پرش به محتوا

تفسیر الکشاف (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود'
جز (جایگزینی متن - '| ناشر = انتشارات ' به '| ناشر = ')
جز (جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود')
خط ۳۷: خط ۳۷:
زمخشری در کسب دانش بسیار [[حریص]] بود و لحظه‌ای از کسب علم باز نایستاد. او در سفری به [[مکه]]، مدّتی در جوار [[خانه خدا]] به [[نوشتن]] تفسیر پرداخت و آن [[قدر]] مأنوس و [[دل]] بسته به [[کعبه]] بود و بر اقامت در مکه و همجواری با خانه خدا علاقه نشان داد که ملقّب به «جار الله» شد و تفسیرش را در همان‌جا به پایان برد. او برای تکمیل معلومات ادبی و بلاغی خویش، به نقاط مختلف [[حجاز]] و مناطق [[عرب]] [[بادیه]]، سفرهای مکرّر نمود تا سخن [[ناب]] و [[فصیح]] را از زبان آنان بشنود بلکه بهتر بتواند لغات [[قرآن]] را [[تفسیر]] کند. وی پس از بازگشت به خوارزم و [[تربیت شاگردان]] فراوان در سال ۵۳۸ ق چشم از [[جهان]] فرو بست. او هر چند اساتید متعدد سرشناس داشته و از محضر هر یک دانش‌های گوناگون آموخته اما مشهورتر و مهم‌تر از همه آنان، [[ابومضر محمود بن جریر ضبی اصفهانی]] است که باورهای [[مکتب]] اعتزالی‌اش را به [[زمخشری]] منتقل نموده است. آثار مکتوب زمخشری را تا ۴۹ اثر برشمرده‌اند که از همه آنها مهم‌تر «[[تفسیر الکشاف]]»، «اساس البلاغه»، «[[ربیع]] الابرار فی الادب و المحاضرات»، «شرح کتاب سیبویه»، «الفائق فی [[غریب الحدیث]]»، «النّموذج فی النحو» و «المنهاج فی الاصول» است.
زمخشری در کسب دانش بسیار [[حریص]] بود و لحظه‌ای از کسب علم باز نایستاد. او در سفری به [[مکه]]، مدّتی در جوار [[خانه خدا]] به [[نوشتن]] تفسیر پرداخت و آن [[قدر]] مأنوس و [[دل]] بسته به [[کعبه]] بود و بر اقامت در مکه و همجواری با خانه خدا علاقه نشان داد که ملقّب به «جار الله» شد و تفسیرش را در همان‌جا به پایان برد. او برای تکمیل معلومات ادبی و بلاغی خویش، به نقاط مختلف [[حجاز]] و مناطق [[عرب]] [[بادیه]]، سفرهای مکرّر نمود تا سخن [[ناب]] و [[فصیح]] را از زبان آنان بشنود بلکه بهتر بتواند لغات [[قرآن]] را [[تفسیر]] کند. وی پس از بازگشت به خوارزم و [[تربیت شاگردان]] فراوان در سال ۵۳۸ ق چشم از [[جهان]] فرو بست. او هر چند اساتید متعدد سرشناس داشته و از محضر هر یک دانش‌های گوناگون آموخته اما مشهورتر و مهم‌تر از همه آنان، [[ابومضر محمود بن جریر ضبی اصفهانی]] است که باورهای [[مکتب]] اعتزالی‌اش را به [[زمخشری]] منتقل نموده است. آثار مکتوب زمخشری را تا ۴۹ اثر برشمرده‌اند که از همه آنها مهم‌تر «[[تفسیر الکشاف]]»، «اساس البلاغه»، «[[ربیع]] الابرار فی الادب و المحاضرات»، «شرح کتاب سیبویه»، «الفائق فی [[غریب الحدیث]]»، «النّموذج فی النحو» و «المنهاج فی الاصول» است.


زمخشری، بیشتر منابع ادبی، [[روایی]] و [[تفسیری]] پیش از خود را دیده و مورد مطالعه [[علمی]] قرار داده است، ولی بیش از همه به «[[الکتاب سیبویه (کتاب)|الکتاب سیبویه]]»، «[[الکامل مبرّد (کتاب)|الکامل مبرّد]]»، «[[الحیوان جاحظ (کتاب)|الحیوان جاحظ]]»، «[[اصلاح المنطق ابن سکّیت (کتاب)|اصلاح المنطق ابن سکّیت]]»، «[[المسائل الحلبیات (کتاب)|المسائل الحلبیات]]» توجه بیشتری داشته است. در مواردی هم او با تعبیر «قیلَ = گفته شده، گفته‌اند» به روشنی و [[صراحت]]، نامی از کسی به میان نمی‌آورد. اما نظر به دیدگاه‌های کسانی دارد که نظرشان را درست نمی‌پندارد و معمولاً دیدگاه‌ها و نظر کسانی چون [[مجاهد]]» را (که از [[تابعان]] است) با چنین تعبیری نقل می‌کند. او در «فنّ [[ادب]]» به سیبویه بیش از دیگران توجه دارد و دقت او را می‌ستاید و [[روایات تفسیری]] را از [[پیامبر]] {{صل}} و [[صحابه]] و تابعان بر اساس آنچه که در [[منابع روایی]] مثل [[صحیح مسلم]]، [[صحیح بخاری]]، [[سنن ابن ماجه]] قزوینی، [[سنن ترمذی]]، [[موطّا مالک]]، [[مسند احمد حنبل]]، [[سنن دارمی]]، [[سنن نسائی]] و [[سنن ابی داود]] نقل شده است ذکر می‌کند.
زمخشری، بیشتر منابع ادبی، [[روایی]] و [[تفسیری]] پیش از خود را دیده و مورد مطالعه [[علمی]] قرار داده است، ولی بیش از همه به «[[الکتاب سیبویه (کتاب)|الکتاب سیبویه]]»، «[[الکامل مبرّد (کتاب)|الکامل مبرّد]]»، «[[الحیوان جاحظ (کتاب)|الحیوان جاحظ]]»، «[[اصلاح المنطق ابن سکّیت (کتاب)|اصلاح المنطق ابن سکّیت]]»، «[[المسائل الحلبیات (کتاب)|المسائل الحلبیات]]» توجه بیشتری داشته است. در مواردی هم او با تعبیر «قیلَ = گفته شده، گفته‌اند» به روشنی و [[صراحت]]، نامی از کسی به میان نمی‌آورد. اما نظر به دیدگاه‌های کسانی دارد که نظرشان را درست نمی‌پندارد و معمولاً دیدگاه‌ها و نظر کسانی چون [[مجاهد]]» را (که از [[تابعان]] است) با چنین تعبیری نقل می‌کند. او در «فنّ [[ادب]]» به سیبویه بیش از دیگران توجه دارد و دقت او را می‌ستاید و [[روایات تفسیری]] را از [[پیامبر]] {{صل}} و [[صحابه]] و تابعان بر اساس آنچه که در [[منابع روایی]] مثل [[صحیح مسلم]]، [[صحیح بخاری]]، [[سنن ابن ماجه]] قزوینی، [[سنن ترمذی]]، [[موطّا مالک]]، [[مسند احمد حنبل]]، [[سنن دارمی]]، [[سنن نسائی]] و [[سنن ابی داوود]] نقل شده است ذکر می‌کند.


از مهم‌ترین ویژگی تفسیر الکشاف، [[عقل‌گرایی]] و [[خردورزی]] او در فنّ [[تفسیر قرآن]] است. قلّت لفظ و کثرت معنا، دقت [[علمی]] و [[استواری]] در [[نثر]] نیز، از دیگر ویژگی‌های این اثر است و می‌توان گفت: جنبه [[عقلی]] -اعتزالی این [[تفسیر]] که با هنرنمایی بلاغی همراه است آن را از دیگر [[تفاسیر]] به نحو چشمگیری متمایز می‌سازد. [[زمخشری]] از طرفی با [[شجاعت]] تمام، [[پایبندی]] خود را به [[مکتب]] عقل‎گرای اعتزال آشکارا ابراز داشته و از طرف دیگر آیاتی که ظاهر آن‎ها با [[دلایل عقلی]] ناسازگار است [[تأویل]] نموده است.
از مهم‌ترین ویژگی تفسیر الکشاف، [[عقل‌گرایی]] و [[خردورزی]] او در فنّ [[تفسیر قرآن]] است. قلّت لفظ و کثرت معنا، دقت [[علمی]] و [[استواری]] در [[نثر]] نیز، از دیگر ویژگی‌های این اثر است و می‌توان گفت: جنبه [[عقلی]] -اعتزالی این [[تفسیر]] که با هنرنمایی بلاغی همراه است آن را از دیگر [[تفاسیر]] به نحو چشمگیری متمایز می‌سازد. [[زمخشری]] از طرفی با [[شجاعت]] تمام، [[پایبندی]] خود را به [[مکتب]] عقل‎گرای اعتزال آشکارا ابراز داشته و از طرف دیگر آیاتی که ظاهر آن‎ها با [[دلایل عقلی]] ناسازگار است [[تأویل]] نموده است.
۲۲۴٬۷۸۹

ویرایش