اهل بیت در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

اهل بیت در حدیث (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۴۷

۵٬۸۴۷ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۹ اوت ۲۰۱۸

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۰۶

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 *[[اهل بیت]] در لغت: از سخنان لغت‌شناسان به دست می‌آید که اهل بر نوعی رابطه و پیوند میان یک انسان با انسان یا چیز دیگری دلالت می‌کند، همسر یک مرد اهل وی می‌باشد، چنان که نزدیک‌ترین افراد به او نیز اهل او هستند، امت هر پیامبری اهل او به شمار می‌روند. ساکنان خانه یا شهر و آبادی، اهل خانه یا شهر و آبادی‌اند. پیروان هر دین و آیینی اهل آن دین‌اند. فرد یا افرادی که دانش و هنر و حرفه‌ای را دارند، اهل آن دانش و هنر و حرفه محسوب می‌شوند<ref>ابن فارس، معجم المقاییس فی اللغة، ج۱ ص۹۳؛ المصباح المنیر، ج۱، ص۳۷؛ ابن منظور الانصاری، لسان العرب، ج۱، ص۱۸۶؛ اقرب الموارد، ج۱، ص۲۳؛ المفردات فی غریب القرآن، ص۲۹؛ المعجم الوسیط، ج۱، ص۳۱.</ref> بنابراین، [[اهل بیت]] در لغت به معنای ساکنان یک خانه است، ولی در عرف مسلمانان معنای خاصی دارد که بیان خواهد شد<ref>المفردات فی غریب القرآن، ص۲۹.</ref>
 *واژه "آل" نیز در اصل "اهل" بوده است، حرف "هاء" به همزه و سپس به الف تبدیل شده است<ref>ابن منظور الانصاری، لسان العرب، ج۱، ص۱۸۶</ref> کاربرد واژه "آل" از واژه "اهل" محدودتر است، زیرا "آل" به زمان و مکان و حرفه و مانند آن اضافه نمی‌شود. و به انسان اختصاص دارد؛ در مورد انسان نیز تنها به انسان‌هایی که جایگاه ویژه‌ای اعم از مثبت یا منفی دارند، اضافه می‌شود مانند: آل ابراهیم، آل عمران، آل فرعون<ref>راغب الاصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۳۰.</ref>.
 *'''[[اهل بیت]] در قرآن:''' کلمه [[اهل بیت]] در قرآن در سه آیه به کار رفته است: یکی در آیه ۷۳ سوره هود که مربوط به [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و همسر اوست. فرشتگان، خطاب به همسر ابراهیم گفتند:{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| قَالُواْ أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ رَحْمَتُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَّجِيدٌ}}﴾}}<ref>  گفتند: آیا از کار خداوند در شگفتی با آنکه بخشایش خداوند و برکات او ارزانی شما خاندان (رسالت) است؟ بی‌گمان او ستوده‌ای ارجمند است؛ سوره هود، آیه:۷۳.</ref> دیگری در آیه ۱۲ سوره قصص که مربوط به خاندان [[حضرت موسی]]{{ع}} است. خواهر [[حضرت موسی]]{{ع}} به درباریان گفت: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ}}﴾}}<ref>  خواهر موسی گفت : می‌خواهید شما را به خانواده‌ای رهنمون شوم که او را برای شما نگه‌دارند و خیراندیش او باشند؟؛ سوره قصص، آیه:۱۲.</ref>. و سوم در آیه ۳۳۳ سوره احزاب که به [[آیه تطهیر]] معروف است. خداوند خطاب به [[پیامبر]] و خاندان او فرموده است:{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}﴾}}<ref> جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند؛ سوره احزاب، آیه:۳۳.</ref>، درباره این که مقصود از [[اهل بیت]] در آیه چه کسانی‌اند اقوال مختلفی مطرح شده است. دیدگاه مورد قبول [[شیعه]] و جمع کثیری از [[اهل سنت]] این است که مقصود اهل کساء می‌باشد، یعنی [[پیامبر]]{{صل}}، [[امام علی]]، [[فاطمه زهرا]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}}<ref>ر.ک: مدخل آیه تطهیر.</ref>
 *'''[[اهل بیت]] در روایات:''' واژه [[اهل بیت]] در احادیث نبوی چهار کاربرد مختلف دارد که می‌توان آنها را کاربردهای: اعم، عام، خاص و أخصّ نامید. کاربرد اعم آن کسانی که هیچ‌گونه پیوند خویشاوندی نسبی یا سببی با [[پیامبر]] ندارند را شامل می‌شود. آنان مسلمانانی‌اند که در پیروی از [[پیامبر]]{{صل}} صادق و ثابت قدمند. چنان که [[پیامبر]] {{صل}} [[سلمان فارسی]]<ref>مناقب ابن شهرآشوب، ج۱، ص۸۵۵؛ الصواعق المحرقة، ص۲۸۱.</ref> و [[ابوذر غفاری]]<ref>مکارم الاخلاق، ص۴۵۹۹.</ref> را از [[اهل بیت]] به شمار آورده است، در برخی روایات [[اهل بیت]] بر افراد دیگری نیز اطلاق شده است که [[اسامة بن زید]]<ref>الصواعق المحرقة، ص۲۸۱.</ref> و [[واثلة بن اسقع]]<ref>تفسیر طبری، ج۲۲، ص۱۲.</ref> از آن جمله است.
@@ خط ۱۷: / خط ۱۶: @@
 *به اعتقاد برخی از عالمان [[اهل سنت]] در [[عصمت]] اخلاقی و عملی [[اهل بیت]] [[حضرت زهرا]] و امامان دوازده‌گانه [[شیعه]] شکی نیست، و جز انسان نادانی که منکر اسلام باشد در آن تردید نمی‌کند، آنچه مورد اختلاف است، [[عصمت]] علمی‌ آنان است<ref>النبراس، ص۵۳۲۲، حاشیه بحرالعلوم.</ref>، ولی با توجه به این که [[حدیث ثقلین]] تمسک به [[اهل بیت]] در حوزه دین را مانع از ضلالت می‌داند، [[عصمت]] علمی‌ آنان نیز به روشنی به دست می‌آید.
 ==برتری [[اهل بیت]]==
-*از [[حدیث ثقلین]] برتری [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} بر دیگران نیز به روشنی به دست می‌آید، زیرا [[پیامبر]] {{صل}} آنان را در کنار قرآن قرار داده است، قرآن را ثقل اکبر و [[اهل بیت]] را ثقل اصغر نامیده است، و فرد دیگری را در ردیف قرآن قرار نداده است. بنابراین همان گونه که قرآن کریم که کلام الهی است، بر مسلمانان برتری دارد، [[اهل بیت]] نیز که در کنار قرآن و ملازم با آن هستند، بر دیگران برترند. سعدالدین تفتازانی در این باره گفته است: مفاد آیه تطهیر و حدیث ثقلین برتری [[اهل بیت]] بر دیگران است، و ملاک برتری آنان، صرف انتساب آنها به [[پیامبر]] نیست، زیرا بر اساس کتاب و سنت و اجماع، ملاک برتری علم و تقواست، این ملاک در [[اهل بیت]] وجود دارد، این مطلب از قرار گرفتن آنان در کنار قرآن و وجوب تمسک به آنان به دست می‌آید، زیرا تمسک به قرآن جز عمل به علم و هدایت قرآن نیست، همین گونه است تمسک به عترت. (شرح المقاصد، ج۵، ص۳۰۱ـ ۳۰۳).
+*از [[حدیث ثقلین]] برتری [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} بر دیگران نیز به روشنی به دست می‌آید، زیرا [[پیامبر]] {{صل}} آنان را در کنار قرآن قرار داده است، قرآن را ثقل اکبر و [[اهل بیت]] را ثقل اصغر نامیده است، و فرد دیگری را در ردیف قرآن قرار نداده است. بنابراین همان گونه که قرآن کریم که کلام الهی است، بر مسلمانان برتری دارد، [[اهل بیت]] نیز که در کنار قرآن و ملازم با آن هستند، بر دیگران برترند. سعدالدین تفتازانی در این باره گفته است: مفاد آیه تطهیر و حدیث ثقلین برتری [[اهل بیت]] بر دیگران است، و ملاک برتری آنان، صرف انتساب آنها به [[پیامبر]] نیست، زیرا بر اساس کتاب و سنت و اجماع، ملاک برتری علم و تقواست، این ملاک در [[اهل بیت]] وجود دارد، این مطلب از قرار گرفتن آنان در کنار قرآن و وجوب تمسک به آنان به دست می‌آید، زیرا تمسک به قرآن جز عمل به علم و هدایت قرآن نیست، همین گونه است تمسک به عترت<ref>شرح المقاصد، ج۵، ص۳۰۱ـ ۳۰۳.</ref>.
-آیه مباهله نیز بر برتری اهل کساء بر دیگر صحابه [[پیامبر]] دلالت می‌کند، زیرا بر اساس این آیه [[پیامبر]] {{صل}} از جانب خداوند مأموریت یافته است تا از میان کودکان، مردان و زنان مسلمان افرادی را برای مباهله با نصرانی های نجران با خود همراه نماید. و [[پیامبر]] {{صل}} از مردان، حضرت علی{{ع}} و از زنان، حضرت زهرا (علیها السلام و از کودکان، حسن و حسین (علیهما السلام) را  برگزید.بدون شک برای مباهله کسانی برگزیده می‌شوند که از نظر ایمان و قرب به خداوند از جایگاه بالایی برخوردار باشند، و در مباهله ای که یکی از افراد آن [[پیامبر]] {{صل}} است، باید کسانی با او همراه شوند که یا در مرتبه او باشند، و یا از دیگران نسبت به مقام او نزدیک تر باشند، و از طرفی، اگر غیر از افراد یاد شده، فرد دیگری از مسلمانان نیز از چنان جایگاه بالای ایمانی و معنوی برخوردار بود، [[پیامبر]] {{صل}} او را نیز برمی‌گزید، زیرا در مورد رفتار [[پیامبر]] {{صل}} احتمال کوچک ترین کار خلاف عدل و حکمت وجود ندارد. (نهج الحق وکشف الصدق، ص۱۷۹و ۲۱۵ ۲۱۶؛ اللوامع الإلهیة، ص۵۱۵؛ دلائل الصدق، ج۲، ص۱۳۲ـ ۱۳۳۳). ابوریاح، خدمت کار امّ سلمه از [[پیامبر]] {{صل}} روایت کرده که اگر در روی زمین افرادی گرامی‌تر از علی، فاطمه، حسن و حسین (ع) وجود می‌داشت خداوند  به من دستور می‌داد که به واسطه آنان مباهله کنم، لکن خداوند به من دستور داد که به کمک آنان مباهله کنم، آنان برترین افرادند. (ینابیع المودة، ص۲۸۷) برتری [[اهل بیت]] از آیات و روایات دیگری مانند آیه مودت (شوری:۲۳) حدیث سفینه، حدیث باب الحطة، حدیث نجوم و مانند آنها نیز به دست می‌آید. چنان که در خصوص برتری هر یک از آنان نیز دلایلی وجود دارد که در مدخل های مخصوص هر یک خواهد آمد.
+*[[آیه مباهله]] نیز بر برتری اهل کساء بر دیگر صحابه [[پیامبر]] دلالت می‌کند، زیرا بر اساس این آیه [[پیامبر]]{{صل}} از جانب خداوند مأموریت یافته است تا از میان کودکان، مردان و زنان مسلمان افرادی را برای مباهله با نصرانی‌های نجران با خود همراه نماید. و [[پیامبر]] {{صل}} از مردان، [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} و از زنان، [[حضرت زهرا]]{{س}} و از کودکان، [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} را برگزید. بدون شک برای مباهله کسانی برگزیده می‌شوند که از نظر ایمان و قرب به خداوند از جایگاه بالایی برخوردار باشند، و در مباهله ای که یکی از افراد آن [[پیامبر]]{{صل}} است، باید کسانی با او همراه شوند که یا در مرتبه او باشند، و یا از دیگران نسبت به مقام او نزدیک‌تر باشند، و از طرفی، اگر غیر از افراد یاد شده، فرد دیگری از مسلمانان نیز از چنان جایگاه بالای ایمانی و معنوی برخوردار بود، [[پیامبر]]{{صل}} او را نیز برمی‌گزید، زیرا در مورد رفتار [[پیامبر]]{{صل}} احتمال کوچک‌ترین کار خلاف عدل و حکمت وجود ندارد<ref>نهج الحق وکشف الصدق، ص۱۷۹و ۲۱۵ ۲۱۶؛ اللوامع الإلهیة، ص۵۱۵؛ دلائل الصدق، ج۲، ص۱۳۲ـ ۱۳۳۳</ref> [[ابو ریاح]]، خدمت کار [[ام سلمه]] از [[پیامبر]] {{صل}} روایت کرده که اگر در روی زمین افرادی گرامی‌تر از [[امام علی]]، [[فاطمه زهرا|فاطمه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} وجود می‌داشت خداوند به من دستور می‌داد که به واسطه آنان مباهله کنم، لکن خداوند به من دستور داد که به کمک آنان مباهله کنم، آنان برترین افرادند<ref>ینابیع المودة، ص۲۸۷.</ref> برتری [[اهل بیت]] از آیات و روایات دیگری مانند [[آیه مودت]]، [[حدیث سفینه]]، [[حدیث باب الحطة]]، [[حدیث نجوم]] و مانند آنها نیز به دست می‌آید. چنان که در خصوص برتری هر یک از آنان نیز دلایلی وجود دارد که در مدخل‌های مخصوص هر یک خواهد آمد.
-مرجعیت علمی‌[[اهل بیت]]
+==مرجعیت علمی‌ [[اهل بیت]]==
-حدیث ثقلین بیانگر مرجعیت علمی‌[[اهل بیت]] است، زیرا [[پیامبر]] {{صل}} از مسلمانان خواسته است که به قرآن و عترت او تمسک  جویند تا گمراه نشوند. نخستین و اساسی ترین منبع و مرجع علمی‌مسلمانان قرآن کریم است و پس از آن سنّت [[پیامبر]] {{صل}} قرار دارد، و نقش [[اهل بیت]] در این باره این است که ترجمان قرآن و حافظان و ناقلان سنّت [[پیامبر]]ند، [[پیامبر]] گرامی‌{{صل}} مأموریت داشت تا حقایق و معارف قرآن را برای مردم بیان کنند، اما او به مقتضای حکمت و مصلحت، این کار را به صورت تدریجی انجام داد. بدون شک او بخش عظیمی‌از حقایق و معارف قرآن را برای مردم بیان کرد، ولی بخش دیگری را که شرایط بیان آنها فراهم نبود، یا مصلحت این بود که در زمان های بعد بیان شود را به عترت معصوم خود سپرد تا آنان آن را بیان کنند. (اصل الشیعة واصولها، ص۱۶۲) حاصل آن که : حفظ کامل آنچه توسط [[پیامبر]] {{صل}} بیان شده بود و تبیین آنچه بیان نشده بود به [[اهل بیت]] [[پیامبر]] سپرده شد.
+*[[حدیث ثقلین]] بیانگر مرجعیت علمی‌ [[اهل بیت]] است، زیرا [[پیامبر]] {{صل}} از مسلمانان خواسته است که به [[قرآن]] و عترت او تمسک  جویند تا گمراه نشوند. نخستین و اساسی‌ترین منبع و مرجع علمی‌ مسلمانان [[قرآن کریم]] است و پس از آن سنّت [[پیامبر]] {{صل}} قرار دارد، و نقش [[اهل بیت]] در این باره این است که ترجمان [[قرآن]] و حافظان و ناقلان سنّت پیامبرند، [[پیامبر]] گرامی‌ مأموریت داشت تا حقایق و معارف قرآن را برای مردم بیان کنند، اما او به مقتضای حکمت و مصلحت، این کار را به صورت تدریجی انجام داد. بدون شک او بخش عظیمی‌ از حقایق و معارف قرآن را برای مردم بیان کرد، ولی بخش دیگری را که شرایط بیان آنها فراهم نبود، یا مصلحت این بود که در زمان‌های بعد بیان شود را به عترت معصوم خود سپرد تا آنان آن را بیان کنند<ref>اصل الشیعة واصولها، ص۱۶۲.</ref> حاصل آن که حفظ کامل آنچه توسط [[پیامبر]]{{صل}} بیان شده بود و تبیین آنچه بیان نشده بود به [[اهل بیت]] [[پیامبر]] سپرده شد.
-راه شناخت درست قرآن و سنت [[پیامبر]] {{صل}} تمسک به [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} است، و بدین صورت آنان  مرجع علمی‌مسلمانان در شناخت معارف و احکام دین می‌باشند. ملاعلی قاری گفته است:[[اهل بیت]] غالباً به صاحب بیت و احوال او از دیگران آگاه ترند، بنابراین، مراد از [[اهل بیت]] دانشمندان آنان و آگاهان به سیره [[پیامبر]] {{صل}} و واقفان بر راه و روش او، و دانایان به حکم و حکمت او می‌باشد، به این جهت است که شایستگی آن را دارند که دوشادوش کتاب خدای سبحان قرار گیرند (المرقاة، ج۵، ص۶۰۰) ابن حجر نیز گفته است: [[پیامبر]] {{صل}} بدان جهت قرآن و عترت را ثِقل نامیده است که ثِقل به چیزی که گرانبها و دارای اهمیت است گفته می‌شود، و قرآن و عترت این گونه اند، زیرا هر دو معدن علوم لدنی و اسرار و حکمت های عالی و احکام شرعی اند، بدین جهت بر تمسک به آن دو و فراگیری معرفت از آن دو تحریض و تأکید شده است. این تشویق و تأکید در مورد عترت مخصوص کسانی است که کتاب خدا و سنت رسول خدا {{صل}} را می‌شناسند، و آنها هستند که تا قیامت از قرآن جدا نخواهند شد (الصواعق المحرقة، ص ۱۸۹).
+*راه شناخت درست [[قرآن]] و سنت [[پیامبر]]{{صل}} تمسک به [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} است، و بدین صورت آنان  مرجع علمی‌ مسلمانان در شناخت معارف و احکام دین می‌باشند. [[ملا علی قاری]] گفته است: [[اهل بیت]] غالباً به صاحب بیت و احوال او از دیگران آگاه ترند، بنابراین، مراد از [[اهل بیت]] دانشمندان آنان و آگاهان به سیره [[پیامبر]]{{صل}} و واقفان بر راه و روش او، و دانایان به حکم و حکمت او می‌باشد، به این جهت است که شایستگی آن را دارند که دوشادوش کتاب خدای سبحان قرار گیرند<ref>المرقاة، ج۵، ص۶۰۰.</ref>. [[ابن حجر]] نیز گفته است: [[پیامبر]] {{صل}} بدان جهت [[قرآن]] و عترت را ثِقل نامیده است که ثِقل به چیزی که گرانبها و دارای اهمیت است گفته می‌شود، و [[قرآن]] و عترت این گونه‌اند، زیرا هر دو معدن علوم لدنی و اسرار و حکمت‌های عالی و احکام شرعی‌اند، بدین جهت بر تمسک به آن دو و فراگیری معرفت از آن دو تحریض و تأکید شده است. این تشویق و تأکید در مورد عترت مخصوص کسانی است که کتاب خدا و سنت [[رسول خدا]]{{صل}} را می‌شناسند، و آنها هستند که تا قیامت از [[قرآن]] جدا نخواهند شد<ref>الصواعق المحرقة، ص ۱۸۹.</ref>.
-قرآن کریم [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} را به عنوان کسانی که خداوند آنان را از هرگونه پلیدی پاک کرده است، معرفی نموده است (احزاب:۳۳) و از سوی دیگر یادآور شده است که حقایق متعالی و معارف مکنون قرآن را جز انسان های مطهّر از پلیدی ها درک نمی‌کنند: (إِنَّهُ لَقُرآنٌ کریم* فِی کتاب مَکنُون* لا یمَسُّهُ الاّ الْمُطهّرون)؛ که این ] پیام [ قطعاً قرآنی است کریم، در کتابونهفته که جز پاک شدگان بر آن دست نزنند (واقعه:۷۷ـ۷۹۹) همان گونه که طهارت شرعی، شرط تماس بدن انسان با ظاهر قرآن است، طهارت روح و جان از رذایل نیز شرط فهم معارف و حقایق قرآن است، و هر چه معارف و حقایق لطیف تر و عمیق تر باشد، فهم آن به طهارت روحی بالاتر و عمیق تری نیاز دارد، و عالی ترین آن ملازم با عصمت است. (المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۳۷) بنابراین، معارف و حقایق قرآن را به طور کامل و عمیق جز [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] معصوم او کسی نمی‌داند، و برای درک این حقایق باید به آنان رجوع کرد. امام صادق{{ع}} فرموده است:حقایق مربوط  به گذشته و آینده و احکامی‌که حق و باطل را در مورد زندگی بشر از هم جدا می‌سازد، در قرآن وجود دارد، و ما آن را می‌دانیم. (اصول کافی، ج۱، باب الرد إلی الکتاب والسنّة، حدیث۹). همچنین فرموده است:ما راسخان در علم هستیم و تأویل قرآن را می‌دانیم (همان، باب الراسخین فی العلم، حدیث۱)، احادیثی که از امامان [[اهل بیت]] (علیهم السلام در این باره روایت شده، فراوان است.
+*[[قرآن کریم]] [[اهل بیت]] [[پیامبر]]{{صل}} را به عنوان کسانی که خداوند آنان را از هرگونه پلیدی پاک کرده است، معرفی نموده است<ref>سوره احزاب، آیه:۳۳.</ref> و از سوی دیگر یادآور شده است که حقایق متعالی و معارف مکنون قرآن را جز انسان‌های مطهّر از پلیدی‌ها درک نمی‌کنند:{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ }}﴾}}<ref> که این قرآنی ارجمند است،در نوشته‌ای فرو پوشیده،که جز پاکان را به آن دسترس نیست؛ سوره واقعه، آیه: ۷۷- ۷۹.</ref> همان گونه که طهارت شرعی، شرط تماس بدن انسان با ظاهر قرآن است، طهارت روح و جان از رذایل نیز شرط فهم معارف و حقایق قرآن است، و هر چه معارف و حقایق لطیف‌تر و عمیق‌تر باشد، فهم آن به طهارت روحی بالاتر و عمیق‌تری نیاز دارد، و عالی‌ترین آن ملازم با [[عصمت]] است<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۳۷</ref>. بنابراین، معارف و حقایق قرآن را به طور کامل و عمیق جز [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]] معصوم او کسی نمی‌داند، و برای درک این حقایق باید به آنان رجوع کرد. [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: حقایق مربوط  به گذشته و آینده و احکامی‌ که حق و باطل را در مورد زندگی بشر از هم جدا می‌سازد، در [[قرآن]] وجود دارد، و ما آن را می‌دانیم<ref>اصول کافی، ج۱، باب الرد إلی الکتاب والسنّة، حدیث۹.</ref>. همچنین فرموده است: ما راسخان در علم هستیم و تأویل قرآن را می‌دانیم<ref>اصول کافی، ج۱، باب الراسخین فی العلم، حدیث۱.</ref>، احادیثی که از [[امامان]] [[اهل بیت]]{{عم}} در این باره روایت شده، فراوان است.
-وجوب پیروی از [[اهل بیت]]
-از حدیث ثقلین، وجوب پیروی از [[اهل بیت]] نیز به روشنی به دست می‌آید، زیرا در این حدیث،. نجات امت از گمراهی منوط به تمسک به کتاب خدا و [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} گردیده است، تمسّک به معنای درآویختن است، درآویختن به قرآن به شناخت دستورات قرآن و  پیروی از آنهاست، همین گونه است درآویختن به [[اهل بیت]]، یعنی نخست باید دستورهای آنان را شناخت، سپس آنها را بکار بست.
+==وجوب پیروی از [[اهل بیت]]==
-خداوند اطاعت از خود و رسول خود و اولی الأمر را واجب کرده است: (أَطیعُوا اللّهَ وأَطیعُوا الرَّسُول وَأُولی الأمر مِنکم)؛ خدا را اطاعت کنید و [[پیامبر]] و اولیاء امر خود را (نساء:۵۹۹). با توجه به این که اولی الأمر بر الرسول عطف شده است، بدون این که فعل أطیعوا تکرار شود، معلوم می‌شود که ملاک وجوب اطاعت از اولی الأمر همان ملاک وجوب اطاعت از رسول خدا {{صل}} است. اطاعت رسول خدا بدان جهت که  رهبری الهی است و از مقام عصمت برخوردار است، واجب است، اگر او معصوم نبود، اطاعت از او بدون هیچ قید و شرطی واجب نمی‌شد، این مطلب در مورد اولی الأمر نیز جاری است، و آنان نیز به دلیل این که از صفت عصمت برخوردارند، باید به صورت مطلق اطاعت شوند. ( ر.ک: آیه اولی الأمر).
+*از [[حدیث ثقلین]]، وجوب پیروی از [[اهل بیت]] نیز به روشنی به دست می‌آید، زیرا در این حدیث،. نجات امت از گمراهی منوط به تمسک به کتاب خدا و [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} گردیده است، تمسّک به معنای درآویختن است، درآویختن به [[قرآن]] به شناخت دستورات [[قرآن]] و  پیروی از آنهاست، همین گونه است درآویختن به [[اهل بیت]]، یعنی نخست باید دستورهای آنان را شناخت، سپس آنها را بکار بست.
-بنابراین، آیه اولی الأمر بر معصوم بودن کسانی که پس از [[پیامبر]] {{صل}} در رهبری جامعه اسلامی‌جانشین او می‌باشند، و بر  وجوب اطاعت از آنان دلالت می‌کند، و از طرفی، آیه تطهیر و روایات مربوط به آن مصادیق اولی الأمر معصوم را معرفی کرده است، آنان چنان که گذشت اصحاب کساء هستند. پس، اطاعت از [[اهل بیت]] معصوم [[پیامبر]] {{صل}} به عنوان متولیان امر هدایت و رهبری امت اسلامی، پس از آن حضرت، واجب است.
+*خداوند اطاعت از خود و رسول خود و اولی الأمر را واجب کرده است: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلاً }}﴾}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است؛ سوره نساء، آیه:۵۹.</ref> با توجه به این که اولی الأمر بر الرسول عطف شده است، بدون این که فعل {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|أَطِيعُواْ}}﴾}} تکرار شود، معلوم می‌شود که ملاک وجوب اطاعت از اولی الأمر همان ملاک وجوب اطاعت از [[رسول خدا ]]{{صل}} است. اطاعت [[رسول خدا]] بدان جهت که  رهبری الهی است و از مقام [[عصمت]] برخوردار است، واجب است، اگر او معصوم نبود، اطاعت از او بدون هیچ قید و شرطی واجب نمی‌شد، این مطلب در مورد اولی الأمر نیز جاری است، و آنان نیز به دلیل این که از صفت [[عصمت]] برخوردارند، باید به صورت مطلق اطاعت شوند.
-حدیث سفینه نوح نیز بر وجوب پیروی از [[اهل بیت]] دلالت می‌کند، زیرا در این حدیث [[پیامبر]] {{صل}} [[اهل بیت]] خود را به  کشتی نوح تشبیه کرده است که هر کس داخل آن شد از طوفان نجات یافت، و هر کس از داخل شدن در آن سرباز زد هلاک گردید، بنابراین، هر کس از [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} پیروی کند، از گمراهی نجات خواهد یافت، و هر کس از پیروی از آنان سرباز زند، گمراه  خواهد شد. ابن حجر مکی گفته است: وجه تشبیه آنان به کشتی نوح این است که هر کس به خاطر تشکر از کسی که این شرافت را به آنان اعطا کرده است، آنها را دوست بدارد و عظیم بشمارد و هدایت دانشمندان آنان را بگیرد و به کار بندد از تاریکی مخالفت ها نجات یافته است و هر کس با آنان مخالفت کند، در دریای کفران نعمت و پرتگاه های طغیان هلاک خواهد شد. (الصواعق المحرقة، ص۱۹۱). وی درباره سند حدیث سفینه گفته است: این حدیث از طرق مختلف که برخی از آنها برخی دیگر را تقویت می‌کند، روایت شده است (همان). برای آگاهی از سند حدیث سفینه ( نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الأنوار، جلد چهارم).
+*بنابراین، آیه اولی الأمر بر معصوم بودن کسانی که پس از [[پیامبر]] {{صل}} در رهبری جامعه اسلامی‌ جانشین او می‌باشند، و بر  وجوب اطاعت از آنان دلالت می‌کند، و از طرفی، [[آیه تطهیر]] و روایات مربوط به آن مصادیق اولی الأمر معصوم را معرفی کرده است، آنان چنان که گذشت اصحاب کساء هستند. پس، اطاعت از [[اهل بیت]] معصوم [[پیامبر]] {{صل}} به عنوان متولیان امر هدایت و رهبری امت اسلامی، پس از آن حضرت، واجب است.
+*حدیث سفینه نوح نیز بر وجوب پیروی از [[اهل بیت]] دلالت می‌کند، زیرا در این حدیث [[پیامبر]] {{صل}} [[اهل بیت]] خود را به کشتی نوح تشبیه کرده است که هر کس داخل آن شد از طوفان نجات یافت، و هر کس از داخل شدن در آن سرباز زد هلاک گردید، بنابراین، هر کس از [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} پیروی کند، از گمراهی نجات خواهد یافت، و هر کس از پیروی از آنان سرباز زند، گمراه  خواهد شد. [[ابن حجر مکی]] گفته است: وجه تشبیه آنان به کشتی نوح این است که هر کس به خاطر تشکر از کسی که این شرافت را به آنان اعطا کرده است، آنها را دوست بدارد و عظیم بشمارد و هدایت دانشمندان آنان را بگیرد و به کار بندد از تاریکی مخالفت ها نجات یافته است و هر کس با آنان مخالفت کند، در دریای کفران نعمت و پرتگاه‌های طغیان هلاک خواهد شد<ref>الصواعق المحرقة، ص۱۹۱.</ref> وی درباره سند حدیث سفینه گفته است: این حدیث از طرق مختلف که برخی از آنها برخی دیگر را تقویت می‌کند، روایت شده است<ref>الصواعق المحرقة، ص۱۹۱.</ref>. برای آگاهی از سند حدیث سفینه<ref>نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الأنوار، جلد چهارم.</ref>
+==مودت و محبت [[اهل بیت]]==
+*در وجوب محبّت [[اهل بیت]] [[پیامبر]]{{صل}} نمی‌توان تردید کرد. در آیه{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| ذَلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُل لّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَن يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}﴾}}<ref> این همان است که خداوند (آن را) به بندگانی از خویش که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند مژده می‌دهد بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است؛ سوره شوری، آیه:۲۳.</ref>. مقصود از {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|الْقُرْبَى}}﴾}} "خویشاوندان" در این آیه همان کسانی‌اند که [[آیه تطهیر]] در مورد آنان نازل شده است، چنان که [[حاکم نیشابوری]] روایت کرده است که [[امام حسن|حسن بن علی{{ع}} پس از شهادت [[امام علی|علی بن ابوطالب]]{{ع}} برای مردم سخنرانی کرد و به معرفی خود پرداخت و گفت: من از اهل بیتی هستم که جبرئیل به سوی  آنان فرود می‌آمد، و من از اهل بیتی هستم که خداوند هرگونه پلیدی را از آنان دور ساخته است. و من از اهل بیتی هستم که خداوند مودّت آنان را بر هر مسلمانی واجب کرده و فرموده است: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| ذَلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُل لّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَن يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}﴾}}<ref> این همان است که خداوند (آن را) به بندگانی از خویش که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند مژده می‌دهد بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است؛ سوره شوری، آیه:۲۳.</ref>. اقتراف حسنه، مودت ما [[اهل بیت]] است<ref>المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۷۲.</ref>.
+*به نقل [[خوارزمی‌]] از [[ابن عباس]]، هنگامی‌ که آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}﴾}} نازل شد، کسانی به [[پیامبر]]{{صل}} گفتند: این خویشاوندان تو که مودّت آنان بر ما واجب شده، چه کسانی‌اند؟ [[پیامبر]] {{صل}} پاسخ داد: [[امام علی]]{{ع}}، [[فاطمه زهرا|فاطمه]]{{س}} و دو پسر آنها<ref>المناقب، حدیث ۲۶۳.</ref>
+*[[طبری]] از [[ابو دیلم]] روایت کرده که هنگامی‌ که [[امام سجاد|علی بن الحسین]]{{ع}} را به صورت اسیر وارد دمشق کردند، مردی شامی‌ برپا خاست و از کشته شدن [[امام حسین]]{{ع}} و یارانش و اسیر شدن زن و فرزندانش اظهار خوشحالی کرد. [[امام سجاد|حضرت سجاد]]{{ع}} به او گفت: آیا آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|قُل لّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}﴾}} را قرائت کرده‌ای؟ آن مرد گفت: آیا مقصود از قُربی شما هستید، [[امام]]{{ع}} پاسخ داد:آری<ref>تفسیر طبری، ج۲۵، ص۱۶ـ۱۷۷.</ref>.
+*[[ابن عساکر]] از [[امام حسین]]{{ع}} روایت کرده که فرمود: قرابتی که خداوند آن را عظیم شمرده و رعایت آن را واجب کرده، و اجر رسالت قرار داده، قرابت ما [[اهل بیت]] است<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۴۴۴،تعلیقه.</ref>.
+*[[حافظ ابوعبداللّه گنجی]] از [[طبرانی]] روایت کرده که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: خداوند پیامبران را از درخت‌های گوناگونی "سرچشمه‌های مختلفی" آفرید و من و [[امام علی|علی]] را از یک درخت "منشأ" آفرید. من ریشه آن درخت و [[امام علی|علی]]شاخه آن، [[فاطمه زهرا|فاطمه]] لقاح و [[امام حسن|حسن]] و [[امام حسین|حسین]] میوه‌های آن است. هر کس به یکی از آنها درآویزد نجات یافته و هر کس روی برگرداند، سقوط خواهد کرد. و اگر فردی سه هزار سال میان صفا و مروه عبادت کند و محبت ما را نداشته باشد، خداوند او را به دوزخ خواهد افکند، سپس آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|قُل لّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}﴾}} را تلاوت کردند<ref>کفایة الطالب، ص۱۳۱۷.</ref>. [[ابو عبداللّه گنجی]] درباره سند حدیث گفته است: هذا حدیث حسن عال.
+*[[ابو نعیم اصفهانی]] از زاذان روایت کرده که [[امام علی]]{{ع}} فرمود:درباره ما آل حم، این مطلب مقرر شده است که مودّت ما را جز مؤمنان رعایت نخواهند کرد، سپس آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|قُل لّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}﴾}} را تلاوت کرد<ref>تاریخ اصفهان، ج۲، ص۱۶۵</ref>.
+*[[ابن حجر مکی]] پس از نقل روایات مربوط به وجوب محبّت [[اهل بیت]] گفته است: از احادیث پیشین وجوب محبّت [[اهل بیت]] و حرمت شدید بغض نسبت به آنان، معلوم شد. [[بیهقی]] و [[بغوی]] و دیگران بر وجوب محبت آنان تصریح کرده‌اند، و [[شافعی]] در ابیاتی که از او نقل شده به آن تصریح کرده است، چنان که گفته است: یا أهل بیت رسول اللّه حبّکم * فرض من اللّه فی القرآن أنزله<ref>الصواعق المحرقه، ص۲۱۷.</ref> وی، پس از نقل حدیث، {{عربی|اندازه=150%|" إِنَّمَا مَثَلُ‏ أَهْلِ‏ بَيْتِي‏ فِيكُمْ‏ مَثَلُ‏ بَابِ‏ حِطَّةٍ مَنْ دَخَلَهُ غُفِرَ لَهُ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} گفته است: وجه تشبیه [[اهل بیت]] به باب حطّه این است که خداوند داخل شدن از آن در که در أریحا بود، را به بیت المقدس با تواضع و استغفار، سبب آمرزش بنی اسرائیل و مودّت [[اهل بیت]] را سبب آمرزش امت اسلامی‌ قرار داد<ref>الصواعق المحرقه، ص۱۹۰.</ref>.
+*[[فخرالدین رازی]] بر وجوب محبت [[اهل بیت]] این گونه استدلال کرده است: شکی نیست که [[پیامبر]]{{صل}} [[امام علی]]، [[فاطمه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} را دوست می‌داشت، بر این اساس، این عمل بر همه امت واجب است زیرا خداوند فرموده است {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ فَآمِنُواْ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ}}﴾}}<ref> بگو: ای مردم! به راستی من فرستاده خداوند به سوی همه شمایم، همان که فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین از آن اوست، هیچ خدایی جز او نیست که زنده می‌دارد و می‌میراند، پس به خداوند و فرستاده او پیامبر درس ناخوانده‌ای که به خداوند و قرآن او ایمان دارد ایمان بیاورید و از او پیروی کنید باشد که راهیاب گردید؛ سوره اعراف، آیه: ۱۵۸.</ref>. و نیز فرموده است:{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ }}﴾}}<ref> بگو اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است؛ سوره آل عمران، آیه:۳۱.</ref>. و نیز فرموده است: {{عربی|اندازه=150%|" لَقَدْ كانَ‏ لَكُمْ‏ فِي‏ رَسُولِ‏ اللَّهِ‏ أُسْوَةٌ حَسَنَة‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶.</ref> وی، آل محمد {{صل}} را به [[امام علی]]، [[فاطمه زهرا|فاطمه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} تفسیر کرده و گفته است: آل محمد کسانی اند که نسبت آنان به [[پیامبر]] {{صل}} باز می‌گردد، بنابراین، هر کس نسبتش با [[پیامبر]] شدیدتر و کامل‎تر باشد، آل او خواهد بود. و شکی نیست که [[امام علی]]، [[فاطمه زهرا|فاطمه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} با [[پیامبر]] {{صل}} شدیدترین تعلق را داشتند. بنابراین، آنان آل پیامبرند. آن گاه به روایتی استشهاد کرده است که [[زمخشری]] نقل کرده که هنگامی‌ که آیه مودت نازل شد، از [[پیامبر]] {{صل}} پرسیدند اقربای شما که محبّت آنها بر ما واجب است، چه کسانی اند، [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: [[امام علی]]، [[فاطمه زهرا|فاطمه]] و دو پسر آنان است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶.</ref>.
+*'''اشکال:''' در آیات [[قرآن]] تأکید شده است که [[پیامبر]]ان الهی بر تبلیغ رسالت خداوند از مردم درخواست مزد نمی‌کردند، و این یکی از ویژگی‌های پیامبران بوده است، آنان تأکید می‌کردند که مزدشان بر خداوند است و نه دیگری {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنْ أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ}}﴾}}<ref> سوره هود، آیه:۲۹.</ref>. در این صورت، چگونه می‌توان مودّت [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} را مزد رسالت او به شمار آورد؟
+*'''پاسخ:''' از مجموع آیات مربوط به مزد رسالت [[پیامبر]] {{صل}} به دست می‌آید که وی هیچ گونه مزد مادی و غیر مادی که به خود او باز گردد از مسلمانان نخواسته است{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ}}﴾}}<ref> بگو: من از شما پاداشی بر این (رسالت) نمی‌خواهم و چیزی بر خود نمی‌بندم؛ سوره ص، آیه:۸۶.</ref>
-مودّت و محبّت [[اهل بیت]]
+  و اگر هم مودّت [[اهل بیت]] خود را به عنوان مزد رسالت خویش مطرح کرده است، در واقع به خود آنان باز می‌گردد:(قل ما سألتکم من أجر فهو لکم إن أجری إلاّ علی اللّه)؛ بگو: هر اجر و پاداشی از شما خواسته ام برای خود شما است اجر من تنها بر خداوند است (سبأ:۴۷)، مزدی که [[پیامبر]] {{صل}} از مردم خواسته است و در واقع به خود آنان باز می‌گردد این است که آیین او را بپذیرند و به آن عمل کنند، چرا که آیین او راه خدا است، و برگزیدن راه خدا مایه سعادت مندی انسان خواهد بود (قل ما أسألکم علیه من أجر إلاّ من شاء أن یتّخذ إلی ربّه سبیلاً)؛ بگو: در برابر آن هیچ گونه پاداشی از شما نمی‌طلبم مگر کسی که بخواهد راهی بسوی پروردگارش برگزیند (فرقان:۵۷۷). امّا  پیمودن راه خدا در گرو شناخت آن است، و شناخت راه خدا به راه شناسی نیاز دارد که هم راه را به خوبی بشناسد و هم در پیمودن آن کوشا و راسخ قدم باشد، این راهنمایان همان [[اهل بیت]] معصوم [[پیامبر]]ند. بدیهی است کسی که بخواهد از راهنمایی آنان به طور کامل بهره ببرد، قبل از هر چیز باید آنان را دوست بدارد و به آنان با دیده تکریم و تعظیم بنگرد تا شخصیت آنان برای او جذّاب و تأثیرگذار باشد. این مطلب در آیه مودت قُربی آمده است.
-در وجوب محبّت [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} نمی‌توان تردید کرد. در آیه (قل لا أسألکم علیه أجراً إلاّ المودة فی القربی) (شوری/۲۳) دوستی خویشاوندان [[پیامبر]] {{صل}} به عنوان مزد رسالت آن حضرت به شمار آمده است. مقصود از قربی (خویشاوندان) در این آیه همان کسانی اند که آیه تطهیر در مورد آنان نازل شده است، چنان که حاکم نیشابوری روایت کرده است که حسن بن علی (علیهما السلام) پس از شهادت علی بن ابوطالب{{ع}} برای مردم سخنرانی کرد و به معرفی خود پرداخت و گفت: من از [[اهل بیت]]ی هستم که جبرئیل به سوی  آنان فرود می‌آمد، ومن از [[اهل بیت]]ی هستم که خداوند هرگونه پلیدی را از آنان دور ساخته است. و من از [[اهل بیت]]ی هستم که خداوند مودّت آنان را بر هر مسلمانی واجب کرده و فرموده است: (قل لا أسألکم علیه أجراً إلاّ المودة فی القربی ومن یقترف حسنة نزد له فیها حُسناً)؛ بگو: به ازای آن ]  رسالت [ پاداشی از شما خواستار نیستم مگر دوستی درباره خویشاوندان و هر کس نیکی به جای آورد برای او در ثواب آن خواهیم افزود.اقتراف حسنه، مودت ما [[اهل بیت]] است (المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۷۲).
-به نقل خوارزمی‌از ابن عباس، هنگامی‌که آیه المودّة فی القربی نازل شد، کسانی به [[پیامبر]] {{صل}} گفتند: این خویشاوندان تو که مودّت آنان بر ما واجب شده، چه کسانی اند؟ [[پیامبر]] {{صل}} پاسخ داد: علی، فاطمه و دو پسر آنها (المناقب، حدیث ۲۶۳).
-طبری از ابودیلم روایت کرده که هنگامی‌که علی بن الحسین (علیهما السلام) را به صورت اسیر وارد دمشق کردند، مردی شامی‌برپا خاست و از کشته شدن امام حسین{{ع}} و یارانش و اسیر شدن زن و فرزندانش اظهار خوشحالی کرد. حضرت سجاد{{ع}} به او گفت: آیا آیه(قل لا أسألکم علیه أجراً إلاّ المودة فی القربی) را قرائت کرده ای؟ آن مرد گفت: آیا مقصود از قُربی شما هستید، امام{{ع}} پاسخ داد:آری. (تفسیر طبری، ج۲۵، ص۱۶ـ۱۷۷).
-ابن عساکر از امام حسین{{ع}} روایت کرده که فرمود: قرابتی که خداوند آن را عظیم شمرده و رعایت آن را واجب کرده، و اجر رسالت قرار داده، قرابت ما [[اهل بیت]] است (شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۴۴۴،تعلیقه).
-حافظ ابوعبداللّه گنجی از طبرانی روایت کرده که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: خداوند [[پیامبر]]ان را از درخت های گوناگونی (سرچشمه های مختلفی) آفرید و من و علی را از یک درخت (منشأ) آفرید. من ریشه آن درخت و علی شاخه آن، فاطمه لقاح و حسن و حسین میوه های آن است. هر کس به یکی از آنها درآویزد نجات یافته و هر کس روی برگرداند، سقوط خواهد کرد. و اگر فردی سه هزار سال میان صفا و مروه عبادت کند و محبت ما را نداشته باشد، خداوند او را به دوزخ خواهد افکند، سپس آیه (قل لا أسألکم علیه أجراً إلاّ المودة فی القربی) را تلاوت کردند (کفایة الطالب، ص۱۳۱۷۷) ابوعبداللّه گنجی درباره سند حدیث گفته است: هذا حدیث حسن عال.
-ابونعیم اصفهانی از زاذان روایت کرده که علی{{ع}} فرمود:درباره ما آل حم، این مطلب مقرر شده است که مودّت ما را جز مؤمنان رعایت نخواهند کرد، سپس آیه (قل لا أسألکم علیه أجراً إلاّ المودة فی القربی) را تلاوت کرد. (تاریخ اصفهان، ج۲، ص۱۶۵۵).
-ابن حجر مکی پس از نقل روایات مربوط به وجوب محبّت [[اهل بیت]] گفته است: از احادیث پیشین وجوب محبّت [[اهل بیت]] و حرمت شدید بغض نسبت به آنان، معلوم شد. بیهقی و بغوی و دیگران بر وجوب محبت آنان تصریح کرده اند، و شافعی در ابیاتی که از او نقل شده به آن تصریح کرده است، چنان که گفته است: یا أهل بیت رسول اللّه حبّکم * فرض من اللّه فی القرآن أنزله (الصواعق المحرقه، ص۲۱۷) وی، پس از نقل حدیث، إنّما مثل أهل بیتی فیکم مثل باب حطّة فی بنی إسرائیل من دخله غفر له گفته است: وجه تشبیه [[اهل بیت]] به باب حطّه این است که خداوند داخل شدن از آن در که در أریحا بود، را به بیت المقدس با تواضع و استغفار، سبب آمرزش بنی اسرائیل و مودّت [[اهل بیت]] را سبب آمرزش امت اسلامی‌قرار داد. (همان، ص۱۹۰ـ۱۹۱
-فخرالدین رازی بر وجوب محبت [[اهل بیت]] این گونه استدلال کرده است:شکی نیست که [[پیامبر]] {{صل}} علی، فاطمه، حسن و حسن (علیهم السلام را دوست می‌داشت، بر این اساس، این عمل بر همه امت واجب است زیرا خداوند فرموده است (واتَّبعوه لعلّکم تهتدون)؛ و از او پیروی کنید تا هدایت شوید (اعراف۱۵۸). و نیز فرموده است: (قُلْ إن کنتم تحبّون اللّه فاتّبعونی یحببکم اللّه)؛ بگو: اگر خدا را دوست دارید از من پیروی کنید تا خدا دوستتان بدارد. و نیز فرموده است: (لقد کان لکم فی رسول اللّه أُسوة حسنة) . (التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶۶). وی، آل محمد {{صل}} را به علی، فاطمه، حسن و حسین تفسیر کرده و گفته است: آل محمد کسانی اند که نسبت آنان به [[پیامبر]] {{صل}} باز می‌گردد، بنابراین، هر کس نسبتش با [[پیامبر]] شدیدتر و کامل تر باشد، آل او خواهد بود. و شکی نیست که فاطمه، علی، حسن وحسین (علیهم السلام) با [[پیامبر]] {{صل}} شدیدترین تعلق را داشتند. بنابراین، آنان آل [[پیامبر]]ند. آن گاه به روایتی استشهاد کرده است که زمخشری نقل کرده که هنگامی‌که آیه مودت نازل شد، از [[پیامبر]] {{صل}} پرسیدند اقربای شما که محبّت آنها بر ما واجب است، چه کسانی اند، [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: علی، فاطمه و دو پسر آنان است (همان).
-اشکال:در آیات قرآن تأکید شده است که [[پیامبر]]ان الهی بر تبلیغ رسالت خداوند از مردم درخواست مزد نمی‌کردند، و این یکی از ویژگی های [[پیامبر]]ان بوده است، آنان تأکید می‌کردند که مزدشان بر خداوند است و نه دیگری (إِنْ أجری إلاّ علی اللّه)؛ پاداش من جز برعهده خدا نیست. در  این صورت، چگونه می‌توان مودّت [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} را مزد رسالت او به شمار آورد؟
-پاسخ: از مجموع آیات مربوط به مزد رسالت [[پیامبر]] {{صل}} به دست می‌آید که وی هیچ گونه مزد مادی و غیر مادی که به خود او باز گردد از مسلمانان نخواسته است: (قُل ما أسألکم علیه من أجر وما أنا من المتکلّفین)؛ بگو مزدی بر این ] رسالت [ از شما طلب نمی‌کنم و من از متکلّفین نیستم (ص:۸۶۶). و اگر هم مودّت [[اهل بیت]] خود را به عنوان مزد رسالت خویش مطرح کرده است، در واقع به خود آنان باز می‌گردد:(قل ما سألتکم من أجر فهو لکم إن أجری إلاّ علی اللّه)؛ بگو: هر اجر و پاداشی از شما خواسته ام برای خود شما است اجر من تنها بر خداوند است (سبأ:۴۷)، مزدی که [[پیامبر]] {{صل}} از مردم خواسته است و در واقع به خود آنان باز می‌گردد این است که آیین او را بپذیرند و به آن عمل کنند، چرا که آیین او راه خدا است، و برگزیدن راه خدا مایه سعادت مندی انسان خواهد بود (قل ما أسألکم علیه من أجر إلاّ من شاء أن یتّخذ إلی ربّه سبیلاً)؛ بگو: در برابر آن هیچ گونه پاداشی از شما نمی‌طلبم مگر کسی که بخواهد راهی بسوی پروردگارش برگزیند (فرقان:۵۷۷). امّا  پیمودن راه خدا در گرو شناخت آن است، و شناخت راه خدا به راه شناسی نیاز دارد که هم راه را به خوبی بشناسد و هم در پیمودن آن کوشا و راسخ قدم باشد، این راهنمایان همان [[اهل بیت]] معصوم [[پیامبر]]ند. بدیهی است کسی که بخواهد از راهنمایی آنان به طور کامل بهره ببرد، قبل از هر چیز باید آنان را دوست بدارد و به آنان با دیده تکریم و تعظیم بنگرد تا شخصیت آنان برای او جذّاب و تأثیرگذار باشد. این مطلب در آیه مودت قُربی آمده است.
 ولایت و رهبری [[اهل بیت]]
 ولایت و رهبری [[اهل بیت]] دلایل عقلی و نقلی بسیاری دارد. از نظر عقل و با توجه به فلسفه امامت، عصمت یکی از مهم ترین شرایط امام است. آیاتی از قرآن نیز بر این مطلب دلالت می‌کند (ر.ک: آیه اولی الأمر وآیه صادقین). از سوی دیگر، از بحث های گذشته به دست آمد که [[اهل بیت]] از ویژگی عصمت برخوردارند، بنابراین، امامت و رهبری امت اسلامی‌پس از [[پیامبر]] گرامی‌{{صل}} به آنان اختصاص دارد.