احمد بن ابی‌دارم حافظ

آشنایی اجمالی

ابوبکر احمد بن محمد بن سری بن یحیی بن ابی دارم تمیمی کوفی، از راویان و محدثان کوفه است. بر اساس گزارش شیخ طوسی، وی در شمار کسانی است که از هیچ‌یک از امامان روایت نکرده‌اند^[۱]. احمد بن محمد افزون بر این، از محدثانی همچون علی بن احمد عجلی^[۲]، عبیدالله بن احمد بن حازم بصری، عیسی بن محمد مروزی^[۳]، احمد بن محمد بن سعید حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حاکم حسکانی^[۴]، هارون بن موسی تلعکبری و احمد بن موسی بن مردویه اصفهانی می‌باشند.

درباره شخصیت ابن ابی دارم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. برخی چون ذهبی و دیگر رجالیان اهل سنت وی را به دلیل نقل روایات فضایل اهل بیت و مطاعن خلفا، تضعیف کرده و متهم به کذب و جعل حدیث دانسته‌اند^[۵]؛ اگرچه پیش‌تر با تعابیری چون حافظ و محدث کوفی از او یاد کرده و تصریح کرده بودند که صدهزار حدیث از مطین شنیده است^[۶]. در مقابل، بزرگانی چون علامه امینی بر دفاع از وی تأکید کرده‌اند^[۷]. همچنین نقل حدیث و دریافت اجازه روایت توسط شخصیت جلیل‌القدری چون تلعکبری^[۸]، شاهدی بر وثاقت و حسن حال وی شمرده شده است.

وی در حدود سال‌های ۳۵۱، ۳۵۲ یا ۳۵۷ ق درگذشت^[۹] و از راویان طبقه نهم محسوب می‌شود^[۱۰].

جستارهای وابسته

بنی‌تمیم (قبیله)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ رجال الطوسی، ص۴۱۱، ش۵۹۶۱.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۴۳۹.
↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۱، ص۳۵۲؛ ج۲۶، ص۳۲۴؛ ج۳۱، ص۲۸۱؛ ج۴۲، ص۵۰۹.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۴۳۹.
↑ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲؛ تاریخ الإسلام، ج۲۶، ص۶۸؛ تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۸۸۴، ش۸۵۲؛ سیر أعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۷۷ - ۵۷۸، ش۳۴۹؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۸۸، ش۴۲۰؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲.
↑ و قال ابن أبی دارم: کتبت بإصبعی عن مطین مئة ألف حدیث؛ سیر أعلام النبلاء، ج۱۴، ص۴۱، ش۱۵.
↑ أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۱۲.
↑ نجاشی درباره‌اش نوشته است: هارون بن موسی بن أحمد بن سعید بن سعید، أبومحمد، التلعکبری من بنی شیبان. کان وجهاً فی أصحابنا، ثقة، معتمداً لا یطعن علیه. له کتب، منها: کتاب الجوامع فی علوم الدین. کنت أحضر فی داره مع ابنه أبی جعفر، و الناس یقرأون علیه؛ رجال النجاشی، ص۴۳۹، ش۱۱۸۴.
شیخ طوسی نوشته است: هارون بن موسی التلعکبری، یکنی أبا محمد، جلیل‌القدر، عظیم المنزلة، واسع الروایة، عدیم النظیر، ثقة، روی جمیع الأصول و المصنفات، مات سنة خمس و ثمانین و ثلاثمائة، أخبرنا عنه جماعة من أصحابنا؛ رجال الطوسی، ص۴۴۹، ش۶۳۸۶.
↑ ر.ک: سیر أعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۷۸، ش۳۴۹؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲؛ تاریخ الإسلام، ج۲۶، ص۶۸.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۶ و ص۳۶-۳۷.

[1] رجال الطوسی، ص۴۱۱، ش۵۹۶۱.

[2] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۴۳۹.

[3] تاریخ مدینة دمشق، ج۱، ص۳۵۲؛ ج۲۶، ص۳۲۴؛ ج۳۱، ص۲۸۱؛ ج۴۲، ص۵۰۹.

[4] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۴۳۹.

[5] میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲؛ تاریخ الإسلام، ج۲۶، ص۶۸؛ تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۸۸۴، ش۸۵۲؛ سیر أعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۷۷ - ۵۷۸، ش۳۴۹؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۸۸، ش۴۲۰؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲.

[6] و قال ابن أبی دارم: کتبت بإصبعی عن مطین مئة ألف حدیث؛ سیر أعلام النبلاء، ج۱۴، ص۴۱، ش۱۵.

[7] أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۱۲.

[8] نجاشی درباره‌اش نوشته است: هارون بن موسی بن أحمد بن سعید بن سعید، أبومحمد، التلعکبری من بنی شیبان. کان وجهاً فی أصحابنا، ثقة، معتمداً لا یطعن علیه. له کتب، منها: کتاب الجوامع فی علوم الدین. کنت أحضر فی داره مع ابنه أبی جعفر، و الناس یقرأون علیه؛ رجال النجاشی، ص۴۳۹، ش۱۱۸۴.
شیخ طوسی نوشته است: هارون بن موسی التلعکبری، یکنی أبا محمد، جلیل‌القدر، عظیم المنزلة، واسع الروایة، عدیم النظیر، ثقة، روی جمیع الأصول و المصنفات، مات سنة خمس و ثمانین و ثلاثمائة، أخبرنا عنه جماعة من أصحابنا؛ رجال الطوسی، ص۴۴۹، ش۶۳۸۶.

[9] ر.ک: سیر أعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۷۸، ش۳۴۹؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲؛ تاریخ الإسلام، ج۲۶، ص۶۸.

[10] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۶ و ص۳۶-۳۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]