بنی‌ساج: تفاوت میان نسخه‌ها

ساجیان به دنبال خدماتشان به [[دستگاه خلافت عباسی]]، از سال ۲۷۶ تا ۳۱۹ه. ق و بنا به قول دیگر، از سال ۲۷۹ تا ۳۱۷ه. ق، در [[آذربایجان]]، اران و گاه ارمنستان و حدود [[ری]] [[حکومت]] کردند.<ref>اران از دوران باستان، ص۴۴٢؛ ر. ک: تاریخ ادبیات در ایران، ج١، ص٢١٧.</ref> ساجیان به‌صورت ظاهری، تابع و [[مطیع]] دستگاه خلافت بودند، اما آنها را از قدرتمندترین سلسله‌های [[ایرانی]] می‌توان به‌شمار آورد که در مقابل [[خلفا]] [[علم]] [[استقلال]] برافراشتند<ref>ر. ک: فرهنگ جامع تاریخ ایران، ج١، ص۴٣٩.</ref><ref>[[علی احمدی میرآقا|احمدی میرآقا، علی]]، [[بنی‌ساج (مقاله)|مقاله «بنی‌ساج»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴.</ref>

ابوساج در سال ۲۵۱ه. ق در قصر ابن هبیره در ١٢ فرسخی [[بغداد]] مستقر شد که تختگاه راهداران محسوب می‌شد<ref> البلدان، ص۱۴۵؛ امراء الکوفه، ص۶۴٩-۶۵١.</ref> و با سپاه زیر نظرش به [[مراقبت]] و [[نگهبانی]] از این مسیر طولانی [[راه]] [[حج]] مشغول گردید. ابوساج در همین سال چند بار با تُرک‌ها جنگید و سرکرده آنها، بایکباک، را که مایه [[ناامنی]] شده بود، همراه گروهی از [[ترک‌ها]] کشت و شماری را [[اسیر]] کرد<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۳۲۷-۳۳۳؛ تجارب الامم، ج۴، ص۳۵۳؛ الکامل، ج۷، ص۱۵۷.</ref> و باقیمانده ترک‌ها و [[مغربیان]] را از عراق بیرون راند<ref> تجارب الامم، ج۴، ص۳۵۴؛ الکامل، ج۷، ص۱۶۸.</ref> گویا در همین سال در بازگشت از [[مکه]]، ۳۶ نفر از [[اعراب]] [[راهزن]] را که مزاحم [[امنیت]] حاجیان شده بودند، دستگیر کرد و آنها را روانه [[زندان]] بغداد کرد<ref>امراء الکوفه، ص۶۴۹.</ref><ref>[[علی احمدی میرآقا|احمدی میرآقا، علی]]، [[بنی‌ساج (مقاله)|مقاله «بنی‌ساج»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴.</ref>

در سال ۲۶۶ق. حکمرانی حرمین و راهداری مکه ([[منصب]] عمل الحرمینی) پس از ابوساج، با نظر وی<ref>اتحاف الوری، ج٢، ص٣۵۵.</ref> یا از سوی امیر صفاری، [[عمرو]] بن لیث (۲۶۵- ٢٨٧ه. ق) که آن را از [[خلیفه عباسی]] گرفته بود، به فرزند ابوساج به نام ابوالمسافر محمد بن ابوساج دیوداد ملقب به افشین واگذار شد.<ref>تاریخ ابن خلدون، ج٣، ص۴٢٧؛ العقد الثمین، ج۲، ص۱۸۰؛ غایة المرام، ج١، ص۴۵۶ و ۴۵٧.</ref>محمد بن ابوساج آن‌گاه که به مکه رسید، با ابن‌مخزومی که مدعی همین [[مقام]] بود، جنگید و او را [[شکست]] داد<ref>العقد الثمین، ج۲، ص۳۳۲.</ref>

[[محمد بن ابوساج]] در ۲۷۳ق. با کمک [[خُمارویه بن طولون]] [[حاکم مصر]]، بر جزیره از شهرهای [[عراق]] و [[موصل]] [[تسلط]] یافت<ref>تاریخ موصل، ج۲، ص۱۲۱؛ تاریخ ابن خلدون، ج۳، ص۴۱۵؛ البدایة و النهایه، ج۱۱، ص۵۱.</ref> اندکی بعد، دچار [[اختلاف]] شدند و در ۲۷۵ق. در [[نبرد]] میان آن دو، محمد [[شکست]] خورد<ref>تجارب الامم، ج۴، ص۴۸۳؛ الکامل، ج۷، ص۴۲۸.</ref> در ۲۷۶ق. محمد بن ابوساج برای سرکوب [[علویان]] از [[معتمد عباسی]] [[فرمان]] یافت و راهی آنجا شد<ref>تاریخ طبری، ج۱۰، ص۱۶.</ref> همچنین او به [[حکمرانی]] [[آذربایجان]] [[دست]] یافت<ref>البدایة و النهایه، ج۱۱، ص۵۶.</ref> سپس بر [[عبدالله بن حسن]] [[همدانی]]، [[حاکم]] [[مراغه]] که سر به [[شورش]] برداشته بود، چیره شد و تا ۲۸۰ق. آذربایجان و اران را به تصرف خود درآورد<ref>الکامل، ج۷، ص۴۹۱؛ النجوم الزاهره، ص۱۱۵-۱۱۶.</ref>

پس از او فرزندش دیوداد به حکمرانی آذربایجان [[برگزیده]] شد؛ اما عمویش [[ابوالقاسم یوسف بن ابوساج]] با او [[مخالفت]] کرد و به جنگش برخاست و شکستش داد و به [[حکومت]] رسید. دیوداد ناچار شد به [[بغداد]] برود. او بعدها به [[خدمت]] [[حامد]] بن [[عباس]]، [[وزیر]] [[مقتدر]] [[عباسی]]، درآمد<ref>تاریخ طبری، ج۱۰، ص۸۴؛ تجارب الامم، ج۵، ص۱۷، ۱۲۹.</ref>