عمل صالح در جامعهشناسی اسلامی: تفاوت میان نسخهها
جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
عمل صالح از مفاهیم عام ناظر به ارزشهای مثبت و از برجستهترین نمودهای [[رفتاری]] [[ایمان به خدا]] و بلکه مکمل [[ایمان]] معرفی شده است. عمل به فعل اختیاری و مقصود و محقق در خارج گفته میشود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۸، ص۲۷۳.</ref>. عمل صالح ظاهراً، عمل دارای [[حسن]] ذاتی و نتیجههای [[معنوی]] و متعالی اطلاق میگردد. | عمل صالح از مفاهیم عام ناظر به ارزشهای مثبت و از برجستهترین نمودهای [[رفتاری]] [[ایمان به خدا]] و بلکه مکمل [[ایمان]] معرفی شده است. عمل به فعل اختیاری و مقصود و محقق در خارج گفته میشود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۸، ص۲۷۳.</ref>. عمل صالح ظاهراً، عمل دارای [[حسن]] ذاتی و نتیجههای [[معنوی]] و متعالی اطلاق میگردد. | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
برخی از اندیشمندان بر این باورند که در ساختمان معنایی “صالح” [[مقام]] شایانی به عنصر [[عدالت]] و [[محبت]] در [[روابط انسانی]] داده شده است<ref>توشیهیکو ایزوتسو، مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن، ص۲۵۶ و ۲۶۰.</ref>. از دید برخی [[مفسران]] “عمل [[صالح]]، هر کاری است که [[فطرت بشر]] به آن رغبت داشته و سزاوار میداند که از [[آدمی]] سر زند و خلاصه کارهایی است که بر وفق مقتضای اسبابی که [[خداوند]] در ابقای [[حیات]] [[بشر]] مقرر فرموده، صورت پذیرد یا عبارت از کارهایی است که لایق و صالح برای تقدیم به پیشگاه [[ربوبی]] باشد و هر دو معنا با هم متقاربند<ref>[[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۳۷۵.</ref>. همین نویسنده در موضعی دیگر بیان میدارد که عمل صالح به عملی گفته میشود که سزاوار است مورد قبول [[خدا]] واقع شود، چون [[مُهر]] [[ذلت]] [[عبودیت]] و [[اخلاص]] به آن خورده است<ref>سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۲۹.</ref>. | برخی از اندیشمندان بر این باورند که در ساختمان معنایی “صالح” [[مقام]] شایانی به عنصر [[عدالت]] و [[محبت]] در [[روابط انسانی]] داده شده است<ref>توشیهیکو ایزوتسو، مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن، ص۲۵۶ و ۲۶۰.</ref>. از دید برخی [[مفسران]] “عمل [[صالح]]، هر کاری است که [[فطرت بشر]] به آن رغبت داشته و سزاوار میداند که از [[آدمی]] سر زند و خلاصه کارهایی است که بر وفق مقتضای اسبابی که [[خداوند]] در ابقای [[حیات]] [[بشر]] مقرر فرموده، صورت پذیرد یا عبارت از کارهایی است که لایق و صالح برای تقدیم به پیشگاه [[ربوبی]] باشد و هر دو معنا با هم متقاربند<ref>[[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۳۷۵.</ref>. همین نویسنده در موضعی دیگر بیان میدارد که عمل صالح به عملی گفته میشود که سزاوار است مورد قبول [[خدا]] واقع شود، چون [[مُهر]] [[ذلت]] [[عبودیت]] و [[اخلاص]] به آن خورده است<ref>سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۲۹.</ref>. | ||
==آیات قرآنی مرتبط== | == آیات قرآنی مرتبط == | ||
# عمل صالح راهی برای بالا رفتن [[کلمه طیبه]] و [[علم]]: {{متن قرآن|إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ...}}<ref>«سخن پاک به سوی او بالا میرود و کردار نیکو آن را فرا میبرد» سوره فاطر، آیه ۱۰.</ref>. | # عمل صالح راهی برای بالا رفتن [[کلمه طیبه]] و [[علم]]: {{متن قرآن|إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ...}}<ref>«سخن پاک به سوی او بالا میرود و کردار نیکو آن را فرا میبرد» سوره فاطر، آیه ۱۰.</ref>. | ||
#امر [[پیامبران]] به عمل صالح: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ}}<ref>«ای پیامبران! از چیزهای پاکیزه بخورید و کاری شایسته کنید که من به آنچه میکنید دانایم» سوره مؤمنون، آیه ۵۱.</ref>. | # امر [[پیامبران]] به عمل صالح: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ}}<ref>«ای پیامبران! از چیزهای پاکیزه بخورید و کاری شایسته کنید که من به آنچه میکنید دانایم» سوره مؤمنون، آیه ۵۱.</ref>. | ||
#معرفی [[مؤمنان]] دارای عمل صالح به عنوان [[برترین]] موجودات هستی: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بیگمان آنانکه ایمان آوردهاند و کردارهایی شایسته کردهاند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref>. | # معرفی [[مؤمنان]] دارای عمل صالح به عنوان [[برترین]] موجودات هستی: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}<ref>«بیگمان آنانکه ایمان آوردهاند و کردارهایی شایسته کردهاند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷.</ref>. | ||
#در برخی آیات، پاداشهای عظیمی در [[دنیا]] و [[آخرت]] به مؤمنان [[نیکوکار]] [[وعده]] داده شده است<ref>ر.ک: {{متن قرآن|وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} «و آنان را در بخشایش خویش در آوردیم؛ بیگمان آنها از شایستگان بودند» سوره انبیاء، آیه ۸۶؛ {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا}} «به زودی (خداوند) بخشنده برای آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، (در دلها) مهری خواهد نهاد» سوره مریم، آیه ۹۶؛ {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا}} «بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی میشود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه ۱۱۰؛ {{متن قرآن|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا}} «و کسانی را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، به بوستانهایی درخواهیم آورد که از بن آنها جویباران روان است، هماره در آنها جاودانند، بنا به وعده راستین خداوند و از خداوند راستگفتارتر کیست؟» سوره نساء، آیه ۱۲۲.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۴۲.</ref> | # در برخی آیات، پاداشهای عظیمی در [[دنیا]] و [[آخرت]] به مؤمنان [[نیکوکار]] [[وعده]] داده شده است<ref>ر. ک: {{متن قرآن|وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} «و آنان را در بخشایش خویش در آوردیم؛ بیگمان آنها از شایستگان بودند» سوره انبیاء، آیه ۸۶؛ {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا}} «به زودی (خداوند) بخشنده برای آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، (در دلها) مهری خواهد نهاد» سوره مریم، آیه ۹۶؛ {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا}} «بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی میشود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه ۱۱۰؛ {{متن قرآن|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا}} «و کسانی را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، به بوستانهایی درخواهیم آورد که از بن آنها جویباران روان است، هماره در آنها جاودانند، بنا به وعده راستین خداوند و از خداوند راستگفتارتر کیست؟» سوره نساء، آیه ۱۲۲.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۴۲.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||