احکام در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

احکام در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۱۷

۶ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲

جز

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

دیداریویکی‌متن

HeydariBot

۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش

@@ خط ۲۳: / خط ۲۳: @@
 '''نکات:'''
 در [[آیات]] فوق این محورها در رابطه با [[پیامبر]] و احکام مطرح گردیده است:
-#[[پیامبر]] آوردنده و [[شارع]] احکام [[حلال]] وحرام از طرف [[خداوند]] و [[پیروی]] از او در احکام باعث فلاح و [[رستگاری]] [[انسان‌ها]]: {{متن قرآن|الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>... {{متن قرآن|وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>... {{متن قرآن|فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>... {{متن قرآن|وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>.
+# [[پیامبر]] آوردنده و [[شارع]] احکام [[حلال]] وحرام از طرف [[خداوند]] و [[پیروی]] از او در احکام باعث فلاح و [[رستگاری]] [[انسان‌ها]]: {{متن قرآن|الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>... {{متن قرآن|وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>... {{متن قرآن|فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>... {{متن قرآن|وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>.
 #نازل شدن حکم [[جهاد]] بر پیامبر {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ}}<ref>«ای پیامبر! با کافران و منافقان جهاد کن و بر آنان سخت بگیر و جایگاهشان دوزخ است و (این) پایانه، بد است» سوره توبه، آیه ۷۳.</ref>.
-#[[نزول]] حکم [[ولایت عامه]] [[پیامبر]] بر [[مسلمین]] به [[دلیل]] [[بیعت]] و یا در تأسیس [[قوانین]] متخذ از [[وحی]]: {{متن قرآن|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> و حکم اختصاصی [[مادر]] بودن [[زنان پیامبر]] برای [[ایمان]] آورندگان، در [[لزوم]] داشتن [[احترام]] مادرانه برای آنان {{متن قرآن|وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> و [[حرام]] بودن [[ازدواج]] با [[زنان پیامبر]] {{متن قرآن|وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های  پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.
+# [[نزول]] حکم [[ولایت عامه]] [[پیامبر]] بر [[مسلمین]] به [[دلیل]] [[بیعت]] و یا در تأسیس [[قوانین]] متخذ از [[وحی]]: {{متن قرآن|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> و حکم اختصاصی [[مادر]] بودن [[زنان پیامبر]] برای [[ایمان]] آورندگان، در [[لزوم]] داشتن [[احترام]] مادرانه برای آنان {{متن قرآن|وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> و [[حرام]] بودن [[ازدواج]] با [[زنان پیامبر]] {{متن قرآن|وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های  پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.
 #{{متن قرآن|وَ أُولُوا الْأَرْحٰامِ بَعْضُهُمْ أَوْلیٰ بِبَعْضٍ فِی کتٰابِ اللٰهِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُهٰاجِرِینَ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> این [[آیه]] ناسخ حکمی است که در [[صدر اسلام]] اجراء می‌شد و آن این بود که کسانی که به خاطر حفظ دین‌شان از وطن و آنچه در وطن داشتند چشم می‌پوشیدند، و یا صرفا به خاطر [[دین]] با یکدیگر [[دوستی]] می‌کردند، در بین خود از یکدیگر [[ارث]] می‌بردند، [[آیه]] مورد بحث این حکم را [[نسخ]] کرد، و فرمود: از این به بعد تنها [[خویشاوندان]] از یکدیگر [[ارث]] می‌برند. ([[المیزان]]، ج ۱۶، ص۴۱۵).
 #مخیر بودن [[همسران پیامبر]]{{صل}} بین جدایی از او - اگر [[دل]] به [[دنیا]] و زینت‌های آن بسته‌اند - یا [[تحمل]] سختی‌های [[زندگی]] در خانه او - اگر [[خدا]] و [[رسول]] و دار [[آخرت]] را می‌طلبند {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت بگو: اگر خواستار زندگی این جهان و آرایه‌های آن هستید بیایید شما را برخوردار سازم و با شیوه‌ای نیکو رهایتان کنم» سوره احزاب، آیه ۲۸.</ref>
@@ خط ۳۳: / خط ۳۳: @@
 #حکم [[بیعت]] [[زنان]] وچگونگی آن و این که [[زنان]] همانند مردان دارای [[حقوق]] [[اجتماعی]] مشارکت و [[بیعت]] هستند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ}}<ref>«ای پیامبر! چون زنان مؤمن نزد تو آیند تا با تو بیعت کنند که هیچ چیز را با خدا شریک نگردانند و مرتکب دزدی نشوند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و با دروغ فرزند حرام‌زاده‌ای را که پیش دست و پای آنان است بر (شوهر) خویش نبندند و در هیچ کار شایسته‌ای سر از» سوره ممتحنه، آیه ۱۲.</ref>
 #احکام [[طلاق]] و عده و مراعات حال [[زنان]] وحقوق آنان - [[حق]] مسکن و نفقه - درایام عده: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ}}<ref>«ای پیامبر! چون زنان را طلاق می‌دهید، هنگام (آغاز) عده‌شان طلاق دهید و حساب عده را نگاه دارید و از خداوند- پروردگارتان- پروا کنید؛ آنان را از خانه‌هاشان بیرون نرانید- و خود نیز بیرون نروند- مگر کار ناشایسته آشکاری کرده باشند و اینها احکام خداوند است و هر» سوره طلاق، آیه ۱.</ref>...{{متن قرآن|ْ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ}}<ref>«ای پیامبر! چون زنان را طلاق می‌دهید، هنگام (آغاز) عده‌شان طلاق دهید و حساب عده را نگاه دارید و از خداوند- پروردگارتان- پروا کنید؛ آنان را از خانه‌هاشان بیرون نرانید- و خود نیز بیرون نروند- مگر کار ناشایسته آشکاری کرده باشند و اینها احکام خداوند است و هر» سوره طلاق، آیه ۱.</ref>.
-#[[پیامبر]] نباید برای [[رضایت]] همسرانش - با [[سوگند]] و نذر - بعضی حلال‌ها را برای خودش [[حرام]] کند وخود را به [[مشقت]] بیاندازد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ}}<ref>«ای پیامبر! چرا چیزی را که خداوند بر تو حلال کرده است برای کسب خشنودی همسرانت حرام می‌داری؟ و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره تحریم، آیه ۱.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶-۷۳.</ref>.
+# [[پیامبر]] نباید برای [[رضایت]] همسرانش - با [[سوگند]] و نذر - بعضی حلال‌ها را برای خودش [[حرام]] کند وخود را به [[مشقت]] بیاندازد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ}}<ref>«ای پیامبر! چرا چیزی را که خداوند بر تو حلال کرده است برای کسب خشنودی همسرانت حرام می‌داری؟ و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره تحریم، آیه ۱.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶-۷۳.</ref>.
 ==آیاتی که با ضمایر خطاب حکمی شده==
@@ خط ۶۹: / خط ۶۹: @@
 '''نکات:'''
 از [[آیات]] فوق این نکته‌ها استفاده می‌شود:
-#حکم [[اذن]] عدم شرکت درجهاد باداشتن عذر وخطاب باضمیر حکمی [[خداوند]] به پیامبرکه نباید بدون راست آزمائی اذن‌خواهان به آنان اجازه تخلف از [[جهاد]] داده شود: « {{متن قرآن|عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ}}<ref>«خداوند از تو در گذراد! چرا پیش‌تر از آنکه راستگویان بر تو آشکار گردند و دروغگویان را بشناسی به آنان اجازه دادی؟» سوره توبه، آیه ۴۳.</ref>».
+#حکم [[اذن]] عدم شرکت درجهاد باداشتن عذر وخطاب باضمیر حکمی [[خداوند]] به پیامبرکه نباید بدون راست آزمائی اذن‌خواهان به آنان اجازه تخلف از [[جهاد]] داده شود: «{{متن قرآن|عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ}}<ref>«خداوند از تو در گذراد! چرا پیش‌تر از آنکه راستگویان بر تو آشکار گردند و دروغگویان را بشناسی به آنان اجازه دادی؟» سوره توبه، آیه ۴۳.</ref>».
-#[[نهی]] از عمل بدون [[علم]] و [[تحریم]] آن از سوی [[خداوند]] در همه امور [[اعتقادی]] و عملی و اینکه عمل بدون [[علم]] در روابط فردی و [[اجتماعی]] به صورت ویژه زیانبار است: {{متن قرآن|وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا}}<ref>«و آنچه تو را بدان دانشی نیست، پی مگیر که از گوش و چشم و دل، هر یک، خواهند پرسید» سوره اسراء، آیه ۳۶.</ref>
+# [[نهی]] از عمل بدون [[علم]] و [[تحریم]] آن از سوی [[خداوند]] در همه امور [[اعتقادی]] و عملی و اینکه عمل بدون [[علم]] در روابط فردی و [[اجتماعی]] به صورت ویژه زیانبار است: {{متن قرآن|وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا}}<ref>«و آنچه تو را بدان دانشی نیست، پی مگیر که از گوش و چشم و دل، هر یک، خواهند پرسید» سوره اسراء، آیه ۳۶.</ref>
-#[[پیامبر]] مامور به بیدارشدن در شب برای [[نماز]] در [[تفسیر]] [[مجمع البیان]] آمده است: {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ}}<ref>«و پاره‌ای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده  برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref> [[ابن عباس]] گوید: یعنی ای [[پیامبر]]، شب را [[نماز]] بخوان [[مجاهد]] و اسود و علقمه گویند: [[تهجد]]، بعد از [[خواب]] شب است. بیشتر [[مفسران]] همین طور گفته‌اند. برخی گفته‌اند: [[نماز]] نافله‌ای که در شب خوانده شود، [[تهجد]] است. متهجد کسی است که [[خواب]] را از خود دور سازد. {{متن قرآن|نَافِلَةً لَكَ}}<ref>«و پاره‌ای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده  برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>: نمازهایی که در شب می‌خوانی، افزون بر [[واجبات]] و برای تو غنیمتی است. البته [[نماز شب]]، بر [[پیامبر]] [[واجب]] بود ولی برای دیگران [[مستحب]] است. برخی گفته‌اند: بر [[پیامبر]] [[واجب]] بود و با این [[آیه]] [[نسخ]] شد. (ترجمه [[مجمع البیان]]، ج ۱۴، ص۱۹۳).
+# [[پیامبر]] مامور به بیدارشدن در شب برای [[نماز]] در [[تفسیر]] [[مجمع البیان]] آمده است: {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ}}<ref>«و پاره‌ای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده  برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref> [[ابن عباس]] گوید: یعنی ای [[پیامبر]]، شب را [[نماز]] بخوان [[مجاهد]] و اسود و علقمه گویند: [[تهجد]]، بعد از [[خواب]] شب است. بیشتر [[مفسران]] همین طور گفته‌اند. برخی گفته‌اند: [[نماز]] نافله‌ای که در شب خوانده شود، [[تهجد]] است. متهجد کسی است که [[خواب]] را از خود دور سازد. {{متن قرآن|نَافِلَةً لَكَ}}<ref>«و پاره‌ای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده  برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>: نمازهایی که در شب می‌خوانی، افزون بر [[واجبات]] و برای تو غنیمتی است. البته [[نماز شب]]، بر [[پیامبر]] [[واجب]] بود ولی برای دیگران [[مستحب]] است. برخی گفته‌اند: بر [[پیامبر]] [[واجب]] بود و با این [[آیه]] [[نسخ]] شد. (ترجمه [[مجمع البیان]]، ج ۱۴، ص۱۹۳).
 #حکم [[قضاوت]] و این که بایدبراساس کتاب نازل شده از طرف [[خداوند]] - [[قانون]] - باید باشد {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ}}<ref>«ما این کتاب (آسمانی) را بر تو، به حق فرو فرستاده‌ایم تا در میان مردم بدانچه خداوند به تو نمایانده است داوری کنی و طرفدار  خائنان مباش» سوره نساء، آیه ۱۰۵.</ref>... {{متن قرآن|وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ}}<ref>«و در میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و از خواسته‌های آنان پیروی مکن و از آنان بپرهیز مبادا تو را در برخی از آنچه خداوند به سوی تو فرو فرستاده است به فتنه اندازند  و اگر رو برتابند بدان که خداوند جز این نمی‌خواهد که آنان را به برخی ا» سوره مائده، آیه ۴۹.</ref> و [[پیامبر]] نباید براساس هواهای دیگران و خود [[قضاوت]] کند {{متن قرآن|وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا}}<ref>«ما این کتاب (آسمانی) را بر تو، به حق فرو فرستاده‌ایم تا در میان مردم بدانچه خداوند به تو نمایانده است داوری کنی و طرفدار  خائنان مباش» سوره نساء، آیه ۱۰۵.</ref>... {{متن قرآن|وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ}}<ref>«و در میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و از خواسته‌های آنان پیروی مکن و از آنان بپرهیز مبادا تو را در برخی از آنچه خداوند به سوی تو فرو فرستاده است به فتنه اندازند  و اگر رو برتابند بدان که خداوند جز این نمی‌خواهد که آنان را به برخی ا» سوره مائده، آیه ۴۹.</ref>.
-#[[احکام شرعی]] [[زنان پیامبر]] و حلیت [[ازدواج]] با پسر خوانده و [[مباهله]] و احکام دیگر محورهائی است در [[آیات]] فوق باضمائر خطاب حکمی مطرح گردیده است و چون در مدخل‌های مربوطه نکات آنها آمده است، لزومی به تکرار نیست<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶-۷۳.</ref>.
+# [[احکام شرعی]] [[زنان پیامبر]] و حلیت [[ازدواج]] با پسر خوانده و [[مباهله]] و احکام دیگر محورهائی است در [[آیات]] فوق باضمائر خطاب حکمی مطرح گردیده است و چون در مدخل‌های مربوطه نکات آنها آمده است، لزومی به تکرار نیست<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶-۷۳.</ref>.
 ==احکام در قرآن در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱==
@@ خط ۱۲۲: / خط ۱۲۲: @@
 #پراکندگی موضوعات فقهی در [[سوره‌ها]] و [[آیات]]. این معنا سبب می‌شود که قرآن‌پژوه [[فقیه]]، رابطه موضوعات فقهی مندرج در سوره‌ها و آیات را با دیگر موضوعات [[تاریخی]]، [[اخلاقی]]، نظامی، [[سیاسی]]، [[اجتماعی]] و [[فلسفی]] در آنها را [[کشف]] کند و از این طریق پیوند میان [[مادیات]] و [[معنویات]] را که تفکیک‌ناپذیرند دریابد. در قرآن مسائلی چون [[نماز]]، [[جهاد]]، [[ارث]]، [[نکاح]] و [[طلاق]] و... با [[اخلاقیات]] پیوند ناگسستنی دارند.
 #شاکله و ساختار [[آیات الأحکام]] به صورت کلی و به گونه‌ای است که میتوان از آنها برداشت‌های چندبُعدی نمود و همین امر، [[جاذبه]] خاصی را به قرآن بخشیده است تعبیرهایی مانند «کُتِبَ» در [[تشریع]] [[روزه]] و [[وصیت]] و [[جهاد]]، حاوی نکات مهمی است. یا تعبیر «خَیر» و تسرّی آن به [[اموال]] نیز از دیگر لطایف آن است.
-#[[زبان]] [[ترغیب]] و [[انذار]] قرآن به‌ویژه در آیات الاحکام، کاملاً متناسب با احکام مربوطه به آن است، مثلاً در باب وصیت بیان قرآن نرم و ملایم و در باب [[روزه]] با لحن تشویقی؛ ولی در باب [[ربا]] با لحنی شدید و تند است. با توجه به محوریت [[آیات]] «[[قسط و عدل]]» و «تعقّل» در [[قرآن]] سزاوار است به عنوان محک و چارچوب اصلی، در چگونگی [[استنباط احکام]] و ملاک [[صحت]] و سقم فتاوا، و بلکه بابی به نام «قسط و عدل» در [[فقه]] برای آن گشوده شود.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[احکام در قرآن (مقاله)|مقاله «احکام در قرآن»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>
+# [[زبان]] [[ترغیب]] و [[انذار]] قرآن به‌ویژه در آیات الاحکام، کاملاً متناسب با احکام مربوطه به آن است، مثلاً در باب وصیت بیان قرآن نرم و ملایم و در باب [[روزه]] با لحن تشویقی؛ ولی در باب [[ربا]] با لحنی شدید و تند است. با توجه به محوریت [[آیات]] «[[قسط و عدل]]» و «تعقّل» در [[قرآن]] سزاوار است به عنوان محک و چارچوب اصلی، در چگونگی [[استنباط احکام]] و ملاک [[صحت]] و سقم فتاوا، و بلکه بابی به نام «قسط و عدل» در [[فقه]] برای آن گشوده شود.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[احکام در قرآن (مقاله)|مقاله «احکام در قرآن»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>
 == جستارهای وابسته ==