خولی بن ابی‌خولی

(تغییرمسیر از خولی بن أبی‌خولی)

آشنایی اجمالی

در اینکه او همان خولی بن ابی‌خولی است یا اینکه شخص دیگری است، اختلاف است: ابن ابی‌حاتم[۱] میان آن دو فرق گذاشته، می‌گوید: این خولی از پیامبر(ص) روایت نقل کرده است و ضحاک بن مخمر راوی اوست. او در شرح حال خولی بن ابی‌خولی[۲] فقط او را از «مهاجرین الاولین» دانسته و روایتی را برای او ذکر نکرده است. عسکری[۳] نیز بدون یاد از خولی بن ابی‌خولی، سخن ابن ابی‌حاتم را درباره خولی تکرار کرده است. در طرف مقابل، ابن منده[۴] و ابونعیم[۵] آن دو را یکی دانسته‌اند. این اختلاف سبب شده که صحابه‌نگاران بعدی[۶] دچار تردید شده و با حالت تردید، مدخلی را با عنوان «خولی غیر منسوب» بیاورند.

با توجه به اینکه ابونعیم[۷] روایت مورد نظر ابن ابی‌حاتم را صریحاً از خولی بن ابی‌خولی نقل کرده است، تردید صحابه‌نگاران بی‌مورد بوده و باید خولی غیر منسوب را همان خولی بن ابی‌خولی بدانیم. به جز ابونعیم، شیرویة بن شهردار دیلمی نیز روایت موصوف را از خولی بن ابی‌خولی (البته با تصحیف به صورت حولی بن ابی‌حولی) نقل کرده است[۸]. بر پایه این روایت پیامبر(ص) به ابوهریره فرمود: «خوش‌سخن باش، به مردم غذا بده، افشای سلام کن، در حالی که مردم خواب هستند بیدار باش و نماز شب بخوان، تا به سلامت وارد بهشت شوی».[۹]

منابع

پانویس

  1. ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۳۹۹.
  2. ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۳۹۹-۴۰۰.
  3. عسکری، تصحیحات المحدثین، ج۳، ص۱۰۵۷.
  4. ابوعبدالله محمد بن اسحاق اصفهانی، م ۳۹۵ و مؤلف أسماء الصحابه؛ بنگرید: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۳.
  5. ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۹۶.
  6. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۷؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۹۳؛ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۶۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۳.
  7. ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۹۶.
  8. دیلمی، الفردوس بمأثور الخطاب، ج۵، ص۳۴۳.
  9. قلیچ، رسول، مقاله «خولى بن أبى‌خولى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۵۹.