خورشید

    از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
    (تغییرمسیر از آفتاب)

    مقدمه

    این واژه، مرکّب از "خور" و "شید"، ستاره‌ای است که جاذبه گرانشی آن اجرام منظومه شمسی را بر مدارهایشان نگاه می‌دارد. خورشید از مهم‌ترین ستارگان برای ساکنان زمین است که اشعه آن، منبع حرارت، نور، مواد غذایی و سوخت است. [۱] در علم نجوم نیز به هر ستاره‌ای که مرکز منظومه‌ای سیاره‌ای باشد، خورشید اطلاق می‌گردد. [۲] هرچند تعابیر گوناگونی برای "خورشید" در میان قبایل مختلف عرب جاهلی به کار می‌رفته،[۳] در زبان عربی رایج و در آیات قرآن از آن تنها با اسم "شمس" یاد شده است که در اصل بر رنگ به رنگ شدن و تغییر و تحول دلالت می‌کند و خورشید از جهت حرکت و تغییر رنگ به این نام خوانده شده است. [۴] برخی این واژه را در اصل عبری دانسته‌اند؛[۵] اما آرتور جفری،[۶] سیوطی،[۷] جوالیقی [۸] و العنیسی [۹] در پژوهش‌های خود، این واژه را در میان واژگان معرب و دخیل ذکر نمی‌کنند.[۱۰]

    خورشید در قرآن

    ارتباط خورشید و ماه

    آفرینش

    نقش نشانه ای

    کاربرد تسخیری

    ارتباط حرکت خورشید و ماه

    ابزار محاسبه و حسابگری

    یادکرد خورشید در ضمن داستان‌های قرآن

    محاجه ابراهیم (ع) و نمرود

    رویای حضرت یوسف (ع)

    غار اصحاب کهف

    سفرهای ذوالقرنین

    بیان اوقات نماز

    نشانه‌های قیامت

    منابع

    پانویس

    1. لغت نامه، ج ۶، ص ۸۸۵۵ ـ ۸۸۵۶، "خورشید".
    2. فرهنگ سخن، ج ۴، ص ۲۸۸۲، "خورشید".
    3. المفصل، ج ۶، ص ۱۶۸ ـ ۱۶۹.
    4. معجم مقاییس اللغه، ج ۳، ص ۲۱۲، "شمس".
    5. التحقیق، ج ۶، ص ۱۱۶، "شمس".
    6. ر. ک: واژه‌های دخیل.
    7. ر. ک: المهذّب فیما وقع فی‌القرآن من المعرب.
    8. ر. ک: المعرب.
    9. ر. ک: تفسیر الالفاظ الدخیلة فی اللغة العربیه.
    10. طباطبایی‌نژاد، سید سجاد، مقاله «خورشید»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱۲.