رفق و مدارا در خانواده: تفاوت میان نسخه‌ها

آن‌که خواهان جلب دوستی و تحکیم دلبستگی است، باید بداند که [[راه]] آن [[تندی]] و تیزی نیست که خلاف [[فطرت آدمی]] است، بلکه [[آدمی]] به فطرتش متمایل به [[نرمی]] و ملایمت است و هیچ‌چیز چون آن [[انسان]] را جلب و جذب نمی‌کند، و همراه و همنوا نمی‌سازد. {{متن حدیث|مَا اسْتُجْلِبَتِ‏ الْمَحَبَّةُ بِمِثْلِ‏ السَّخَاءِ وَ الرِّفْقِ وَ حُسْنِ الْخُلُقِ}}<ref>«هیچ‌چیز مانند بخشندگی و رفق و ملایمت و نیک‌اخلاقی دوستی را جلب نکند». شرح غررالحکم، ج۶، ص۷۲.</ref>.

==اهمیت رفق و ملایمت در خانواده==

“رفق در معیشت” [[نرمش]] و ملایمت در حوزه‌های مختلف زندگی اعم از [[اقتصادی]] و [[اجتماعی]]، و [[پرهیز]] از هرگونه [[تندی]] و تیزی و [[تندروی]] در روابط و مناسبات خانوادگی و [[اقتصاد]] [[خانواده]] است. وجود رفق و ملایمت در خانواده مایه برکت و میمنت و فقدان آن سبب نقمت و [[ذلت]] است. [[رسول خدا]]{{صل}} در آموزه‌ای والا به [[عایشه]] فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ إِذَا أَرَادَ بِقَوْمٍ خَيْرًا رَزَقَهُمُ الرِّفْقَ فِي مَعِيشَتِهِمْ، وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهِمْ سُوءًا أَوْ غَيْرَ ذَلِكَ سَلَّطَ عَلَيْهِمُ الْخَرَقَ فِي مَعِيشَتِهِمْ}}<ref>«بی‌گمان خداوند اگر برای مردمانی نیکی بخواهد نرمی در گذران زندگی را روزی آنان سازد، و اگر برای آنان بدی یا چون آن رقم زند، تندی در گذران زندگی را بر ایشان چیره نماید». مصنف عبدالرزاق، ج۱۰، ص۴۱۴؛ قریب به همین: الجامع الصغیر، ج۱، ص۶۳؛ کنزالعمال، ج۳، ص۵۲.</ref>.

خانواده‌ای که نرمش و ملایمت بر آن [[حکومت]] کند، [[محبوب]] خداست و دست [[یاری]] [[خداوند]] همراه آن است، چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} از [[پدران]] خود از [[علی]]{{ع}} نقل کرده است که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ‏ اللَّهَ‏ يُحِبُّ‏ الرِّفْقَ‏ وَ يُعِينُ‏ عَلَيْهِ‏}}<ref>«خداوند رفق و ملایمت را دوست می‌دارد و بر آن یاری می‌نماید». المحاسن، ج۱، ص۳۶۱؛ دعائم الاسلام، ج۱، ص۳۴۸؛ کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۲۹۰؛ مکارم الاخلاق، ص۲۶۲؛ وسائل الشیعة، ج۸، ص۳۳۱؛ بحار الانوار، ج۶۴، ص۲۱۳؛ ج۷۶، ص۲۷۹.</ref>.

[[زیبایی]] زندگی خانوادگی و [[آراستگی]] [[حقیقی]] آن به [[رفق]] و ملایمتی است که [[زن]] و مرد روا می‌دارند و هرگاه به [[تندی]] و [[خشونت]] کشیده شوند، [[زشتی]] و [[تباهی]] را بر خود خریده‌اند. [[امام باقر]]{{ع}} از رسول خدا{{صل}} [[روایت]] کرده است که فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ‏ الرِّفْقَ‏ لَمْ‏ يُوضَعْ‏ عَلَى‏ شَيْ‏ءٍ إِلَّا زَانَهُ‏ وَ لَا نُزِعَ مِنْ شَيْ‏ءٍ إِلَّا شَانَهُ}}<ref>«رفق و ملایمت با هیچ‌چیز همراه نشد، مگر اینکه آن را آراست و زیبا نمود، و از هیچ‌چیز برداشته نشد، مگر آنکه آن را زشت و نازیبا نمود». الکافی، ج۲، ص۱۱۹؛ مشکاة الانوار، ص۱۸۰؛ وسائل الشیعة، ج۲، ص۶۹۳، ج۱۱، ص۲۱۴؛ الحدائق الناضرة، ج۳، ص۴۶۲.</ref>.

تعابیر گوناگون [[نبوی]] درباره رفق و [[نرمی]] چنان است که هیچ تردیدی باقی نمی‌گذارد که جایگاه این امر در زندگی بی‌نظیر است و هیچ‌چیز جایگزین آن نیست، چنان‌که [[حضرت]] فرموده است: {{متن حدیث|لَوْ كَانَ‏ الرِّفْقُ‏ خَلْقاً يُرَى‏ مَا كَانَ‏ مِمَّا خَلَقَ اللَّهُ شَيْ‏ءٌ أَحْسَنَ مِنْهُ}}<ref>«اگر رفق و ملایمت مخلوقی بود که به چشم می‌آمد و دیده می‌شد، هیچ‌چیز از آن زیباتر و نیکوتر نبود». کتاب الزهد، ص۲۶؛ الکافی، ج۲، ص۱۲۰؛ وسائل الشیعة، ج۱۱، ص۲۱۳؛ بحار الانوار، ج۷۱، ص۳۹۴.</ref>.

{{متن حدیث|كَمَالُ الْأَدَبِ وَ الْمُرُوءَةِ سَبْعُ خِصَالٍ الْعَقْلُ وَ الْحِلْمُ‏ وَ الصَّبْرُ وَ الرِّفْقُ‏ وَ الصَّمْتُ‏ وَ حُسْنُ الْخُلُقِ وَ الْمُدَارَاةُ}}<ref>«کمال ادب و مروت در هفت خصلت است: عقل، بردباری، شکیبایی، ملایمت، سکوت، اخلاق نیکو و مدارا». أبوالفتح محمد بن علی بن عثمان الکراجکی، معدن الجواهر، تحقیق السید احمد الحسینی، الطبعة الثانیة، قم، ۱۳۹۴ ق. ص۵۹؛ مستدرک الوسائل، ج۹، ص۳۸.</ref>.