۵۸.</ref> و {{متن قرآن|فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا قَالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَكَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ * فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و چون عذاب ما را دیدند گفتند: به خداوند یگانه ایمان آوردیم و به آنچه شریک (خداوند) می‌پنداشتیم کافریم * اما همین که عذاب ما را دیدند دیگر ایمانشان برای آنها سودی نداشت- بنابر سنّت (و قانون) خداوند که میان بندگانش برگذشته است- و در آنجا کافران زیان دیدند» سوره غافر، آیه ۸۴-۸۵.</ref> مورد قبول نخواهد بود<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۷۷.</ref>. [[امام رضا]]{{ع}} در پاسخ به سوالی درباره [[صحت]] [[روایت]] [[امام صادق]]{{ع}}، مبنی بر کشتن [[فرزندان]] [[قاتلان امام حسین]]{{ع}} به سبب کارهای پدرانشان توسط [[امام زمان]]{{ع}} [[هنگام قیام]]، ضمن [[تأیید]] این روایت، در جهت [[اثبات]] [[سازگاری]] روایت با [[آیه]] ۱۶۴ این [[سوره]]: {{متن قرآن|...وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى...}}<ref>«...و هیچ باربرداری بار (گناه) دیگری را بر نمی‌دارد.».. سوره انعام، آیه ۱۶۴.</ref>، دلیل [[حکم]] مذکور در روایت را ناشی از [[رضایت]] آن فرزندان به [[گناهان]] [[پدران]] خود می‌داند که موجب شرکت در گناهان آنان شده و همین موضوع، سبب می‌شود تا در [[احکام]] آنان، (مانند [[لزوم]] کشته شدن) نیز با آنان [[شریک]] شوند<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۷۳.</ref>. از سوی دیگر، طبق روایت امام رضا{{ع}} [[خداوند متعال]] [[انسان]] بی‌گناه را به جای [[گناهکار]] نمی‌گیرد و فرزندان را به جهت [[گناه]] پدرانشان [[عذاب]] نمی‌کند، چنان که در آیه ۱۶۴ سوره انعام نیز تصریح شده است که هیچ کسی بار گناه شخص دیگری را بر دوش نمی‌کشد<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۱۲۵.</ref>. البته این روایت با روایت آن [[حضرت]] درباره کشتن فرزندان قاتلان امام حسین{{ع}} به سبب کارهای پدرانشان توسط امام زمان{{ع}} در [[زمان قیام]]، منافاتی ندارد؛ زیرا در آنجا تصریح شده است که این فرزندان به کارهای پدران خود [[راضی]] بوده‌اند و به همین علت نیز محکوم به حکم آنان هستند.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[انعام - کاظمی بنچناری (مقاله)|مقاله «انعام»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۶۰۹-۶۱۷.</ref>

== منابع ==