|
|
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط
| | #تغییر_مسیر [[علم غیب مطلق]] |
| | موضوع مرتبط = غیب
| |
| | عنوان مدخل =
| |
| | مداخل مرتبط =
| |
| | پرسش مرتبط = علم غیب (پرسش)
| |
| }}
| |
| | |
| == مقدمه ==
| |
| به [[حقیقت]] و [[واقعیت]] ناشناختهای «[[غيب مطلق]]» گفته میشود که اطلاع از آن جز از راه [[دریافت علم از خدای متعال]] برای هیچ کس، در هیچ [[زمان]] و شرایطی امکانپذیر نیست<ref>ر. ک. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج ۲۶، ص ۱۷۳؛ [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[ادب فنای مقربان ج۳ (کتاب)|ادب فنای مقربان ج۳]]، ص ۴۱۴، [[احمد مطهری|مطهری، احمد]]، [[غلام رضا کاردان|کاردان، غلام رضا]]، [[علم پیامبر و امام در قرآن (کتاب)|علم پیامبر و امام در قرآن]]، ص ۱۰؛[[محمد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]، [[شهابالدین اشراقی|اشراقی]]، [[پاسداران وحی (کتاب)|پاسداران وحی]]، ص ۱۶۷؛ [[احمد مروی|مروی]]، [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، ص ۱۳ و ۱۵؛ [[عباس الهی|الهی، عباس]]، [[تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود (مقاله)|تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود]]، ماهنامه معرفت، شماره ۲۱۶، ص ٢۶</ref>. این غیب مطلق نیز بر دو گونه است:
| |
| | |
| '''نخست''': [[غیبی]] است که تنها برای برخی از [[برگزیدگان]] خود آشکار میکند: {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا * إِلاَّ مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ}}<ref>«او دانای نهان است پس هیچ کس را بر نهان خویش آگاه نمیکند. جز فرستادهای را که بپسندد» سورۀ جن، آیات ۲۷-۲۸.</ref>؛ مانند: [[ذات خدا]] یا برخی از نشانههای او؛ همچون: [[وحی]]، [[فرشتگان]]، [[بهشت]] و [[جهنم]] و [[رستاخیز]] که همه آنها از حواس ما غایباند<ref>ر. ک: [[محمد باقر تحریری|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوههای لاهوتی (کتاب)|جلوههای لاهوتی]]، ج ۱، ص ۱۵۷.</ref>.
| |
| | |
| '''دوم''': غیبی است که نزد خود نگاه داشته و مختص ذات اوست. به این غیب مطلق دوم، «[[غیب مستأثر]]» یا «[[علم مستأثر]]» میگویند: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ}}<ref>«بیگمان، تنها خداوند است که دانش رستخیز نزد اوست و او باران را فرو میفرستد و از آنچه در زهدانهاست آگاه است و هیچ کس نمیداند فردا چه به دست خواهد آورد و هیچ کس نمیداند در کدام سرزمین خواهد مرد؛ بیگمان خداوند دانایی آگاه است» سوره لقمان، آیه ٣٤.</ref>. لذا [[آگاهی]] از این نوع از [[غیب]]، «علم به غیب مطلق» نامیده میشود که در اصل مختص [[خدای تبارک و تعالی]] است، اما مانعی [[عقلی]] یا [[نقلی]] از دادن جزئیاتی از آن به برخی [[برگزیدگان الهی]] وجود ندارد؛ البته به مخلوق تعلیمیافته از این [[علم]]، در تعبیر [[قرآن]] و [[روایات]]، صفت «[[عالم به غیب]]» داده نمیشود؛ بلکه لفظ «[[اطلاع بر مغیبات]]» یا «اِخبار از غیب» بهکار رفته است.
| |
| | |
| == مصادیق غیب مطلق ==
| |
| از بزرگترین مصادیق غیب مطلق، ذات [[خداوند متعال]] است<ref>[[سید نسیم عباس نقوی|نقوی، سید نسیم عباس]]، [[علم پیامبر و ائمه به غیب (پایاننامه)|علم پیامبر و ائمه به غیب]]، ص۹.</ref> که نه با [[علم حصولی]] قابل [[درک]] است و نه با [[علم حضوری]]<ref>[[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص۱۴.</ref>، نه با حواس: {{متن قرآن|لاَّ تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ}}<ref>چشمها او را در نمییابند؛ سوره انعام، آیه ۱۰۳.</ref> و نه با [[قلب]] و [[فکر]]: {{متن حدیث|يَا مَنْ لَا تَحْوِيهِ الْفِكَرُ}}<ref>مهج الدعوات، ص۱۵۴.</ref>، {{متن حدیث|يَا مَنْ لَا تُحِيطُ بِهِ الْفِكَرُ}}<ref>بحارالأنوار، ج۸۳، ص۳۳۵.</ref>، {{متن حدیث|لَا يُدْرِكُهُ بُعْدُ الْهِمَمِ وَلَا يَنَالُهُ غَوْصُ الْفِطَنِ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱.</ref>. برای هیچ بشری امکان اینکه احاطه به ذات [[پروردگار]] پیدا کند نیست؛ لذا او را "[[غیب]] الغیوب" مینامند<ref>[http://www.mortezamotahari.com/fa/BookView.html?BookId=440&BookArticleID=131640 مرتضی مطهری، مجموعه آثار شهید مطهری، ج۲۶ ص۱۷۳]؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[شیعهشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|شیعهشناسی و پاسخ به شبهات]]، ج ۱، ص۵۴۲.</ref> شاید به همین دلیل بود که [[پیامبر خاتم]]{{صل}} میفرماید: {{متن حدیث|مَا عَرَفْنَاكَ حَقَّ مَعْرِفَتِك}}<ref>علامه مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۳، ص۳۳۵.</ref> و [[امام سجاد]]{{ع}} میفرماید: {{متن حدیث|أنتَ الّذي قَصُرَتِ الاَوهامُ عَنْ ذاتيّتِك، وَ عَجَزَتِ الأوهامُ عَنْ كيفيّتكَ، وَ لَم تُدرِكُ الأبصَارُ مَوضِعَ أيْنَيّتِكَ}}<ref>واژهها در توصیف تو ناتوانند و به هنگام ترسیم ارزشهایت، از ناتوانی به گمراهی میروند و تار و پود الفاظ در زیر بار ستایش تو از هم میگسلد؛ صحيفه سجادیه، دعاى عرفه امام سجاد{{ع}}</ref> البته باید دانست [[خداوند]] برای خودش مشهود است<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[ادب فنای مقربان ج۳ (کتاب)|ادب فنای مقربان ج۳]]، ص۴۱۴.</ref>؛ زیرا غیب مطلق به معنای آنکه برای خودش هم روشن نباشد وجود ندارد و آن معدوم محض است<ref>[[عباس الهی|الهی، عباس]]، [[تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود (مقاله)|تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود]]، [[معرفت (نشریه)|ماهنامه معرفت]]، شماره ۲۱۶، ص٢۶.</ref> چون خودش عین عدم است، یعنی خودی ندارد تا چیزی برای او معلوم باشد<ref>[[سید نسیم عباس نقوی|نقوی، سید نسیم عباس]]، [[علم پیامبر و ائمه به غیب (پایاننامه)|علم پیامبر و ائمه به غیب]]، ص۹.</ref>.
| |
| | |
| از مصادیق دیگر غیب مطلق، میتوان از [[قیامت]] نام برد که بر پایۀ [[روایات]] [[علم]] به [[روز قیامت]] از [[علوم غیبی]] مطلق است که کسی جز خداوند از آن [[آگاهی]] ندارد<ref>[[علی خیاط]]، [[محمد امین انسان]]، [[امامت در استنادهای قرآنی امام رضا (مقاله)|امامت در استنادهای قرآنی امام رضا]]، [[دوفصلنامه کتاب و سنت (نشریه)|دوفصلنامه کتاب و سنت]]، شماره ۱، زمستان ۱۳۹۲، ص۶۶.</ref> و نیز عالم [[فرشتگان]] و به طور کلی عالم ماوراءالطبیعه<ref> [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص۱۰.</ref>.
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{مدخل وابسته}}
| |
| * [[علم غیب معصوم]]
| |
| * [[علم غیب (پرسش)]]
| |
| {{پایان مدخل وابسته}}
| |
| | |
| == پرسشهای وابسته ==
| |
| {{پرسش وابسته}}
| |
| # [[اقسام و انواع غیب کداماند؟ (پرسش)]]
| |
| # [[غیب مطلق چیست و مصداقهای آن کداماند؟ (پرسش)]]
| |
| # [[آیا غیب مطلق برای خدا هم غیب است یا برای او قابل ادارک است؟ (پرسش)]]
| |
| # [[چرا خداوند را غیب مطلق خواندهاند؟ (پرسش)]]
| |
| # [[غیب اضافی یا نسبی چیست و مصداقهای آن کداماند؟ (پرسش)]]
| |
| # [[به چه دلیل برای خداوند غیبی وجود ندارد؟ (پرسش)]]
| |
| # [[اگر برای خدا غیبی وجود ندارد معنای عالم الغیب والشهادة چیست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[آیا غیب و شهادت مراتب و درجات دارند؟ (پرسش)]]
| |
| # [[اقسام و انواع علم غیب کداماند؟ (پرسش)]]
| |
| # [[علم غیب ذاتی چیست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[علم غیب غیر ذاتی چیست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[علم غیب فعلی یا حضوری یا دائمی و احاطی به چه معناست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[علم غیب شأنى یا استعدادی یا ارادی و اختیاری به چه معناست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[فرق بین علم غیب فعلی و شأنى چیست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[آیا علم غیب معصوم متوقف بر اراده اوست یا بر صرف التفات و توجه؟ (پرسش)]]
| |
| # [[آیا علم غیب مراتب و درجات دارد؟ (پرسش)]]
| |
| # [[فرق علم غیب پیامبر با امام چیست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[فرق بین آگاهی معصوم از غیب و آگاهی غیر معصوم از آن چیست؟ (پرسش)]]
| |
| # [[آیا علم غیب پیامبران و امامان از لحاظ مرتبه یکسان یا متفاوت است؟ (پرسش)]]
| |
| {{پایان مدخل وابسته}}
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده:Adab-3.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[ادب فنای مقربان ج۳ (کتاب)|'''ادب فنای مقربان ج۳''']]
| |
| # [[پرونده:113.jpg|22px]] [[محمد فاضل لنکرانی]] و [[شهابالدین اشراقی]]، [[پاسداران وحی (کتاب)|'''پاسداران وحی''']]
| |
| # [[پرونده:Mar.jpg|22px]] [[عباس الهی|الهی، عباس]]، [[تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود (مقاله)|'''تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود''']]، [[معرفت (نشریه)|ماهنامه معرفت]]
| |
| # [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[سید نسیم عباس نقوی|نقوی، سید نسیم عباس]]، [[علم پیامبر و ائمه به غیب (پایاننامه)|'''علم پیامبر و ائمه به غیب''']]
| |
| # [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|'''سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی''']]
| |
| # [[پرونده:136891.jpg|22px]] [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[شیعهشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|'''شیعهشناسی و پاسخ به شبهات''']]
| |
| # [[پرونده:000029.jpg|22px]] [[علی خیاط]]، [[محمد امین انسان]]، [[امامت در استنادهای قرآنی امام رضا (مقاله)|'''امامت در استنادهای قرآنی امام رضا''']]، [[دوفصلنامه کتاب و سنت (نشریه)|دوفصلنامه کتاب و سنت]]
| |
| # [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|'''بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین''']]
| |
| # [[پرونده:lahuti1.jpg|22px]] [[محمد باقر تحریری|تحریری، محمد باقر]]، [[جلوههای لاهوتی ج۱ (کتاب)|'''جلوههای لاهوتی ج۱''']]
| |
| # [[پرونده:Qabasat.jpg|22px]] [[احمد مروی|مروی]]، [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]
| |
| # [[پرونده:Adab-3.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[ادب فنای مقربان ج۳ (کتاب)|'''ادب فنای مقربان ج۳''']]
| |
| # [[پرونده:10029327.jpg|22px]] [[احمد مطهری|مطهری]]، [[غلام رضا کاردان|کاردان]]، [[علم پیامبر و امام در قرآن (کتاب)|'''علم پیامبر و امام در قرآن''']]
| |
| # [[پرونده:113.jpg|22px]] [[محمد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]، [[شهابالدین اشراقی|اشراقی]]، [[پاسداران وحی (کتاب)|'''پاسداران وحی''']]
| |
| # [[پرونده:Mar.jpg|22px]] [[عباس الهی|الهی، عباس]]، [[تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود (مقاله)|'''تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی درباره غیب و شهود''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:علم غیب]]
| |
