اعتماد به نفس: تفاوت میان نسخه‌ها

* [[خودباوری]] و اعتماد به نفس یکی از کلید واژه‌های مهم در [[علم روان‌شناسی]] است. [[خودباوری]] یک مفهوم شخصی نیست بلکه در [[علم]] [[اقتصاد]]، [[سیاست]]، [[جامعه‌شناسی]]، و [[علوم]] [[تربیتی]] نیز مفهومی کلیدی و کاربردی است. [[خودباوری]]، اصطلاحی است که منظور از آن، حالتی [[روانی]] است که از [[احساس]] ارزش‌مندی در [[نفس انسان]] پدید می‌آید و او را آماده می‌سازد تا از [[راه]] بهره‌گیری از لیاقت‌ها و توان‌مندی‌هایش، به وظایفش عمل کند و در این [[راه]]، از [[مشکلات]] و موانع، هراسی به [[دل]] [[راه]] ندهد. از این حالتِ [[روحی]] در [[فرهنگ اسلامی]] با تعبیرهایی چون: [[علو همت]]، [[مناعت طبع]]، اعتماد به نفس، [[عزت نفس]] و... یاد می‌شود<ref>ر.ک: موحدی، محسن، آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت، ص۶.</ref>. اعتماد به نفس و [[خودشکوفایی]] تا حد زیادی متوقف بر [[شناخت]] جنبه‌های مثبت شخصیتی و [[آگاهی]] از استعدادها و توانایی‌ها و قابلیت‌هاست. عدم اعتماد به نفس غالب افراد، بر اثر فقدان امکانات نیست، بلکه به [[دلیل]] عدم شناسایی خویشتن است<ref>سبحانی‌نیا، محمد، مهدویت و آرامش روان، ص۸۰.</ref>. [[سلامت روان]] و بهزیستی به دنبال خصیصه‌هایی مانند: [[هدف‌مندی]]، [[ تعاون]] و [[همکاری]] و خود را تعالی دادن حاصل می‌شود. از سوی دیگر ممکن است موانع و مشکلاتی [[انسان]] را از رسیدن به این امر مهم باز دارد و [[راه]] را برای رسیدن به موفقیت ببندد. یکی از راه‌های مهم فائق آمدن بر این [[مشکلات]]، [[خودباوری]] است<ref>ر.ک: انصاری، رضا، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.</ref>.

* [[خودباوری]] و اعتماد به نفس، در پرتو [[خودشناسی]] شکل می‌گیرد. از منظر [[دینی]]، [[خودشناسی]] به معنای این است که [[انسان]] [[مقام]] واقعی خویش را [[درک]] کند، بداند که در [[معرفت]] می‌تواند بر [[فرشتگان]] پیشی بگیرد، بداند که او [[آزاد]] و مختار و مسؤول خویشتن و مسؤول افراد دیگر و مسؤول آباد کردن [[جامعه]] و بهتر کردن [[جهان]] است، [[امانت‌دار الهی]] است، برحسب تصادف، [[برتری]] نیافته است تا [[استبداد]] بورزد و همه چیز را برای شخص خود تصاحب کند و [[مسؤولیت]] و تکلیفی برای خویشتن قائل نباشد<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۲، ص۲۸۳-۲۸۴.</ref>. [[خودشناسی]] یا [[معرفت نفس]]، زیربنای ‌سعادت‌ [[بشر]] در جمیع [[شؤون]] مادی و [[معنوی]] است. [[آدمی]] در پرتو [[خودشناسی]] به نیازهای درونی و برونی خویش پی می‌برد و عواملی را که مایه تعالی و [[تکامل]] اوست تشخیص می‌دهد. [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: کسی که خود را نشناسد، از مسیر صحیح و [[نجات‌بخش]] دور می‌شود و به [[راه]] ‌جهالت‌ و [[گمراهی]] می‌گراید<ref>محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه ج۸، ص۳۵۶۷.</ref>.

* [[خودباوری]] به عنوان یک مقوله مهم و بنیادی در [[اسلام]]، نقش مهمی در [[رشد]] و موفقیت و جهت‌دهی و معنا دادن به تلاش‌های فرد [[مسلمان]] و اعضای [[جامعه اسلامی]] دارد. بر مبنای [[خودباوری]] است که هر فرد و جامعه‌ای [[مسلمان]] می‌تواند به ارزش‌های [[فرهنگی]] و [[سنت‌های دینی]] و [[اخلاقی]] خود پای‌بندی داشته باشد و در راستای [[پیشرفت]] و [[ترقی]] و موفقیت گام‌های [[استوار]] و بلندی بردارد. بر این اساس، در [[جامعه]] [[عصر انتظار]]، هر فردی باید در جهت تقویت [[خودباوری]] و اعتماد به نفس خود و دیگران بکوشد و در راستای تقویت [[خودباوری]] و اعتماد به نفس تلاش بی‌وقفه‌ای داشته باشد و به مقوله اساسی پیش‌رفت، در کنار [[خداباوری]] و تقویت پایه‌های [[اعتقادی]] خویش، توجه بیش از پیش نشان دهد<ref>[[عبدالله نظری شاری|نظری شاری، عبدالله]]، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه امامت و ولایت</ref>.

* [[اعتقادات اسلامی]] و باورهای [[مکتب انتظار]]، براساس [[خداشناسی]] و [[خداباوری]]، [[خودباوری]] و اعتماد به نفس را در [[منتظران]]، برای [[زمینه‌سازی ظهور امام مهدی]]{{ع}} شکل داده و تقویت می‌کند. تقویت [[خودباوری]] و اعتماد به نفس، موجب [[صلابت]] و [[اقتدار]] و تقویت [[مقاومت]] و ارتقای عمل‌کرد فرد و [[جامعه]] [[منتظِر]] در مصاف با [[دشمنان]] سفّاک و مقابله با فشارهای گسترده [[جبهه]] [[کفر]] و [[استکبار]] و [[نفاق]] بر [[جامعه]] [[مؤمنین]] در [[دوران غیبت]] می‌شود. [[تقویت ایمان]] و [[خودباوری]] و در پرتو آن ارتقای [[خودباوری]] و اعتماد به نفس، موجب [[پیش‌گیری]] از تنش، [[اضطراب]]، و [[غم]] و [[افسردگی]] می‌شود و [[بهداشت روانی]] را در [[پیروان]] [[مکتب انتظار]] آن چنان ارتقا می‌دهد. چنان‌که [[خداوند متعال]] نوید این [[برتری]] را به [[جامعه]] [[مؤمنین]] داده است: {{متن قرآن|وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«و سستی نورزید و اندوهگین مباشید که اگر مؤمن باشید شما برترید» سوره آل عمران، آیه ۱۳۹.</ref>. از طرف دیگر، براساس باورهای [[مکتب انتظار]]، فرد و [[جامعه]] [[مؤمنین]] [[ایمان]] دارند که در دوران پر فشار و پر تنش [[غیبت]]، [[امام مهدی]]{{ع}}، به عنوان [[حجت خداوند در زمین]]، حاضر و ناظر بر احوال [[پیروان]] خود است و آنان را از [[گرفتاری‌ها]] و [[شر]] [[دشمنان]] [[مراقبت]] و محافظت می‌کند. چنان‌که در [[توقیع شریف]] خطاب به [[شیعیان]] فرمود: {{متن حدیث|إِنَّا غَيْرُ مُهْمِلِينَ لِمُرَاعَاتِكُمْ وَ لَا نَاسِينَ لِذِكْرِكُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَنَزَلَ بِكُمُ اللَّأْوَاءُ وَ اصْطَلَمَكُمُ الْأَعْدَاءُ فَاتَّقُوا اللَّهَ جَلَّ جَلَالُهُ}}<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، ج۲، ص۴۹۷.</ref>؛ ما در رسیدگی و [[سرپرستی]] شما کوتاهی و [[اهمال]] نکرده و یاد شما را از خاطر نبرده‌ایم که اگر جز این بود، دشواری‌ها و [[مصیبت‌ها]] بر شما فرود می‌آمد و [[دشمنان]]، شما را ریشه کن می‌نمودند. پس تقوای [[خدای بزرگ]] را پیشه خود سازید.