کاربر:Ali/صفحه تمرین۲
| المبتدا و المبعث و المغازی | |
|---|---|
| پرونده:.jpg | |
| زبان | عربی |
| نویسنده | عبدالملک بن هشام مَعافری مصری |
| موضوع | |
| محل نشر | بیروت |
| شابک | |
المبتدا و المبعث و المغازی، کتابی است دو جلدی که به بررسی سیرهٔ محمد پیامبر اسلام میپردازد. پدیدآورنده این اثر عبدالملک بن هشام مَعافری مصری است و انتشارات دارالجلیل و برخی دیگر از ناشران انتشار آن را به عهده داشتهاند. این کتاب توسط ناشران مختلف به چاپ رسیده است[۱].
دربارهٔ کتاب
در معرفی این کتاب آمده است: «کتاب السیرة النبویة، تألیف عبدالملک بن هشام مَعافری مصری (م ۲۱۳ یا ۲۱۸)[۲]
این کتاب که به «سیره ابن هشام» شهرت یافته[۳]، یکی از دو منبعی است که در سیره و مغازی رسول خدا(ص) دارای اعتبار و شهرت بسیاری است. سیره ابن هشام، در واقع همان سیره ابن اسحاق است که ابن هشام آن را تهذیب و تلخیص و به عبارتی بازنویسی کرده است[۴]. ابن هشام، بنابر آنچه در مقدمه کتاب خود[۵] گفته مطالبی را که ویرایش، یا حذف کرده است عبارتاند از:
- حذف «کتاب المبتدأ» در تاریخ انبیا و اختصار مباحث مربوط به آباء و اجداد پیامبر(ص) و اخبار جاهلیت؛
- حذف آنچه در آن یادی از پیامبر خدا(ص) نشده و چیزی از قرآن درباره آن نازل نشده و ارتباط و تأثیری در مطالب کتاب سیره ندارد؛
- اشعاری که ابن اسحاق آورده و آشنایان و عالمان به شعر آنها را درست نمیدانند؛
- مطالبی که نقل آنها شنیع است و خاطر برخی را میآزارد؛
- چیزهایی که زیاد بن عبدالله بکائی (م ۱۸۳) برای ابن هشام روایت نکرده است (بکائی همه سیره را دو بار نزد ابن اسحاق خوانده است).
از نکات یاد شده، نکته سوم و چهارم تا حدی مهم است. در نکته سوم، ابن هشام به یک سانسوری دست زده که باید دید اخبار ناخوشایند به مزاق چه کسی خوش نیامده است؟ درباره نکته چهارم نیز بکائی ممکن است روایتی از سیره را از خود ابن اسحاق شنیده باشد که ابن اسحاق به دلایلی آن را در سیره نیاورده است. به علاوه، ممکن است بکائی به دلائلی از نقل برخی اخبار سر باز زده باشد. بنابراین، هر دو میتواند عاملی در حذف برخی نقلها باشد که طبعاً ارتباطی به ابن هشام ندارد.
بخش عمده حذفهای صورت گرفته از سوی ابن هشام، از کتاب «المبتدأ» بوده که بسیاری از آن را طبری در تاریخ انبیا آورده است و بخش مهمی از آنها را که مربوط به اخبار مکه قدیم بوده، ازرقی در کتابش نقل کرده است. در بخش سیره رسول خدا(ص) مطالب حذف شده، اندکاند و مواردی چون اسارت عباس بن عبدالمطلب در جنگ بدر که برای حاکمان عباسی نگران کننده بوده مورد توجه ابن اسحاق نیز قرار نگرفته است؛ گرچه این مطلب در تاریخ طبری[۶] آمده است. ابن هشام مطالبی از سیره را حذف کرده، ولی مطالب دیگری بر آن افزوده است، مواردی که ابن هشام اضافه کرده با نام او قید شدهاند و به خوبی از مطالب ابن اسحاق تفکیک پذیرند.
شرحها و ترجمههایی بر کتاب سیره ابن هشام نوشته شدهاند که مهمترین آنها کتاب «الروض الاُنُف» از عبدالرحمن بن عبدالله سهیلی اندلسی (۵۰۸-۵۸۱) است. هدف این شرح مبسوط بر سیره ابن هشام، شرح لغات نامأنوس، جملات دشوار، شرح نسبهای مشکل و کامل کردن مواردی است که ناقص ماندهاند[۷]. همچنین ابوذر مصعب بن محمد خُشنی (۵۳۳-۶۰۴) نیز شرحی در یک مجلد بر سیره ابن هشام با نام «الإملاء» نوشته و به توضیح اشعار و لغات آن پرداخته است. برهان الدین ابراهیم بن محمد شافعی در سال ۶۱۱ق، سیره ابن هشام را مختصر کرده و آن را «الذخیرة فی مختصر السیره» نامیده است. ابومحمد عبدالعزیز دِمیَری (م ۶۹۴) نیز سیره ابن هشام را به نظم در آورد. رفیع الدین اسحاق بن محمد همدانی (م ۶۲۳) نیز آن را به فارسی برگردانید و شرف الدین محمد بن عبدالله بن عمر، آن ترجمه را خلاصه کرد. این ترجمه با مقدمه مفصل اصغر مهدوی چاپ شده است. چاپ تحقیق شده سیره ابن هشام از سوی سه نفر - السقا، الابیاری و شلبی- در چهار جلد به سال ۱۹۵۵م، در قاهره منتشر شد[۸]».
فهرست کتاب
دربارهٔ پدیدآورنده
کاربر:Ali/صفحه تمرین۲ از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: محمد بن اسحاق مدنی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد پانویس
- ↑ وبگاه کتابخانه ملی
- ↑ برای ملاحظه شرح حال ابن هشام ر.ک: سهیلی، الروض الانف، ج۱، ص۳۳-۴۳؛ قفطی، انباه الرواة، ج۲، ص۲۱۲، حاشیه ۶.
- ↑ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۳، ص۱۷۷.
- ↑ جاودان، «ابن هشام و سیره او»، آینه پژوهش، شماره ۱۱، ص۱۱.
- ↑ ابن هشام میگوید: ... و ما یعرض من حدیثهم... و أشیاء بعضها یشنع الحدیث به، و بعض یسوء بعض الناس ذکره؛ (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴).
- ↑ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۴۶۳.
- ↑ برای اطلاع بیشتر ر.ک: مهدوی، مقدمه سیرت رسول الله، ص۷۰.
- ↑ عمده مطالب مربوط به سیره ابن اسحاق و سیره ابن هشام از بخش معرفی نسخه، برنامه الکترونیکی نورالسیره نوشته شده است.