احمد بن عمر بن ابی‌شعبه حلبی

آشنایی اجمالی

احمد بن عمر بن ابی‌شعبه حلبی^[۱] از خاندان مشهور ابوشعبه در کوفه، از راویان امامی و از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) است^[۲]. وی از این دو امام بزرگوار و بنابر شواهد برخی اسناد، از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) نیز روایت کرده است^[۳]. احمد افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون عبدالله بن سنان، یحیی ابوبصیر اسدی و درست بن ابی منصور حدیث آموخته و روایت کرده است^[۴]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حسن بن علی بن فضال، الحسن بن علی الوشاء و یونس بن عبدالرحمن می‌باشند^[۵].

علمای رجال بر وثاقت وی اتفاق نظر دارند و بزرگانی چون نجاشی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۶]. نجاشی نوشته است: احمد بن عمر بن ابی‌شعبه حلبی موثق است^[۷] و خاندان آنان به گفته سید بحرالعلوم، استوارترین خاندانی هستند که به ریسمان محکم اهل بیت چنگ زده‌اند^[۸]. کشی نیز روایتی را نقل کرده که امام رضا(ع) وی را ستوده است؛ همچنین بنابر حدیثی از آن حضرت نقل شده که فرمود: خداوند مرا به سبب تو و پدرانت مسرور ساخته است^[۹]. در کتب قدما، شیخ طوسی در کتاب‌های الفهرست و الرجال از وی یاد نکرده است که علامه شوشتری دلیل آن را در الفهرست، عدم دسترسی شیخ به کتابِ احمد، و در الرجال، احتمالاً جابه‌جایی با نام شخص دیگری دانسته است^[۱۰]. کتاب الحدیث اثر وی می‌‌باشد که حسن بن علی بن فضال آن را روایت کرده است^[۱۱].^[۱۲]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲
جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱

پانویس

↑ از روایت کتاب کافی (الکافی، ج۱، ص۲۳۸، ح۱) استفاده می‌شود که کنیه وی «أبومحمد» بوده است.
↑ ر.ک: تنقیح المقال، ج۷، ص۳۳، ش۱۲۴۳؛ تهذیب المقال، ج۳، ص۵۱۷، ش۲۴۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۵۳۹، ش۴۶۳.
↑ «عن أحمد بن عمر الحلبی قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ(ع) لَا یَسْتَکْمِلُ عَبْدٌ الْإِیمَانَ حَتَّی یَعْرِفَ أَنَّهُ یَجْرِی لِآخِرِنَا مَا یَجْرِی...» مراد از «ابوجعفر» در این روایت امام باقر(ع) است؛ زیرا این روایت در اسناد دیگر از آن حضرت نقل شده است؛ ر.ک: الإختصاص، ص۲۱-۲۲ و ص۲۶۸.
أبی قال حدثنی سعد بن عبدالله عن موسی بن جعفر بن وهب البغدادی عن الحسن بن علی الوشاء عن أحمد بن عمر الحلبی قال: سألت أبا عبدالله(ع) عن قول الله عزّ وجلّ:... ثواب الأعمال، ص۱۲۹ - ۱۳۰.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۴۶۶؛ ج۳، ص۳۷؛ ج۱۱، ص۱۴۲؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۱۲، ح۵؛ الکافی، ج۱، ص۲۸، ح۳۴؛ ج۵، ص۸۵، ح۷ و ۳۵۸، ح۷؛ نعمانی، الغیبة، ص۲۶۳، ح۲۳، ۲۷۴، ح۲ و ۳۳۱، ح۱.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۴۶۶؛ ج۳، ص۳۷ و ۳۸۷؛ ج۱۱، ص۱۴۲؛ الکافی، ج۱، ص۲۸، ح۴؛ ج۵، ص۸۵، ح۷؛ ج۶، ص۳۸۲، ح۲؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۹۹، ح۱۲۰۵ و ۳۰۷، ح۱۲۴۲؛ نعمانی، الغیبة، ص۳۳۱، ح۱؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۹۷، ح۱۱۱۶؛ طبقات رجال الکافی، ص۴۵.
↑ «... ثقة»؛ رجال النجاشی، ص۹۸، ش۲۴۵؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۵۰. «ثقة ممدوح»؛ ابن داوود، الرجال، ص۳۵، ش۱۰۳؛ تنقیح المقال، ج۷، ص۳۷.
↑ نجاشی می‌نویسد: "أحمد بن عمر بن أبی شعبة الحلبی ثقة، روی عن أبی الحسن الرضا(ع) وعن أبیه من قبل، وهو ابن عم عبیدالله و عبدالأعلی وعمران ومحمد الحلبیین، روی أبوهم عن أبی عبدالله، وکانوا ثقات. لأحمد کتاب یرویه عنه جماعة أخبرنا محمد بن علی عن أحمد بن محمد بن یحیی قال: حدثنا سعد، قال: حدثنا محمد بن الحسین عن الحسن بن علی بن فضال عن أحمد بن عمر بکتابه" رجال النجاشی، ص۹۸، ش۲۴۵.
↑ "آل أبی شعبة الحلبیون خیر شعبة من شعب الشیعة، وأوثق بیت اعتصم بعری أهل البیت المنیعة سید بحرالعلوم، الفوائد الرجالیة، ج۱، ص۲۱۴.
↑ إختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۹۷، ح۱۱۱۶.
↑ قاموس الرجال، ج۱، ص۵۴۱، ش۴۶۳.
↑ الذریعه، ج۶، ص۳۱۱.
↑ جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۲۹.
ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۴۲۴-۴۲۹.

[1] از روایت کتاب کافی (الکافی، ج۱، ص۲۳۸، ح۱) استفاده می‌شود که کنیه وی «أبومحمد» بوده است.

[2] ر.ک: تنقیح المقال، ج۷، ص۳۳، ش۱۲۴۳؛ تهذیب المقال، ج۳، ص۵۱۷، ش۲۴۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۵۳۹، ش۴۶۳.

[3] «عن أحمد بن عمر الحلبی قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ(ع) لَا یَسْتَکْمِلُ عَبْدٌ الْإِیمَانَ حَتَّی یَعْرِفَ أَنَّهُ یَجْرِی لِآخِرِنَا مَا یَجْرِی...» مراد از «ابوجعفر» در این روایت امام باقر(ع) است؛ زیرا این روایت در اسناد دیگر از آن حضرت نقل شده است؛ ر.ک: الإختصاص، ص۲۱-۲۲ و ص۲۶۸.
أبی قال حدثنی سعد بن عبدالله عن موسی بن جعفر بن وهب البغدادی عن الحسن بن علی الوشاء عن أحمد بن عمر الحلبی قال: سألت أبا عبدالله(ع) عن قول الله عزّ وجلّ:... ثواب الأعمال، ص۱۲۹ - ۱۳۰.

[4] تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۴۶۶؛ ج۳، ص۳۷؛ ج۱۱، ص۱۴۲؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۱۲، ح۵؛ الکافی، ج۱، ص۲۸، ح۳۴؛ ج۵، ص۸۵، ح۷ و ۳۵۸، ح۷؛ نعمانی، الغیبة، ص۲۶۳، ح۲۳، ۲۷۴، ح۲ و ۳۳۱، ح۱.

[5] تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۴۶۶؛ ج۳، ص۳۷ و ۳۸۷؛ ج۱۱، ص۱۴۲؛ الکافی، ج۱، ص۲۸، ح۴؛ ج۵، ص۸۵، ح۷؛ ج۶، ص۳۸۲، ح۲؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۹۹، ح۱۲۰۵ و ۳۰۷، ح۱۲۴۲؛ نعمانی، الغیبة، ص۳۳۱، ح۱؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۹۷، ح۱۱۱۶؛ طبقات رجال الکافی، ص۴۵.

[6] «... ثقة»؛ رجال النجاشی، ص۹۸، ش۲۴۵؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۵۰. «ثقة ممدوح»؛ ابن داوود، الرجال، ص۳۵، ش۱۰۳؛ تنقیح المقال، ج۷، ص۳۷.

[7] نجاشی می‌نویسد: "أحمد بن عمر بن أبی شعبة الحلبی ثقة، روی عن أبی الحسن الرضا(ع) وعن أبیه من قبل، وهو ابن عم عبیدالله و عبدالأعلی وعمران ومحمد الحلبیین، روی أبوهم عن أبی عبدالله، وکانوا ثقات. لأحمد کتاب یرویه عنه جماعة أخبرنا محمد بن علی عن أحمد بن محمد بن یحیی قال: حدثنا سعد، قال: حدثنا محمد بن الحسین عن الحسن بن علی بن فضال عن أحمد بن عمر بکتابه" رجال النجاشی، ص۹۸، ش۲۴۵.

[8] "آل أبی شعبة الحلبیون خیر شعبة من شعب الشیعة، وأوثق بیت اعتصم بعری أهل البیت المنیعة سید بحرالعلوم، الفوائد الرجالیة، ج۱، ص۲۱۴.

[9] إختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۹۷، ح۱۱۱۶.

[10] قاموس الرجال، ج۱، ص۵۴۱، ش۴۶۳.

[11] الذریعه، ج۶، ص۳۱۱.

[12] جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۲۹.
ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۴۲۴-۴۲۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]