بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
{{امامت}} | {{امامت}} | ||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | ||
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> | : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[امامت در کلام اسلامی]]''' و از فروع مدخل کلان '''[[امامت]]''' است. مدخلهای وابسته به این بحث:</div> | ||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | ||
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[امامت | : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[امامت از دیدگاه امامیه]] | [[امامت از دیدگاه اسماعیلیه]] | [[امامت از دیدگاه زیدیه]] | [[امامت از دیدگاه اهل سنت]] | [[امامت از دیدگاه غلات]] | [[امامت از دیدگاه خوارج]]</div> | ||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | ||
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[امامت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[امامت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
==مقدمه== | |||
*درباره نظریه سیاسی [[زیدیه]] و اندیشه [[امامت]] نزد آنان، مقدمتاً باید توضیح داد که زیدیه از تحولات و دگرگونیهای فکری و مذهبی گوناگونی در طول تاریخ خود برخوردار بودهاند. در سده ۲ ق جدا از شخصیت محوری [[زید بن علی]]، گروهها و گرایشهای مختلفی از جمله [[جارودیه]] و [[ابتریه]] در میان [[زیدیه]] وجود داشتند که هر یک دارای عقاید ویژه خود در باب [[امامت]] بودند. در همان سده و نیز در سده ۳ ق نیز وجود برخی شخصیتهای محوری در زیدیه عراق و حجاز و یمن همچون [[محمد بن عبدالله نفس زکیه]]، [[قاسم رسی]] و [[یحیی هادی الی الحق]]، پیشوای دولت زیدی یمن، تحولاتی در عقیده و اندیشه دینی زیدیه ایجاد کرد که طبعاً مسأله [[امامت]] نیز بر کنار از آن نبود. این تحولات البته به دلایل شرایط خاص تاریخی به وجود میآمد و تحت تأثیر اندیشههای محافل امامی، یا معتزلی و حتی سنی بود<ref>نک: مادلونگ۱، جم</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23022/10/3910 [[حسن انصاری|انصاری، حسن]]، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج ۱۰، ص ۳۹۱۰.]</ref>. | *درباره نظریه سیاسی [[زیدیه]] و اندیشه [[امامت]] نزد آنان، مقدمتاً باید توضیح داد که زیدیه از تحولات و دگرگونیهای فکری و مذهبی گوناگونی در طول تاریخ خود برخوردار بودهاند. در سده ۲ ق جدا از شخصیت محوری [[زید بن علی]]، گروهها و گرایشهای مختلفی از جمله [[جارودیه]] و [[ابتریه]] در میان [[زیدیه]] وجود داشتند که هر یک دارای عقاید ویژه خود در باب [[امامت]] بودند. در همان سده و نیز در سده ۳ ق نیز وجود برخی شخصیتهای محوری در زیدیه عراق و حجاز و یمن همچون [[محمد بن عبدالله نفس زکیه]]، [[قاسم رسی]] و [[یحیی هادی الی الحق]]، پیشوای دولت زیدی یمن، تحولاتی در عقیده و اندیشه دینی زیدیه ایجاد کرد که طبعاً مسأله [[امامت]] نیز بر کنار از آن نبود. این تحولات البته به دلایل شرایط خاص تاریخی به وجود میآمد و تحت تأثیر اندیشههای محافل امامی، یا معتزلی و حتی سنی بود<ref>نک: مادلونگ۱، جم</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23022/10/3910 [[حسن انصاری|انصاری، حسن]]، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج ۱۰، ص ۳۹۱۰.]</ref>. | ||
*مهمترین رکن دینی و اعتقادی [[زیدیه]] از دیرباز مسأله امر به معروف و نهی از منکر بوده، و [[امامت]] به عنوان تابعی از این مسأله مطرح بوده است. از این رو، [[زیدیه]] بیش از آنکه با [[امامیه]] و دیگر فرق شیعی در این زمینه نزدیکی فکری داشته باشند، به [[اهل سنت]] نزدیکند؛ چرا که نظریه [[امامت]] نزد آنان بیش از آنکه یک ضرورت دینی و داخل در منظومه کلامی باشد، یک ضرورت اجتماعی و سیاسی در امت اسلامی است. البته مسأله مرجعیت دینی [[اهل بیت]]{{عم}} که ضرورتاً مرتبط با نظریه سیاسی آنان در باب [[امامت]] نیست، چیزی است که زیدیه بدان معتقدند. به عبارت دیگر، آنان تلازمی میان [[امامت]] و زعامت دینی با زعامت سیاسی قائل نیستند، گرچه از شرایط و وظائف دینی [[امام]] یعنی حاکم اسلامی سخن میگویند. طبعاً در چنین دیدگاهی، "[[امامت]] منصوص" معنا و مفهومی نخواهد داشت و [[امام]] مشروعیت خود را مستقیماً نه از خداوند، بلکه از اجماع امت میگیرد. از اینرو، [[زیدیه]] بر "اصل شورا" که در شعار {{عربی|اندازه=150%|" الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ "}} نمودار میشد، بسیار تأکید داشتند. البته زیدیه به "حق" در [[امامت]] باور داشتند، یعنی معتقد بودند که تنها اشخاص معینی میتوانند به زعامت سیاسی و حکومت دست یابند و چنین نیست که هر کس بتواند مقام [[امامت]] را از آنِ خود کند. گرچه در این مورد نمیتوان تفاوتی میان آنان و [[اهل سنت]] قائل شد، چه، [[اهل سنت]] نیز معتقد بودند که تنها قریشیان شایسته [[امامت]] و خلافتند. زیدیه طبعاً بنابر گرایش شیعی خود این حق را از آنِ [[اهل بیت]] میدانستند و کسانی را که از نسل [[فاطمه زهرا|حضرت فاطمه]]{{ع}} باشند "یعنی از نسل حسنین"{{عم}} صاحب "حقِ" [[امامت]] میپنداشتند. بدین سان، [[زیدیه]] برخلاف [[امامیه]] به "انتخاب" و نه "نص" معتقد بودند و از این رو، در باور ایشان [[امام]] شخصی نبود که از پیش تعیین شده باشد و تنها امت مکلف باشند که [[امامت]] او را پذیرا شوند، بلکه پذیرش امت در تعیین [[امام]] نقش اساسی داشت. البته این امر بدان معنی نبود که امت در برابر مسأله [[امامت]] تکلیفی نداشته باشند، بلکه در برابر این حق، یک تکلیف نیز وجود داشت که با مسأله بنیادین امر به معروف و نهی از منکر در تفکر سیاسی زیدیه مرتبط بود <ref>هادی الی الحق، الاحکام فی الحلال و الحرام، ج۱، ۳۶-۳۹، ۴۰-۴۱، ج۲، ۴۵۹-۴۶۲، ۴۶۵-۴۶۷، ۴۷۴، ۴۷۵، ۴۷۷، کتاب فیه معرفه الله عزوجل، ص:۲۱۷-۲۱۹، کتاب اصولالدین،ص: ۷۹، کتاب دعوه وجّه بها الی احمد بن یحیی بن زید، ص:۴۰۴-۴۰۶، مسأله النبوه و الامامه، ص:۴۶-۵۱، تثبیت الامامه، همراه المنتخب، ص:۴۹۳-۴۹۷</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23022/10/3910 [[حسن انصاری|انصاری، حسن]]، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج ۱۰، ص ۳۹۱۰.]</ref>. | *مهمترین رکن دینی و اعتقادی [[زیدیه]] از دیرباز مسأله امر به معروف و نهی از منکر بوده، و [[امامت]] به عنوان تابعی از این مسأله مطرح بوده است. از این رو، [[زیدیه]] بیش از آنکه با [[امامیه]] و دیگر فرق شیعی در این زمینه نزدیکی فکری داشته باشند، به [[اهل سنت]] نزدیکند؛ چرا که نظریه [[امامت]] نزد آنان بیش از آنکه یک ضرورت دینی و داخل در منظومه کلامی باشد، یک ضرورت اجتماعی و سیاسی در امت اسلامی است. البته مسأله مرجعیت دینی [[اهل بیت]]{{عم}} که ضرورتاً مرتبط با نظریه سیاسی آنان در باب [[امامت]] نیست، چیزی است که زیدیه بدان معتقدند. به عبارت دیگر، آنان تلازمی میان [[امامت]] و زعامت دینی با زعامت سیاسی قائل نیستند، گرچه از شرایط و وظائف دینی [[امام]] یعنی حاکم اسلامی سخن میگویند. طبعاً در چنین دیدگاهی، "[[امامت]] منصوص" معنا و مفهومی نخواهد داشت و [[امام]] مشروعیت خود را مستقیماً نه از خداوند، بلکه از اجماع امت میگیرد. از اینرو، [[زیدیه]] بر "اصل شورا" که در شعار {{عربی|اندازه=150%|" الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ "}} نمودار میشد، بسیار تأکید داشتند. البته زیدیه به "حق" در [[امامت]] باور داشتند، یعنی معتقد بودند که تنها اشخاص معینی میتوانند به زعامت سیاسی و حکومت دست یابند و چنین نیست که هر کس بتواند مقام [[امامت]] را از آنِ خود کند. گرچه در این مورد نمیتوان تفاوتی میان آنان و [[اهل سنت]] قائل شد، چه، [[اهل سنت]] نیز معتقد بودند که تنها قریشیان شایسته [[امامت]] و خلافتند. زیدیه طبعاً بنابر گرایش شیعی خود این حق را از آنِ [[اهل بیت]] میدانستند و کسانی را که از نسل [[فاطمه زهرا|حضرت فاطمه]]{{ع}} باشند "یعنی از نسل حسنین"{{عم}} صاحب "حقِ" [[امامت]] میپنداشتند. بدین سان، [[زیدیه]] برخلاف [[امامیه]] به "انتخاب" و نه "نص" معتقد بودند و از این رو، در باور ایشان [[امام]] شخصی نبود که از پیش تعیین شده باشد و تنها امت مکلف باشند که [[امامت]] او را پذیرا شوند، بلکه پذیرش امت در تعیین [[امام]] نقش اساسی داشت. البته این امر بدان معنی نبود که امت در برابر مسأله [[امامت]] تکلیفی نداشته باشند، بلکه در برابر این حق، یک تکلیف نیز وجود داشت که با مسأله بنیادین امر به معروف و نهی از منکر در تفکر سیاسی زیدیه مرتبط بود <ref>هادی الی الحق، الاحکام فی الحلال و الحرام، ج۱، ۳۶-۳۹، ۴۰-۴۱، ج۲، ۴۵۹-۴۶۲، ۴۶۵-۴۶۷، ۴۷۴، ۴۷۵، ۴۷۷، کتاب فیه معرفه الله عزوجل، ص:۲۱۷-۲۱۹، کتاب اصولالدین،ص: ۷۹، کتاب دعوه وجّه بها الی احمد بن یحیی بن زید، ص:۴۰۴-۴۰۶، مسأله النبوه و الامامه، ص:۴۶-۵۱، تثبیت الامامه، همراه المنتخب، ص:۴۹۳-۴۹۷</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23022/10/3910 [[حسن انصاری|انصاری، حسن]]، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج ۱۰، ص ۳۹۱۰.]</ref>. | ||