←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
*در این روایت، از حجت بودن، باب خدا بودن و راه به سوی خدا بودن [[امام علی]]{{ع}} و دیگر امامان سخن به میان آمده و تأکید شده است که اگر کسی از راهی جز راه ایشان به سوی خدا برود، نابود خواهد شد و تنها در به سوی خدا، امامان{{عم}} هستند. به دیگر بیان، کسی که از راه ایشان بخواهد به خدا برسد، سرنوشت او ورود در بهشت برین است و در غیر این صورت، جایگاهی جز دوزخ نخواهد داشت و آنگاه آموزه قسمتکننده بودن [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} مطرح شده است. سیاق روایت این فرضیه را تقویت میکند که اگر امام علی{{ع}} قسمتکننده بهشت و جهنم است، به دلیل حجت بودن، باب بودن و سبیل بودن اوست؛ عواملی که جزء جداییناپذیر منصب [[امامت بوده]]، در دیگر امامان نیز وجود دارد؛ ازاینرو، این مقام برگرفته از مقام امامت است. در روایت دیگری (که به لحاظ سندی و دلالی در حد تأیید، کارساز است) عبدالله بن عمر از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل میکند که ایشان ضمن تشریح برخی وقایع روز قیامت، خطاب به امام علی{{ع}} بیان کردند که در آن روز منادی میپرسد که خلیفه [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} کجاست؟ آنگاه منادی ندا میدهد: "...ای علی، کسی که تو را دوست داشت، وارد بهشت کن و کسی را که با تو دشمنی کرد، وارد جهنم کن. پس تو تقسیمکننده بهشت و جهنم هستی".<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، الامالی، ص۳۶۱.</ref> در این روایت نیز شأن قسمتکننده بهشت و جهنم به اعتبار خليفه پیامبر بودن به على{{ع}} داده شده است. روشن است که تمام امامان{{عم}} خلفای آن حضرت هستند، پس شاید بتوان گفت که همه امامان{{عم}} این نشان را دارند. البته نگارنده در پی آن نیست تا اثبات کند این مقام برای تمام امامان{{عم}} است؛ بلکه در پی تبیین رابطه مقام [[امامت]] و شأن قسمتکننده بهشت و جهنم است و روشن است که منافاتی ندارد شأنی از باب مقام امامت باشد، اما یک امام به عنوان نماد آن مقام، شأن يادشده را داشته باشد. به هر روی، اگر فرضيه اول ثابت شود، نمیتوان این شان را شأن منصب امامت دانست، و اگر فرضیه دوم پذیرفته شود، این شأن به عنوان یکی از شئون اخروی امام{{ع}} بهشمار میرود.<ref>ر. ک. [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]].</ref> | *در این روایت، از حجت بودن، باب خدا بودن و راه به سوی خدا بودن [[امام علی]]{{ع}} و دیگر امامان سخن به میان آمده و تأکید شده است که اگر کسی از راهی جز راه ایشان به سوی خدا برود، نابود خواهد شد و تنها در به سوی خدا، امامان{{عم}} هستند. به دیگر بیان، کسی که از راه ایشان بخواهد به خدا برسد، سرنوشت او ورود در بهشت برین است و در غیر این صورت، جایگاهی جز دوزخ نخواهد داشت و آنگاه آموزه قسمتکننده بودن [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} مطرح شده است. سیاق روایت این فرضیه را تقویت میکند که اگر امام علی{{ع}} قسمتکننده بهشت و جهنم است، به دلیل حجت بودن، باب بودن و سبیل بودن اوست؛ عواملی که جزء جداییناپذیر منصب [[امامت بوده]]، در دیگر امامان نیز وجود دارد؛ ازاینرو، این مقام برگرفته از مقام امامت است. در روایت دیگری (که به لحاظ سندی و دلالی در حد تأیید، کارساز است) عبدالله بن عمر از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل میکند که ایشان ضمن تشریح برخی وقایع روز قیامت، خطاب به امام علی{{ع}} بیان کردند که در آن روز منادی میپرسد که خلیفه [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} کجاست؟ آنگاه منادی ندا میدهد: "...ای علی، کسی که تو را دوست داشت، وارد بهشت کن و کسی را که با تو دشمنی کرد، وارد جهنم کن. پس تو تقسیمکننده بهشت و جهنم هستی".<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، الامالی، ص۳۶۱.</ref> در این روایت نیز شأن قسمتکننده بهشت و جهنم به اعتبار خليفه پیامبر بودن به على{{ع}} داده شده است. روشن است که تمام امامان{{عم}} خلفای آن حضرت هستند، پس شاید بتوان گفت که همه امامان{{عم}} این نشان را دارند. البته نگارنده در پی آن نیست تا اثبات کند این مقام برای تمام امامان{{عم}} است؛ بلکه در پی تبیین رابطه مقام [[امامت]] و شأن قسمتکننده بهشت و جهنم است و روشن است که منافاتی ندارد شأنی از باب مقام امامت باشد، اما یک امام به عنوان نماد آن مقام، شأن يادشده را داشته باشد. به هر روی، اگر فرضيه اول ثابت شود، نمیتوان این شان را شأن منصب امامت دانست، و اگر فرضیه دوم پذیرفته شود، این شأن به عنوان یکی از شئون اخروی امام{{ع}} بهشمار میرود.<ref>ر. ک. [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]].</ref> | ||
*[[شیخ مفید]]، [[شیخ طوسی]] و [[عبدالجلیل قزوینی]] به این شأن اشاره کردهاند. شیخ مفید بر اساس روایات، [[امام علی|امیرالمؤمنین]]{{ع}} را قسمتکننده بهشت و جهنم میداند.<ref>همو، تفضیل امیرالمؤمنین{{ع}}، ص۲۹-۳۱.</ref> شیخ طوسی نیز در روایاتی، [[امام علی]]{{ع}} را قسمتکننده بهشت و جهنم معرفی کرده است.<ref>محمد بن حسن طوسی، التبیان، ج ۴، ص ۴۱۱.</ref> مرحوم قزوینی درباره شئون امام در [[قیامت]] تنها به همین شأن -آن هم برای [[امام علی]]{{ع}}- اشاره کرده است. وی روایت معروفی را میپذیرد که بر اساس آن، [[امام علی]]{{ع}} قسمتکننده بهشت و جهنم است. قزوینی شبههای را از سوی اهل سنت علیه شیعه اینگونه مطرح میکند که شیعه مفوّضه است؛ زیرا ایشان معتقدند خداوند امر تقسیم بهشت و جهنم را به علی{{ع}} واگذار کرده است. وی به صورت نقضی پاسخ میدهد که به اجماع امت، خداوند کار تقسیم ارزاق بندگان، ثبت اعمال ایشان و شمارش قطرات باران را به فرشتگان داده است دنیا نیز برخی فرشتگان را مأمور دوزخ و بهشت ساخته است. شریعت و کتاب آسمانی را نیز به پیامبران و اولیا واگذار کرده، کار قبض جان انسانها را بر عزرائیل نهاده است. خلاصه آنکه تفویض برخی امور به برخی فرشتگان یا پیامبران، مورد تأیید [[قرآن]] و [[اجماع]] امت است. قزوینی در مقام اثبات نیز، روایت بیانگر شأن یادشده برای [[امام علی]]{{ع}} را میان تمام محدثان شناختهشده میداند. وی این شأن را موجب شراکت [[امام علی]]{{ع}} با خداوند نمیداند.<ref>همان، ص ۵۸۸.</ref><ref>ر. ک. [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]صفحه ۳۴۸.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||