باری (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

پیوند بین معنای باری به عنوان [[اسم خداوند]] و معنای لغوی آن از این جهت است که معنای آفریدن و پدید آوردن به نوعی در اسم باری لحاظ شده و شاید با توجّه به همین [[ارتباط]] است که برخی اسم باری را به معنای [[آفریدگار]] نخستین و پدید آورنده اشیا بدون نمونه پیشین دانسته‌اند.<ref> تفسیر سمرقندی، ج ۳، ص۳۴۸.</ref> گفتنی است که برخی، اساساً باری را از ریشه «[[براء]]» (جداسازی) و به معنای جدا سازنده دانسته‌اند.<ref>المیزان، ج ۱، ص۱۹۰.</ref> اسم باری در آیه {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى}}<ref>«اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست» سوره حشر، آیه ۲۴.</ref> بین دو اسم [[خالق]] و [[مصوّر]] واقع شده است. از نظر محققان <ref> علم‌الیقین، ج۱، ص۱۷۰؛ المیزان، ج ۱۹، ص۲۵۷؛ کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص۵۷.</ref>

براساس آیه {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ}}<ref>«هیچ گزندی در زمین و به جان‌هایتان نمی‌رسد مگر پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی (آمده) است؛ این بر خداوند آسان است» سوره حدید، آیه ۲۲.</ref> مصیبت‌هایی که در [[زمین]] واقع می‌شود یا به [[انسان‌ها]] می‌رسد، خداوند پیش از باری بودن نسبت به آنها، حدود و اندازه‌ها و خصوصیات آنها را در [[لوح محفوظ]] معین و مقدر کرده است. آیه مذکور تقدیر حوادث پیش از وقوع آنها و تعلق قضای تغییرناپذیر [[الهی]] به آنها را بر خداوند آسان دانسته است. آیه بعد علت [[آگاه]] ساختن [[مردم]] از این امر (تقدیر حوادث پیش از وقوع آنها) را [[اندوهگین]] نشدن انسان‌ها بر نعمت‌های از دست رفته و خوشحال نشدن ایشان بر دریافت [[نعمت‌ها]] بیان کرده است: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید و خداوند هیچ خود پسند خویشتن ستایی را دوست نمی‌دارد» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref>؛ زیرا [[انسان]] اگر [[یقین]] کند که آنچه (مصیبت‌ها) به او رسیده قبلاً مقدّر شده و باید به او می‌رسید و نعمت‌هایی که به او داده شده تا مدتی نزد او به [[امانت]] است، [[غم]] و [[شادی]] خود را به هنگام از دست دادن [[نعمت]] و دریافت آن بزرگ نمی‌شمارد و چندان به آن اهمیت نمی‌دهد.<ref> المیزان، ج ۱۹، ص۱۹۲.</ref>

در سعه و ضیق این معنا از نظر متعلق هم [[اختلاف]] نظر وجود دارد؛ بعضی استعمال باری را هم در پدیدآورنده اجسام و هم در پدید آورنده [[اعراض]]، مانند رنگ و بو صحیح می‌دانند <ref>مجمع‌البیان، ج ۹، ص۴۴۲؛ لسان العرب، ج ۱، ص۳۵۴، «برء».</ref> و برخی معتقدند باری فقط در مورد پدید آورنده اجسام به کار می‌رود، ازاین‌رو به [[مخلوقات]]، «بریّه» گفته می‌شود؛ ولی درباره اعراضی همچون طعم و رنگ بریّه به کار نمی‌رود.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۰، ص۵۱۴.</ref> دسته سوم بر این باورند که لفظ باری به آفریدن جانداران اختصاص داشته و در غیر جانداران به ندرت به کار می‌رود، به همین جهت گفته می‌شود: {{عربی|برَأَ اللهُ النسَمَة وخَلَقَ السَّماوات والأَرضَ}}.<ref> مجمع البحرین، ج ۱، ص۴۸؛ لسان‌العرب، ج ۱، ص۳۵۴، «برء»؛ نثر طوبی، ج ۱، ص۶۹، «برء».</ref>

== منابع ==