خطبه ۲۲ نهج البلاغه

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
(تغییرمسیر از خطبه ۲۲)

مقدمه

این خطبه به بیعت شکنی طلحه و زبیر و سپس به حوادث تلخ جنگ جمل نظر دارد و نیز به مسأله خون «عثمان» که دستاویزی برای جنگ طلبان جمل و بعد از آن، بهانه‌ای برای آتش افروزان شام گردید اشاره می‌کند و آن‌ها را با تهدیدهای روشنی، مورد ملامت و سرزنش قرار می‌دهد. حضرت، در پایان خطبه، به تهدیدهایی که دشمنانش نسبت به او داشتند، پاسخ دندان شکن می‌دهد. این خطبه، از نظر محتوا، با خطبه ۱۰، ۲۶ و ۱۷۲ تناسب و شباهت قابل ملاحظه‌ای دارد و به همین دلیل، احتمال دارد که هر کدام از این خطبه‌ها، بخشی از خطبه واحدی بوده که سید رضی رحمه اللّه آن را تجزیه کرده و هر کدام را به تناسبی، در جایی نقل کرده است. بعضی از شارحان نهج البلاغه معتقدند که این خطبه، از خطبه‌های مربوط به جنگ صفّین است و اشاراتی که در آن آمده، متوجّه به معاویه است[۱]، ولی از عنوانی که سید رضی، رحمه اللّه برای آن انتخاب کرده نیز کلام ابن ابی الحدید[۲] و غیر او، استفاده می‌شود که این خطبه، هر چند مضامینش با هر دو گروه تناسب دارد، تنها، مربوط به پیمان شکنان جنگ جمل است[۳].

منابع

پانویس

  1. منهاج البراعة (راوندی)، ج۱، ص۱۸۸.
  2. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱، ص۳۰۵.
  3. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین ج۲، ص۱۷۵.