خطبه ۱۸۶ نهج البلاغه
مقدمه
امام(ع) در این خطبه درباره صفات خداداد سخن سرداده و بیش از هفتاد وصف از اوصاف الهی را در آن بیان کرده است که در هیچ خطبه دیگری گستردگی ذکر صفات جلال و جمال، در این حدّ دیده نمیشود. در واقع امام(ع) در این خطبه قدرت بیان اندیشه الهی خود را در شرح پیچیدهترین مسائل اعتقادی نشان داده و همه دقایق صفات ثبوتی و سلبی و اضافی حق تعالی را با نظم خاصّی برشمرده است و سزاوار است که آن را به منزله سوره توحید ـ که در روایات به عنوان یک سوم قرآن شمرده شده است ـ در نهج البلاغه بدانیم.
این خطبه در واقع یک بخش است و آن شرح اسما و صفات خداست؛ ولی آن را با کمی مسامحه میتوان به سه بخش تقسیم کرد: بخشی درباره صفات ثبوتی خداوند سخن میگوید و بخشی دیگر درباره صفات سلبی و بخشی هم به قدرت پروردگار در مسأله معاد و بازگشت انسانها به زندگی مجدّد اشاره دارد. در مجموع، هرکس این خطبه را با دقّت بررسی کند میداند که هرگز فیلسوفان الهی جهان در گذشته و حال خدا را اینگونه دقیق و روشن، زیبا و جالب معرفی نکردهاند و حتی اگر مطالعهکننده مسلمان هم نباشد بر گوینده این سخنان هزاران آفرین میگوید[۱].
