خطبه ۲۲۹ نهج البلاغه
مقدمه
محتوای خطبه (کلام) روشن است، امام(ع) میفرماید: من برای بیعت شما نیامدم، شما به سراغ من آمدید و به قدری شور و اشتیاق داشتید که حتّی عبای مرا از دوشم افکندید و کفش مرا پاره کردید، سرور و شادمانی و هیجان حاصل از این بیعت تمام جامعه شما را فراگرفته بود. حال چرا امام(ع) این خطبه را بیان فرموده؟ پاسخ آن را باید در بقیّه این خطبه یافت؛ زیرا که این خطبه بخشی است از نامهای مفصّل که مرحوم کلینی در کتاب الرّسائل[۱] آن را نقل کرده است که امام(ع) پس از بازگشت از جنگ نهروان نامه را نوشت و دستور داد آن را برای همه مردم بخوانند؛ زیرا تحریکاتی از سوی منافقان شروع شده بود و جمعی نزد آن حضرت آمدند و گفتند: شما درباره ابوبکر و عمر و عثمان چه میگویید؟ امام فرمود: با اینکه میدانم این سؤال در شرایط کنونی که ما گرفتار شامیان ستمگر هستیم سؤال بیجایی است با این حال پاسخ شافی و کافی برای سؤال شما مینویسم که بر همه مردم بخوانند. سپس آن نامه تاریخی که قریب بیست صفحه است مرقوم داشت و دستور داد در نماز جمعه برای مردم بخوانند. هنگامی که سخن امام(ع) به مسئله قتل عثمان و سپس بیعت با او فرامیرسد و مردم با هجوم بیسابقهای برای بیعت به سوی آن حضرت میروند، امام شرح آن را در جملههای کوتاه و پرمعنایی که خطبه بالا را تشکیل میدهد بیان میکند و به دنبال آن نیز حوادث دیگری را که روی داد تشریح مینماید تا بهانه بهانهجویان قطع شود.
درباره هجوم پرشور و بیسابقه مردم برای بیعت امام(ع) در خطبههای دیگر نهج البلاغه نیز سخنان جالبی دارد از جمله در خطبه شقشقیه (خطبه ۳) و خطبه ۱۳۷[۲].
منابع
پانویس
- ↑ مرحوم علّامه مجلسى در آغاز جلد ۳۰ بحار الانوار اين رساله (نامه) را به طور كامل آورده است.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین ج۱۰، ص۴۲۳ ـ ۴۲۴.