بحث:خانواده

فهرست مطالب

نخست: مبانی و کلیات

پایه گذاری نهاد خانواده (تشکیل خانواده)

أولاً: ازدواج پیوندی مقدس

• ارزش و اهمیت ازدواج
• آثار و فواید ازدواج
• کمک گرفتن از خداوند در انتخاب همسر
• آسان گرفتن مراسم ازدواج
• معیارهای درست انتخاب همسر

1. دینداری و خداترسی
2. اخلاق نیکو
3. داشتن قدرت تعقل و رشد عقلی
4. توانایی تأمین و اداره زندگی
5. اصالت خانوادگی
6. نداشتن فاصله سنی فراوان
7. هم‌کفو بودن
8. پرهیز از همسر فاسق، شرابخوار و منت‌گذار

ثانیا: مهریه

• معنای مهریه
• مقدار مناسب مهریه
• عوامل و انگیزه‌های مهریه سنگین

1. کم‌رنگ شدن برخی ارزش‌ها
2. سهل‌انگاری خانواده‌ها
3. تصور استحکام زندگی
4. چشم و هم‌چشمی
5. ضعف فرهنگی و قانونی

• پیامدهای مهریه سنگین

1. مانع ازدواج
2. افزایش توقعات
3. زمینه ناسازگاری
4. موجب دشمنی
5. مایه اذیت زن
6. برقراری رقابت ناسالم

دوم: اهداف و کارکردهای خانواده

تأمین آرامش روانی همسران

1. ارضای نیازهای جنسی
2. ارضای نیازهای عاطفی

تشکیل خانواده و تأمین نیازهای طبیعی

سلامت جسم و آرامش روح

تداوم نسل

1. تولید مثل
2. مراقبت از فرزندان

گسترش فرهنگ دینی

ازدواج مایه حفظ دین و ایمان

جلوگیری از انحرافات اجتماعی

مشروعیت بخشی به فرزندان

تأمین نیازهای معیشتی

سوم: قواعد و هنجارهای همسرگزینی

شرایط همسرگزینی

سن ازدواج

فاصله سنی همسران

درون همسری

برون همسری

تک همسری

چندهمسری

همسان همسری

نقش خویشاوندان در انتخاب همسر برای جوانان

ویژگیهای همسر مطلوب

چهارم: آداب و سنن ازدواج

خواستگاری

آداب عقد

آداب عروسی

مهریه و جهیزیه

پنجم: نقش های عاطفی و جنسی همسران

نقش عاطفی همسران

1. نقش عاطفی زن
2. نقش عاطفی شوهر
3. محبت و دوستی

احترام

• احترام متقابل

عفو و گذشت

مدارا و سازگاری

پاکیزگی و آراستگی

شبهه تبعیض جنسیتی نقش جنسی همسران

1. نقش جنسی زن
2. نقش جنسی شوهر
3. شبهة تبعیض جنسیتی

ششم: مدیریت خانواده

قوامیت شاخص های مدیریت خانواده

1. حق شوهر در کنترل خروج زن از من
2. هنجار اطاعت از شوهر
3. حکم مشورت با زنان
4. ولايت پدر و جد پدری بر فرزندان

الگوی اسلامی مدیریت خانواده

اولاً: مدیریت و سرپرستی خانواده

• مبانی مدیریت مرد در خانواده
• بایسته‌های مدیریت مرد در خانواده

1. توجه به دستورات دینی
2. مشورت با اعضای خانواده و دیگران
3. رعایت تعادل و دوری از افراط و تفریط

ثانیا: جایگاه زن در خانواده

• همسر بودن
• مادر بودن

ثالثا: عقل و اندیشه

• شیوه‌های بهره‌گیری از عقل و اندیشه در خانواده

1. ایجاد آرامش
2. عاقبت‌اندیشی
3. مشورت کردن

• شرایط مشورت شونده

رابعا: علم و آگاهی

• تأثیر علم و آگاهی در رشد خانواده
• عرصه‌های لازم برای دانش‌افزایی

1. مسائل دینی
2. تربیت فرزندان
3. امور اقتصادی

خامسا: معنویت در خانواده

• شیوه‌های تقویت معنویت در خانواده

1. یاد خدا
2. توجه ویژه به نماز
3. انس با قرآن
4. انتخاب الگوهای مناسب
5. ارتباط با افراد متدین
6. کسب روزی حلال
7. دوری از ابزارها و برنامه‌های آسیب‌زا

سادسا: نشاط و شادابی

• اهمیت نشاط و شادابی در خانواده
• راه‌های افزایش نشاط و شادابی در خانواده

1. ارتباط با خداوند
2. راضی بودن به مقدرات الهی
3. احترام و تکریم
4. خوب سخن گفتن
5. تبسم و خنده
6. مثبت‌نگری و مثبت‌گرایی
7. تفریح سالم
8. مزاح و شوخی
9. تشویق و تحسین
10. دید و بازدید
11. برخی موارد دیگر

سابعا: نظم و برنامه‌ریزی

• اهمیت نظم در خانواده
• شیوه‌های ایجاد نظم در خانواده

1. آگاهی‌بخشی درباره آثار نظم
2. داشتن برنامه مشخص و زمان‌بندی شده
3. سایر راهکارها

ثامنا: بایسته‌های اقتصادی خانواده

• اهمیت کار و تلاش
• روش‌های کسب روزی حلال

1. شناخت حلال و حرام
2. قناعت
3. صبر
4. خوش اخلاقی
5. دعا

• چگونگی هزینه کردن

1. اولویت دادن به ضروریات زندگی
2. گشاده‌دستی در تأمین نیازها
3. پرهیز از اسراف

تاسعا: تغذیه خانواده

• اهمیت تغذیه
• روش صحیح تغذیه
• مقدار تغذیه
• نوع تغذیه
• هشدار

هفتم: ارتباطات در خانواده

ارتباط با خداوند

نماز در خانواده

• نقش نماز در استحکام و پیشرفت خانواده
• لزوم اهتمام به نماز اعضای خانواده

ثانياً: تقوا در خانواده

• آثار تقوا در زندگی
• آثار گناه در زندگی
• زمینه‌سازی برای تقوا در خانواده

ثالثاً: دعا در خانواده

• کارکردهای دعا در خانواده
• دعاهایی برای خانواده

1. درخواست فرزند صالح
2. نمازگزار شدن فرزندان
3. قرار گرفتن خانواده در پناه خداوند
4. پربرکت شدن خانواده و فرزندان
5. درخواست روزی حلال
6. آمرزش پدر و مادر
7. دور شدن از عذاب جهنم

ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر

أولاً:روابط بین همسران

• خودآرایی

1. خودآرایی همسران برای یکدیگر
2. خودآرایی برای غیرشوهر

• روابط جنسی زوجین

ثانياً: پوشش

• تأثیر پوشش در اخلاق و رفتار خانواده
• حد پوشش در خانه و بیرون از خانه

ثالثاً: محبت در خانواده

• اهمیت محبت در خانواده
• راهکارهای حفظ و تقویت محبت

رابعاً: جمع‌گرایی

• اهمیت جمع‌گرایی در خانواده
• آثار جمع‌گرایی در خانواده
• نمونه‌هایی از جمع‌گرایی در خانواده

سابعاً: ارتباط کلامی

• تأثیر ارتباط کلامی در خوشبختی خانواده
• شیوه‌هایی برای ارتباط کلامی مناسب

سادساً: مدارا

• اهمیت مدارا در خانواده
• شیوه‌های مدارا در خانواده

ثامناً: تغافل

• ضرورت تغافل در خانواده
• کارکرد تربیتی تغافل در خانواده

تاسعاً: کرامت نفس

• تأثیر تربیتی کرامت نفس در خانواده
• شیوه‌های ایجاد و تقویت کرامت نفس

تعامل خانواده با دیگران و بایسته‌های آن

أولاً: ارتباط خانواده با دیگران

• ارتباط با خویشاوندان (صله رحم)
• ارتباط با غیر خویشاوندان
• توجه به مسائل شرعی در ارتباطات

ثانياً: غیرت‌ورزی

• غیرت، ارزشی همیشگی
• لزوم شجاعت در غیرت‌ورزی
• رعایت تعادل در غیرت‌ورزی

ثالثاً: حیا

• انواع حیا
• راه‌های حفظ و تقویت حیا

رابعاً: رازداری

• اهمیت رازداری در خانواده
• زمینه‌ها و عوامل افشای راز

هشتم: تقسیم کار خانگی

تعاون و همکاری

نگاه هنجاری اسلام به تقسیم کار جنسیتی

توجیه عقلانی الگوی تقسیم کار جنسیتی

ارزیابی انتقادهای مخالفان تقسیم کار جنسیتی

نهم: حقوق متقابل والدین و فرزندان

حقوق والدين

1. احسان
2. مراقبت
3. حمایت
4. اطاعت
5. احترام
6. محبت

حقوق فرزندان

1. احسان
2. حفظ و مراقبت
3. حمایت
4. اظهار محبت
5. تعلیم و تربیت
6. نظارت
7. عدالت

دهم: حقوق و روابط خویشاوندی

حقوق زن در نهاد خانواده

حقوق زن به عنوان همسر

حقوق زن به عنوان مادر

حقوق مرد در نهاد خانواده

حقوق مرد به عنوان همسر

حقوق مرد به عنوان پدر

سه تعریف خویشاوندی

تعریف ارتباط با خویشاوندان

اهمیت روابط خویشاوندی در اسلام

آثار روابط خویشاوندی

حقوق و احکام خویشاوندی

حقوق و وظایف مالی خویشاوندان

1. حق نفقه
2. حق وصیت
3. حق خوراک
4. حق دیه سه
5. حق ارث

خویشاوندی و ازدواج

خویشاوندی و حجاب

یازدهم: راهکارهای درونی تحکیم خانواده

دوره احراز بلوغ و رشد زوجین

انتخاب آگاهانه

اعطای حق انتخاب همسان همسری

تأمین هزینه های مالی معقول

ساختن سطح انتظارها

ارضای منظم نیاز جنسی

اظهار محبت

تقسیم کار جنسیتی

فرزندآوری

تربیت اخلاقی

• تربیت فرزندان

تقویت ایمان

دوازدهم: راهکارهای بیرونی تحکیم خانواده

تقویت ایمان و اخلاق

دینی سازی جامعه

حصر روابط جنسی در چارچوب زناشویی

افزایش سطح آگاهیها

حمایت خویشاوندان، دوستان و همسایگان

محدودیت روابط اجتماعی زنان و مردان

تأمین اقتصادی خانواده ها

وضع قوانین و مقررات مناسب

تقویت کنترل اجتماعی

سیزدهم: آسیب شناسی نهاد خانواده و مشکلات خانوادگی

آسیبهای فکری و اعتقادی

آسیبهای اخلاقی

خشونت زناشویی

• احکام خشونت علیه همسر

1. خشونت مشروع
2. خشونت نامشروع

• راهبردهای رفع خشونت زناشویی

1. تقویت ایمان و اخلاق
2. رفع زمینه‌های خشونت
3. اصلاحات فرهنگی
4. تقویت کنترل اجتماعی

آسیبهای اقتصادی

آسیبهای تمدنی

چندهمسری (تعدد زوجات)

طلاق

• طلاق در نظام ارزشی اسلام
• طلاق در نظام حقوقی اسلام
• راهکارهای اسلام برای کاهش عوارض منفی طلاق

1. ازدواج مجدد
2. تأمین مالی زنان مطلقه
3. الگوی متعادل حضانت فرزندان
4. تقویت پیوندهای اجتماعی