|
|
| خط ۲۹: |
خط ۲۹: |
|
| |
|
| ==سعد در [[شان نزول]]== | | ==سعد در [[شان نزول]]== |
| [[مفسران]]، آیاتی را درباره جمعی دانستهاند که سعد از جمله آنها بوده است:
| |
|
| |
| ۱. براساس [[نقل]] [[عکرمه]]، [[ابورافع]] در پی [[دستور پیامبر]]{{صل}} شروع به کشتن سگها کرد تا به منطقه [[عوالی]] رسید که [[سعد بن خیثمه]] و [[عاصم بن عدی]] (هر دو از [[بنیعمرو بن عوف]]) برای دانستن [[دلیل]] کشتن سگها نزد [[پیامبر]] آمدند تا [[حکم]] نگهداری سگ در [[دین اسلام]] را از خود [[پیامبر]] بشنوند<ref>جامع البیان، ج۶، ص۵۷.</ref>.
| |
|
| |
| از سوی دیگر در گزارش دیگری از [[ابورافع]]، خود او [[مأمور]] شده بود همه سگهای [[مدینه]] را بکشد و حتی سگ پیرزنی را که تنها وسیله او برای حراست از خانهاش بود نیز کشت<ref>جامع البیان، ج۶، ص۵۷.</ref>. این گزارشها نشان میدهند که [[پرسش]] صورت گرفته درباره سگهای ولگرد یا شکاری نیست، بلکه بیشتر ناظر به سگهای [[نگهبانی]] است که برای حراست از گلّه، باغ و [[حریم]] [[خانهها]] از آنها استفاده میشود. در پی [[پرسش]] سعد از [[پیامبر]]، [[آیه]] {{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ}}<ref>«از تو میپرسند که چه بر آنها حلال است؟ بگو (همه) چیزهای پاکیزه بر شما حلال است و (نیز) آنچه با جانوران شکاری دستآموز به دست میآورید- که از آنچه خداوند به شما آموخته است به آنها میآموزید- پس، از آنچه (این جانوران شکاری) برای شما (گرفته و) نگه داشتهان» سوره مائده، آیه ۴.</ref> نازل شد<ref>جامع البیان، ج۶، ص۵۷.</ref>. که نیمه دوم آن درباره [[حکم]] صید حیوانات شکاری است، در نتیجه بخش نخست [[آیه]] در پاسخ [[پرسش]] افرادی چون [[سعد بن خیثمه]] نازل شده است. در این بخش چنین آمده است که "پاکیزهها برای شما حلالاند" که پاسخی روشن به [[پرسش]] سعد نیست؛ لیکن دانسته است که [[پیامبر]] در اوایل حضور خود در [[مدینه]] به سبب شیوع گونهای تب و برای ریشهکن کردن آن، [[دستور]] داد سگهای [[مدینه]] را بکشند<ref>مسند احمد، ج۲، ص۱۴۴.</ref>.
| |
|
| |
| براین اساس میتوان گفت کشتن سگهای [[مدینه]] اقدامی موردی بوده و به نگهداری سگ در [[اسلام]] ربطی ندارد و در این صورت بخش نخست این [[آیه]] را میتوان اینگونه معنا کرد که «[محیط _ [[پاکیزه]] و پیراسته از [[آلودگی]]، در خور [[مؤمنان]] است. ممکن است به قرینه [[آیه]] [[گمان]] شود که مقصود [[آیه]]، مجاز دانستن نگهداری سگهای شکاری است؛ لیکن در [[شأن نزول]] [[آیه]] چنین پرسشی از [[حکم]] سگهای شکاری نشده است.
| |
|
| |
| ۲. بنابر [[روایت]] [[ابنعباس]]، در پی [[روابط]] یهودیانی چون [[حجاج بن عمرو]] همپیمان [[کعب بن اشرف]]، [[ابن ابی الحقیق]] و [[قیس بن زید]] با برخی از [[انصار]]، [[سعد بن خیثمه]] و تنی دیگر از [[انصار]] از آنها خواستند که از [[یهودیان]] فاصله بگیرند تا در [[دین]] خود تردید نکنند؛ ولی آنها سخنان سعد را نپذیرفتند که [[آیه]] {{متن قرآن|لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ}}<ref>«مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست گیرند و هر که چنین کند با خداوند هیچ رابطهای ندارد مگر آنکه (بخواهید) به گونهای از آنان تقیّه کنید و خداوند، شما را از خویش پروا میدهد و بازگشت (هر چیز) به سوی خداوند است» سوره آل عمران، آیه ۲۸.</ref> نازل شد و [[مسلمانان]] را از [[دوستی]] با [[یهود]] برحذر داشت و کسانی را که از این کار دست برندارند [[محروم]] از رابطه با [[خدا]] شناساند.
| |
|
| |
| ۳. [[غزوه بدر]] با [[شهادت]] ۱۴ تن از [[مسلمانان]] (۶ تن از [[مهاجران]] و ۸ تن از [[انصار]] از جمله [[سعد بن خیثمه]]) و کشته شدن ۷۰ نفر و [[اسیر]] شدن همین تعداد از [[مشرکان]] به پایان رسید<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۲، ص۱۲-۱۳؛ المغازی، ج۱، ص۱۴۵-۱۵۲.</ref>. به [[روایت]] [[ابنعباس]]، برخی براساس پندارهای خود درباره شهدای [[بدر]] میگفتند "فلانی مُرد و از [[دنیا]] بهرهای [[نبرد]]" که [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لَا تَشْعُرُونَ}}<ref>«و کسانی را که در راه خداوند کشته میشوند مرده نخوانید که زندهاند امّا شما درنمییابید» سوره بقره، آیه ۱۵۴.</ref> در رد گفتههای آنان نازل شد<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۴۳۳؛ روض الجنان، ج۲، ص۲۳۶-۲۳۷؛ التفسیر الکبیر، ج۲، ص۱۲۵.</ref> و از [[مؤمنان]] خواست کسانی را که در [[راه خدا]] کشته شدهاند مرده نخوانند. آنان زندهاند؛ ولی دیگران [[زندگی]] آنها را درنمییابند.<ref>[[مهران اسماعیلی|اسماعیلی]] و [[محمود گودرزی|گودرزی]]، [[سعد بن خیثمه انصاری (مقاله)|مقاله «سعد بن خیثمه انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==منابع== | | ==منابع== |
