ابان بن ابی‌مسافر کوفی

آشنایی اجمالی

ابان بن ابی‌مسافر کوفی از اصحاب امام صادق(ع) بوده است.^[۱] نام وی در رجال برقی به صورت مطلق^[۲] و در رجال شیخ طوسی با وصف «الکوفی»^[۳] در اصحاب امام صادق(ع) ذکر شده است. وی تنها یک روایت از آن بزرگوار نقل کرده است. گزارش دیگری درباره این راوی در دست نیست. ابراهیم بن عبدالحمید را می‌توان تنها شاگرد وی دانست.

درباره جایگاه حدیثی ابان بن ابی‌مسافر، جرح و تعدیلی از رجالیان گزارش نشده است؛ از این رو طبق قاعده باید وی مجهول یا مهمل شمرده گردد. شاید از سیاق سند روایت کافی بتوان حُسن حال وی را برداشت کرد؛ زیرا ابراهیم بن عبدالحمید که از ابان بن ابی‌مسافرحدیث نقل کرده، کسی است که ابن ابی‌عمیر و صفوان بن یحیی کتابش را روایت کرده‌اند.^[۴] آیت‌الله بروجردی وی را از طبقه پنجم شمرده است.^[۵]

تاریخ ولادت و وفات این راوی روشن نیست. در برخی اسناد، نام «ابان بن مسافر»^[۶] نیز در سند یک روایت تفسیر کنز الدقائق به نقل از تفسیر عیاشی ذکر شده است؛ این روایت در تفاسیر نور الثقلین و البرهان نیز به همین الفاظ آمده است.^[۷] گمان می‌رود در نام این راوی تصحیف رخ داده و عنوان صحیح همان ابان بن ابی‌مسافر باشد؛ زیرا عنوان ابان بن مسافر در هیچ‌یک از کتب رجالی و اسناد روایات دیده نمی‌شود، در حالی که ابان بن ابی‌مسافر در رجال برقی^[۸] و رجال الطوسی^[۹] و در سند یک روایت کتاب کافی^[۱۰] یاد شده است.^[۱۱]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر. ک: رجال البرقی، ص۳۹؛ رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۸۳؛ نقد الرجال، ج۱، ص۳۹، ش۱۱؛ جامع الرواة، ج۱، ص۹؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۹۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۳۰، ش۲۳.
↑ ر. ک: رجال البرقی، ص۳۹.
↑ ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۸۳.
↑ ر. ک: الفهرست (طوسی)، ص۱۸، ش۱۲؛ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۷.
↑ ر. ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال الکافی)، ج۴، ص۲۱.
↑ مصحف «ابان بن ابی مسافر» است. ر. ک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۹۳، ش۴۳.
↑ ر. ک: البرهان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۸۳، ح۵۰۲۳؛ تفسیر نورالثقلین، ج۲، ص۳۴۱، ح۲۵.
↑ ر. ک: رجال البرقی، ص۳۹.
↑ ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۸۳.
↑ «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِيعاً عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِي مُسَافِرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(ع) فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا﴾ قَالَ اصْبِرُوا عَلَى الْمَصَائِبِ»؛ (الکافی، ج۲، ص۹۲، ح۱۹).
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۰۱ و ۱۵۲-۱۵۳.

[1] ر. ک: رجال البرقی، ص۳۹؛ رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۸۳؛ نقد الرجال، ج۱، ص۳۹، ش۱۱؛ جامع الرواة، ج۱، ص۹؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۹۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۳۰، ش۲۳.

[2] ر. ک: رجال البرقی، ص۳۹.

[3] ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۸۳.

[4] ر. ک: الفهرست (طوسی)، ص۱۸، ش۱۲؛ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۷.

[5] ر. ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال الکافی)، ج۴، ص۲۱.

[6] مصحف «ابان بن ابی مسافر» است. ر. ک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۹۳، ش۴۳.

[7] ر. ک: البرهان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۸۳، ح۵۰۲۳؛ تفسیر نورالثقلین، ج۲، ص۳۴۱، ح۲۵.

[8] ر. ک: رجال البرقی، ص۳۹.

[9] ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۶۴، ش۱۸۸۳.

[10] «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِيعاً عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِي مُسَافِرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(ع) فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا﴾ قَالَ اصْبِرُوا عَلَى الْمَصَائِبِ»؛ (الکافی، ج۲، ص۹۲، ح۱۹).

[11] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۰۱ و ۱۵۲-۱۵۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]