جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[امام]] هنگام [[مدیریت جامعه]] [[اسلامی]]، | [[امام]] هنگام [[مدیریت جامعه]] [[اسلامی]]، گاه ناچار است با [[شورشیان]] یا [[دشمنان]] [[مبارزه]] کند. ازاینرو [[جهاد]] از [[وظایف امام]] به شمار میرود. [[شیخ مفید]] افزون بر آنکه درباره برخی [[جنگهای امام علی]] {{ع}} مانند [[جنگ جمل]] به تفصیل سخن گفته و کتابی مستقل نگاشته، گاهی به این [[وظیفه]] برای متصدی [[منصب امامت]] نیز تصریح کرده است<ref>محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، الجمل، ص۲۱۲. نیز ر. ک: همو، الفصول العشرة، ص۱۰۵-۱۰۶.</ref>. | ||
[[سید مرتضی]] آنجا که از [[لزوم]] [[اشجع]] بودن [[امام]] سخن به میان میآورد، | [[سید مرتضی]] آنجا که از [[لزوم]] [[اشجع]] بودن [[امام]] سخن به میان میآورد، [[دلیل]] آن را چنین [[تبیین]] میکند که [[جهاد]] یکی از [[واجبات]] [[حاکم]] است و باید [[حاکم]] خود دراینباره از دیگران شجاعتر باشد.<ref>سید مرتضی علم الهدی، الذخیرة فی علم الکلام، تحقیق سید احمد حسینی، ص۴۱۳.</ref> [[ابوالصلاح حلبی]] نیز با [[ادله نقلی]] ثابت میکند که [[امام]] {{ع}}، پیشوای [[مردم]] در امر [[جهاد]] است، پس باید [[شجاعترین]] [[مردم]] باشد<ref>ابوالصلاح حلبی، الکافی فی الفقه، تحقیق رضا استادی، ص۹۰.</ref>. | ||
[[ابوالصلاح حلبی]] با تقسیمبندی انواع [[کافران]]، | [[ابوالصلاح حلبی]] با تقسیمبندی انواع [[کافران]]، به بیان انواع [[جهاد]] میپردازد، <ref>همان، ص۲۴۵-۲۵۹.</ref> اما به نقش [[امام]] در انواع [[جهاد]] اشاره نمیکند. | ||
مرحوم [[شیخ طوسی]] در آثار [[فقهی]] خود به تفصیل به بحث [[جهاد]] و نقش و [[جایگاه امام]] در آن پرداخته است. وی بیان میکند که [[جهاد]] آنگاه [[واجب]] است که [[دعوت]] به آن از سوی [[امام]] [[عادل]] یا [[نائب]] [[منصوب]] از طرف او صورت گیرد. در غیر این صورت، [[جهاد]] در رکاب [[امام جائر]]، | مرحوم [[شیخ طوسی]] در آثار [[فقهی]] خود به تفصیل به بحث [[جهاد]] و نقش و [[جایگاه امام]] در آن پرداخته است. وی بیان میکند که [[جهاد]] آنگاه [[واجب]] است که [[دعوت]] به آن از سوی [[امام]] [[عادل]] یا [[نائب]] [[منصوب]] از طرف او صورت گیرد. در غیر این صورت، [[جهاد]] در رکاب [[امام جائر]]، جایز نیست، مگر آنکه [[ترس]] از چیره شدن غیرمسلمانان بر [[سرزمین]] [[اسلام]] باشد که در این صورت، [[مجاهد]] باید به قصد [[دفاع]] از [[کیان اسلام]] – نه [[همراهی با امام]] جائر– به [[جهاد]] بپردازد<ref>محمد بن حسن طوسی، النهایة، ص۲۹۰.</ref>. | ||
[[ابن میثم بحرانی]] به طور گذرا بر این [[وظیفه امام]] تأکید کرده است.<ref>میثم بن علی بن میثم بحرانی، | [[ابن میثم بحرانی]] به طور گذرا بر این [[وظیفه امام]] تأکید کرده است.<ref>میثم بن علی بن میثم بحرانی، النجاة فی القیامة، ص۵۸ و ۱۴۶-۱۴۷.</ref> [[علامه حلّی]] نیز بارها این [[وظیفه امام]] را یادآور شده است، <ref>حسن بن یوسف حلی، الالفین، ج۲، ص۲۴-۲۵.</ref> و تأکید میکند که [[وجوب]] [[جهاد]] مشروط به [[وجود امام]] یا [[نایب]] اوست<ref>همو، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۷۸.</ref>. | ||
[[فاضل مقداد]] آخرین [[متکلم]] این دوران، | [[فاضل مقداد]] آخرین [[متکلم]] این دوران، [[وجوب]] [[جهاد دفاعی]] را غیرمشروط به [[حضور امام]] دانسته، <ref>فاضل مقداد سیوری حلی، کنز العرفان، تحقیق سید محمد قاضی، ج۱، ص۳۴۴.</ref> اما [[معتقد]] است که [[وجوب]] [[جهاد]] با [[کفار]] برای [[مسلمان]] کردن آنها، مشروط به [[حضور امام]] {{ع}} است.<ref>همو، الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد، تحقیق ضیاءالدین بصری، ص۱۵۷-۱۵۸؛ همو، التنقیح الرائع، ج۱، ص۵۶۸-۵۶۹.</ref>.<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]] ص: ۳۸۷.</ref> | ||
==دیدگاه [[ابن قبه رازی]] درباره [[جهاد]] [[امام]]== | == دیدگاه [[ابن قبه رازی]] درباره [[جهاد]] [[امام]] == | ||
[[ابن قبه رازی]] درباره [[جهاد]] [[معتقد]] است ما منکر [[وجوب]] و [[فضل]] آن نیستیم، اما به محاربه وقتی [[سیره رسول خدا]] را [[مشاهده]] میکنیم، میبینیم تا [[یار]] و [[یاوری]] نیافت به محاربه با [[دشمن]] نپرداخت. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هم همین کار را کرد، [[امام حسن]]{{ع}} نیز چنین [[رفتاری]] داشت. ایشان چون [[خیانت]] اصحابش را دید، [[معاویه]] را به حال خود گذاشت و منزلنشین شد<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۸.</ref>. | [[ابن قبه رازی]] درباره [[جهاد]] [[معتقد]] است ما منکر [[وجوب]] و [[فضل]] آن نیستیم، اما به محاربه وقتی [[سیره رسول خدا]] را [[مشاهده]] میکنیم، میبینیم تا [[یار]] و [[یاوری]] نیافت به محاربه با [[دشمن]] نپرداخت. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} هم همین کار را کرد، [[امام حسن]] {{ع}} نیز چنین [[رفتاری]] داشت. ایشان چون [[خیانت]] اصحابش را دید، [[معاویه]] را به حال خود گذاشت و منزلنشین شد<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۸.</ref>. | ||
[[ابن قبه رازی]] از نوع [[رفتار]] [[رسول خدا]] و دو [[امام]] نخست [[امامیه]] نتیجه میگیرد که [[جهاد با دشمن]] وقتی [[واجب]] است که [[یار]] و یاورانی موجود باشد<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۲۵-۱۲۶.</ref>. او [[معتقد]] است به [[اجماع]] [[خردمندان]]، عالم از مجاهدی که عالم نباشد [[افضل]] است؛ هر کسی نمیتواند [[مردم]] را به [[جهاد]] فرا بخواند، مگر [[حکم جهاد]] را بداند و زمان [[مقاتله]] و هنگام [[مصالحه]] را تشخیص دهد، [[آینده]] وضعت [[رعیت]] را در نظر بگیرد و بداند که [[حکم]] [[خونها]] و [[اموال]] و فروج چیست و درباره این امور باید چه کرد؟<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۸.</ref>. | [[ابن قبه رازی]] از نوع [[رفتار]] [[رسول خدا]] و دو [[امام]] نخست [[امامیه]] نتیجه میگیرد که [[جهاد با دشمن]] وقتی [[واجب]] است که [[یار]] و یاورانی موجود باشد<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۲۵-۱۲۶.</ref>. او [[معتقد]] است به [[اجماع]] [[خردمندان]]، عالم از مجاهدی که عالم نباشد [[افضل]] است؛ هر کسی نمیتواند [[مردم]] را به [[جهاد]] فرا بخواند، مگر [[حکم جهاد]] را بداند و زمان [[مقاتله]] و هنگام [[مصالحه]] را تشخیص دهد، [[آینده]] وضعت [[رعیت]] را در نظر بگیرد و بداند که [[حکم]] [[خونها]] و [[اموال]] و فروج چیست و درباره این امور باید چه کرد؟<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۸.</ref>. | ||