خطبه ۴۰ نهج البلاغه
(تغییرمسیر از خطبه ۴۰)
مقدمه
این خطبه را امام(ع) بعد از جنگ صفّین ایراد فرمود، در آن زمانی که خوارج بر امام خرده گرفتند که چرا در برابر مسأله حکمیت تسلیم شد، و دو نفر به عنوان نمایندگی از سوی اصحاب امام و طرفداران معاویه برای این امر برگزیده شدند، تا در باره سرنوشت جنگ صفّین و خلافت مسلمین داوری کنند، در حالی که بر طبق آیات قرآن مجید ﴿إِنِ الْحُکْمُ إِلَّا لِلَّهِ﴾[۱]، (حکمیت مخصوص خداست) و شعار لا حکم إلّا للّه، را از آن اقتباس کرده، پیوسته بر آن تکیه میکردند، در حالی که گرفتار مغالطه آشکاری بودند که به خاطر لجاجت نمیتوانستند زشتی آن را درک کنند. هنگامی که امام(ع) این شعار را شنید، این سخن را ایراد فرمود و در آن به چهار نکته اشاره فرموده است:
- نخست از این شعار مغالطه آمیز آنان پرده بر میدارد، و مفهوم لا حکم إلّا للّه، را که سخن حقّی است و آنها از آن بهرهبرداری باطل میکنند، بیان میدارد.
- دوم اینکه در ادامه این سخن نیاز مردم را به یک حاکم انسانی روشن میسازد و به تعبیر دیگر ضرورت حکومت را تبیین میکند.
- و در قسمت سوم وظایف یک حاکم عادل الهی را شرح میدهد و به هفت وظیفه مهم اشاره میکند.
- و در آخرین بخش این خطبه نتیجه وجود یک حاکم عادل الهی را در دو جمله کوتاه و پر معنی بیان میفرماید.
مرحوم سیّد رضی در پایان این خطبه همین مضمون را طبق روایت دیگری در عبارت کوتاهتری نقل میکند[۲].
منابع
پانویس
- ↑ سوره انعام، آیه ۵۷، سوره یوسف، آیات ۴۰ و ۶۷.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین ج۳، ص۶۹ ـ ۷۰.