علم معصوم به باطن قرآن در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۲
جز
جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'
جز (جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل')
خط ۲۴: خط ۲۴:
=== [[دلیل نقلی]] ===
=== [[دلیل نقلی]] ===
==== [[آیات قرآن]] ====
==== [[آیات قرآن]] ====
براساس [[روایات]]، [[رسول اکرم]] {{صل}} و جانیشیان وی از "[[راسخین]] در علم‌اند"، همان کسانی که [[خداوند]] علمشان به [[تأویل قرآن]] را در کنار علم خویش قرار داد: {{متن قرآن|وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ}}<ref>«در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمی‌داند و استواران در دانش» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref> و به‌ جهت آنکه علم به [[تاویل]] [[قرآن]] از [[علوم پنهانی]] و [[غیب]] است؛ لذا پیامبر و [[امام]] بر غیب [[آگاهی]] دارند و اصولاً یکی از مهم‌ترین جلوه‌های غیب که خداوند، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را در آن [[شریک]] نمود و از ایشان به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} رسید، [[فهم]] آیات قرآن است<ref>ر. ک: [[محمد حسین مظفر|مظفر، محمد حسین]]، [[پژوهشی در باب علم امام (کتاب)|پژوهشی در باب علم امام]]، ص۶۳؛ [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۱۱۳ ـ ۱۲۲؛ [[حسین افسردیر|افسردیر، حسین]]، [[مرضیه فضلی‌نژاد|فضلی نژاد، مرضیه]]، [[بررسی مصادیق راسخان در علم در نگاه مفسران (مقاله)|بررسی مصادیق راسخان در علم در نگاه مفسران]]، ص۲۳ ـ ۲۷؛ [[حسین ردایی|ردایی، حسین]]، [[قرآن و مرجعیت علمی اهل بیت در تأویل (مقاله)|قرآن و مرجعیت علمی اهل بیت در تأویل]]، ص۱۳۱ ـ ۱۳۳؛ [[سید نورالدین شریعتمدار جزایری|جزایری، شریعتمدار]]، [[امام حسین و علم به شهادت (مقاله)|امام حسین و علم به شهادت]]؛ [[عسکری امام‌خان|امام‌خان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایان‌نامه)|منشأ و قلمرو علم امام]].</ref>
براساس [[روایات]]، [[رسول اکرم]] {{صل}} و جانیشیان وی از "[[راسخین]] در علم‌اند"، همان کسانی که [[خداوند]] علمشان به [[تأویل قرآن]] را در کنار علم خویش قرار داد: {{متن قرآن|وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ}}<ref>«در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمی‌داند و استواران در دانش» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref> و به‌ جهت آنکه علم به [[تأویل]] [[قرآن]] از [[علوم پنهانی]] و [[غیب]] است؛ لذا پیامبر و [[امام]] بر غیب [[آگاهی]] دارند و اصولاً یکی از مهم‌ترین جلوه‌های غیب که خداوند، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را در آن [[شریک]] نمود و از ایشان به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} رسید، [[فهم]] آیات قرآن است<ref>ر. ک: [[محمد حسین مظفر|مظفر، محمد حسین]]، [[پژوهشی در باب علم امام (کتاب)|پژوهشی در باب علم امام]]، ص۶۳؛ [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۱۱۳ ـ ۱۲۲؛ [[حسین افسردیر|افسردیر، حسین]]، [[مرضیه فضلی‌نژاد|فضلی نژاد، مرضیه]]، [[بررسی مصادیق راسخان در علم در نگاه مفسران (مقاله)|بررسی مصادیق راسخان در علم در نگاه مفسران]]، ص۲۳ ـ ۲۷؛ [[حسین ردایی|ردایی، حسین]]، [[قرآن و مرجعیت علمی اهل بیت در تأویل (مقاله)|قرآن و مرجعیت علمی اهل بیت در تأویل]]، ص۱۳۱ ـ ۱۳۳؛ [[سید نورالدین شریعتمدار جزایری|جزایری، شریعتمدار]]، [[امام حسین و علم به شهادت (مقاله)|امام حسین و علم به شهادت]]؛ [[عسکری امام‌خان|امام‌خان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایان‌نامه)|منشأ و قلمرو علم امام]].</ref>


با توجه به آیۀ {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> که به موجب [[اخبار متواتره]] در [[حق اهل بیت]] [[پیغمبر]] نازل شده است، [[اهل بیت]] {{ع}} از [[پاک شدگان]] و آگاهان به تاویل هستند و تنها [[عالمان]] به علمِ [[تأویل]] و [[راسخان]] در علمِ [[حقیقی]] بعد از پیامبر، [[امامان]] {{ع}} هستند که علم آنها از منبع [[وحی]] دریافت شده است و علت دسترسی به [[علم]] [[تاویل]] [[طهارت]] [[قلبی]] دانسته شده است. طهارت جز زوال [[پلیدی]] از [[قلب]] چیز دیگری نیست و قلب هم قسمتی است در [[انسان]] که عهده‌دار جنبۀ [[ادراک]] و [[اراده]] است، بنابراین طهارت قلب عبارت از [[پاکی]] [[نفس]] [[انسانی]] در ناحیۀ [[اعتقاد]] و اراده بوده، زوال پلیدی را در این دو مرحله ثابت می‌کند. یعنی [[معارف]] حقه‌ای که پیدا کرده، [[ثابت]] و پابرجا و به جانب [[شک و تردید]] میل نمی‌کند؛ همچنین در لوازم [[معتقدات]] یعنی لوازم علومش نیز [[ثابت قدم]] داشته بر طبق آن اراده‌اش جاری و ساری است یعنی بر طبق علمش اراده و عمل دارد. طهارت نفس در [[مقام]] اعتقاد و اراده جز [[رسوخ در علم]] چیز دیگری نیست<ref>ر. ک: [[علامه طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، قرآن در اسلام، مرکز اطلاع‌رسانی الغدیر؛ [[مهدی اکبرنژاد|اکبرنژاد، مهدی]] و [[روح‌الله محمدی|محمدی، روح الله]]، [[بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم (مقاله)|بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم]]، ص۶۰؛ [[صدیقه بختیاری|بختیاری، صدیقه]]، [[جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه (مقاله)|جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه]]؛ [[مهدی اکبرنژاد|اکبرنژاد، مهدی]] و [[روح‌الله محمدی|محمدی، روح الله]]، [[بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم (مقاله)|بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم]]، ص۶۰.</ref>.
با توجه به آیۀ {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> که به موجب [[اخبار متواتره]] در [[حق اهل بیت]] [[پیغمبر]] نازل شده است، [[اهل بیت]] {{ع}} از [[پاک شدگان]] و آگاهان به تأویل هستند و تنها [[عالمان]] به علمِ [[تأویل]] و [[راسخان]] در علمِ [[حقیقی]] بعد از پیامبر، [[امامان]] {{ع}} هستند که علم آنها از منبع [[وحی]] دریافت شده است و علت دسترسی به [[علم]] [[تأویل]] [[طهارت]] [[قلبی]] دانسته شده است. طهارت جز زوال [[پلیدی]] از [[قلب]] چیز دیگری نیست و قلب هم قسمتی است در [[انسان]] که عهده‌دار جنبۀ [[ادراک]] و [[اراده]] است، بنابراین طهارت قلب عبارت از [[پاکی]] [[نفس]] [[انسانی]] در ناحیۀ [[اعتقاد]] و اراده بوده، زوال پلیدی را در این دو مرحله ثابت می‌کند. یعنی [[معارف]] حقه‌ای که پیدا کرده، [[ثابت]] و پابرجا و به جانب [[شک و تردید]] میل نمی‌کند؛ همچنین در لوازم [[معتقدات]] یعنی لوازم علومش نیز [[ثابت قدم]] داشته بر طبق آن اراده‌اش جاری و ساری است یعنی بر طبق علمش اراده و عمل دارد. طهارت نفس در [[مقام]] اعتقاد و اراده جز [[رسوخ در علم]] چیز دیگری نیست<ref>ر. ک: [[علامه طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، قرآن در اسلام، مرکز اطلاع‌رسانی الغدیر؛ [[مهدی اکبرنژاد|اکبرنژاد، مهدی]] و [[روح‌الله محمدی|محمدی، روح الله]]، [[بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم (مقاله)|بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم]]، ص۶۰؛ [[صدیقه بختیاری|بختیاری، صدیقه]]، [[جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه (مقاله)|جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه]]؛ [[مهدی اکبرنژاد|اکبرنژاد، مهدی]] و [[روح‌الله محمدی|محمدی، روح الله]]، [[بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم (مقاله)|بررسی سندی و دلالی احادیث راسخون فی العلم]]، ص۶۰.</ref>.


==== [[روایات]] ====
==== [[روایات]] ====
خط ۳۸: خط ۳۸:
# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از [[طریق وحی]] به [[اسرار]] [[عالم]] و نیز به اسرار و [[باطن]] [[قرآن کریم]] [[علم]] دارند؛  
# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از [[طریق وحی]] به [[اسرار]] [[عالم]] و نیز به اسرار و [[باطن]] [[قرآن کریم]] [[علم]] دارند؛  
# اهل بیت {{ع}} که [[جانشینان پیامبر]] [[اکرم]] {{صل}} هستند، همانند خود آن [[حضرت]] به [[ظاهر]] و باطن و [[حقیقت قرآن]] علم دارند؛
# اهل بیت {{ع}} که [[جانشینان پیامبر]] [[اکرم]] {{صل}} هستند، همانند خود آن [[حضرت]] به [[ظاهر]] و باطن و [[حقیقت قرآن]] علم دارند؛
# [[علم به باطن]] و اسرار قرآن کریم [[علم غیب]] نیست بلکه [[علمی]] است که [[خداوند متعال]] آن را از طریق وحی، [[الهام]] و تأییدات خاص خودش به پیامبر اکرم {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{ع}} آموخته است و [[شاهد]] آن [[ظواهر]] آیاتی است که در آنها واژۀ [[تاویل]] به [[کار]] رفته و بر این [[واقعیت]] [[دلالت]] دارد که لازمۀ تأویل، بهره‌مندی از علمی است که از جانب خداوند متعال به بنده‌ای که [[شایستگی]] و قابلیت افاضۀ [[الهی]] را یافته باشد اعطا می‌شود<ref>ر. ک: [[علیه رضاداد|رضاداد، علیه]]، علم به تاویل آیات قرآن کریم و ائمه معصومین انحصار یا عدم انحصار، پایگاه تخصصی معارف اهل بیت.</ref>
# [[علم به باطن]] و اسرار قرآن کریم [[علم غیب]] نیست بلکه [[علمی]] است که [[خداوند متعال]] آن را از طریق وحی، [[الهام]] و تأییدات خاص خودش به پیامبر اکرم {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{ع}} آموخته است و [[شاهد]] آن [[ظواهر]] آیاتی است که در آنها واژۀ [[تأویل]] به [[کار]] رفته و بر این [[واقعیت]] [[دلالت]] دارد که لازمۀ تأویل، بهره‌مندی از علمی است که از جانب خداوند متعال به بنده‌ای که [[شایستگی]] و قابلیت افاضۀ [[الهی]] را یافته باشد اعطا می‌شود<ref>ر. ک: [[علیه رضاداد|رضاداد، علیه]]، علم به تأویل آیات قرآن کریم و ائمه معصومین انحصار یا عدم انحصار، پایگاه تخصصی معارف اهل بیت.</ref>
# [[علم به باطن قرآن]] [[کریم]] بر طبق [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ}} فضیلتی است که خداوند متعال به [[اهل‌بیت]] {{ع}} اعطا فرموده است؛ به گونه ای که [[خداوند]] نام آنان را در کنار نام خود قرار داده و آنان را [[راسخان در علم]] خوانده است<ref>ر. ک: [[محمد منصورآبادی|منصورآبادی، محمد]]، [[راسخان در علم از دیدگاه فریقین (کتاب)|راسخان در علم از دیدگاه فریقین]]، ص۱۰۷ و ۱۱۱.</ref>.
# [[علم به باطن قرآن]] [[کریم]] بر طبق [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ}} فضیلتی است که خداوند متعال به [[اهل‌بیت]] {{ع}} اعطا فرموده است؛ به گونه ای که [[خداوند]] نام آنان را در کنار نام خود قرار داده و آنان را [[راسخان در علم]] خوانده است<ref>ر. ک: [[محمد منصورآبادی|منصورآبادی، محمد]]، [[راسخان در علم از دیدگاه فریقین (کتاب)|راسخان در علم از دیدگاه فریقین]]، ص۱۰۷ و ۱۱۱.</ref>.


خط ۶۰: خط ۶۰:
# [[پرونده:90504027.jpg|22px]] [[صدیقه بختیاری|بختیاری، صدیقه]]، [[جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه (مقاله)|'''جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه''']]
# [[پرونده:90504027.jpg|22px]] [[صدیقه بختیاری|بختیاری، صدیقه]]، [[جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه (مقاله)|'''جایگاه و ضرورت امامت از منظر اسماعیلیه''']]
# [[پرونده:Emamatp.jpg|22px]] [[عبدالرضا حمادی|حمادی، عبدالرضا]]، [[گستره علم امام از منظر کلینی و صفار (مقاله)|'''گستره علم امام از منظر کلینی و صفار''']]
# [[پرونده:Emamatp.jpg|22px]] [[عبدالرضا حمادی|حمادی، عبدالرضا]]، [[گستره علم امام از منظر کلینی و صفار (مقاله)|'''گستره علم امام از منظر کلینی و صفار''']]
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[علیه رضاداد|رضاداد، علیه]]، '''علم به تاویل آیات قرآن کریم و ائمه معصومین انحصار یا عدم انحصار'''
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[علیه رضاداد|رضاداد، علیه]]، '''علم به تأویل آیات قرآن کریم و ائمه معصومین انحصار یا عدم انحصار'''
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۲۲۷٬۳۹۴

ویرایش