انتخابات در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۳
، ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۳←مفهومشناسی
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = انتخابات| عنوان مدخل = انتخابات| مداخل مرتبط = [[انتخابات در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[انتخابات در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = انتخابات| عنوان مدخل = انتخابات| مداخل مرتبط = [[انتخابات در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[انتخابات در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
«انتخابات» جمع «[[انتخاب]]»، به معنای جریان عمومی [[برگزیدن]] [[نمایندگان]] است.<ref>دهخدا، لغتنامه دهخدا، ۲/۲۹۵۸.</ref> همچنین به جریان سازمانیافتهای گفته میشود که در آن [[مردم]] یا گروهی برای انتخاب یک یا چند نفر [[رأی]] میدهند تا [[نماینده]] آنان باشند.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ۱/۵۸۶.</ref> فرایند انتخابات که همچون ابزاری، [[اراده]] [[شهروندان]] را در شکلگیری [[نهادهای سیاسی]] و عوامل آن دخالت میدهد.<ref>بزرگمهری، بررسی تطبیقی نظام انتخاباتی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فرانسه، ۱۵.</ref> اقدامات و عملیات منسجم و بههمپیوستهای است که در یک محدوده مشخص زمانی و مکانی انجام میشود و چهار عامل انتخابکنندگان، انتخابشوندگان، محدوده انتخاباتی و ابزار و نیروهای برگزاری انتخابات، عوامل مورد نیاز برای رسمیتیافتن آناند.<ref>حقیقی، انتخابات، تعاریف و اصطلاحات، ۳–۴.</ref> | |||
در تقسیمبندی انتخابات میتوان آن را به «یک درجهای» (انتخاب مستقیم نمایندگان با [[رأی مردم]])، و «دو درجهای» (انتخاب نمایندگانی که نمایندگان اصلی را از میان خود برمیگزینند) تقسیم کرد.<ref>آشوری، دانشنامه سیاسی، ۴۴.</ref> در تقسیم دیگر، انتخابات را به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم در نظامهای [[دموکراتیک]] دستهبندی کردهاند. در انتخابات به صورت مستقیم که شکل سنتی آن در دولتشهرهای یونان و [[روم]] وجود داشت و امروزه در برخی از کانتونهای سوئیس نیز دیده میشود، مردم برای انتخاب افراد یا طرحها، دور هم جمع میشوند و رأی خود را اعلام میکنند،<ref>عالم، بنیادهای علم سیاست، ۳۰۰.</ref> اما در دوران حاضر با توجه به گستردگی [[جمعیت]]، نوع مستقیم انتخابات در قالبهای جدید نظیر رفراندوم (دربارهٔ موضوعات معمولی یا مرتبط با [[قانون اساسی]])، پله بیسیت (دربارهٔ موضوعات [[سیاسی]] مهم)، [[ابتکار]] عام (وضع [[قانون]] با امضای جمع معینی از مردم) و بازخوانی ([[لغو]] [[نمایندگی]] فرد منتخب) دیده میشود.<ref>عالم، بنیادهای علم سیاست، ۳۱۵–۳۱۹.</ref> | در تقسیمبندی انتخابات میتوان آن را به «یک درجهای» (انتخاب مستقیم نمایندگان با [[رأی مردم]])، و «دو درجهای» (انتخاب نمایندگانی که نمایندگان اصلی را از میان خود برمیگزینند) تقسیم کرد.<ref>آشوری، دانشنامه سیاسی، ۴۴.</ref> در تقسیم دیگر، انتخابات را به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم در نظامهای [[دموکراتیک]] دستهبندی کردهاند. در انتخابات به صورت مستقیم که شکل سنتی آن در دولتشهرهای یونان و [[روم]] وجود داشت و امروزه در برخی از کانتونهای سوئیس نیز دیده میشود، مردم برای انتخاب افراد یا طرحها، دور هم جمع میشوند و رأی خود را اعلام میکنند،<ref>عالم، بنیادهای علم سیاست، ۳۰۰.</ref> اما در دوران حاضر با توجه به گستردگی [[جمعیت]]، نوع مستقیم انتخابات در قالبهای جدید نظیر رفراندوم (دربارهٔ موضوعات معمولی یا مرتبط با [[قانون اساسی]])، پله بیسیت (دربارهٔ موضوعات [[سیاسی]] مهم)، [[ابتکار]] عام (وضع [[قانون]] با امضای جمع معینی از مردم) و بازخوانی ([[لغو]] [[نمایندگی]] فرد منتخب) دیده میشود.<ref>عالم، بنیادهای علم سیاست، ۳۱۵–۳۱۹.</ref> | ||