جهان غیب چیست و مصداق‌های آن کدام‌اند؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

# اموری که با حواس ظاهری درک نمی‌شود.

# مکان‌هایی که از دید ما پنهان است.

# اموری که به آن علم نداریم و آن علوم نزد خداوند است.

# معارفی که به آن دسترسی نداریم»<ref>پرچم‌داران هدایت، ص۱۴۱.</ref>.

*«'''مصادیق غیب در قرآن:''' مبدأ و معاد، اسماء [[اهل بیت]] {{عم}} یا اسماء کل اشیاء که به [[حضرت آدم]] تعلیم شد، تاریکی، آیات قرآن قبل از نزول، اسرار و قوانین نهفته در طبیعت، اعمال مردم که دور از چشم پیامبر {{صل}} یا سایر مردم انجام داده اند، [[لوح محفوظ]]، حالت عدم حضور شخصی در مکانی، امور غایب از حواس مثل اخبار گذشتگان: [[حضرت مریم]] و [[حضرت عیسی|عیسی]] و [[حضرت نوح|نوح]] و [[حضرت یوسف|یوسف]]، زمان نزول عذاب الهی، ظنّ و گمان، [[وحی]]، معجزه، اسرار خانوادگی، [[آیا علم به خطورات قلبی یا ضمائر و نهان آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آنچه در دل‌ها می‌گذرد]]، دانش‌های خارج از ظرفیت و محاسبات انسانی، قیامت، بهشت، حقیقت مطلب در مسائل مورد اختلاف بین بندگان، سخنان و حرکات سری افراد، {{متن قرآن|[[آیا آیه ۳۴ سوره لقمان علم غیب غیر خدا را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)|إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ...]]}} <ref>بی‌گمان، تنها خداوند است که دانش رستخیز نزد اوست و او باران را فرو می‌فرستد و از آنچه در زهدان‌هاست آگاه است و هیچ کس نمی‌داند فردا چه به دست خواهد آورد و هیچ کس نمی‌داند در کدام سرزمین خواهد مرد ...؛ سوره لقمان، آیه: ۳۴.</ref> (بالتفصیل: با تمام جزئیات)، [[آیا علم به آنچه در رحم مادران است علم غیب شمرده می‌شود و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|‏جنین و طفل در رحم مادران و سرنوشت او]]، هر چه قرار است به خلقت اضافه شود، باطن انسان.

* '''مصادیق غیب در روایات:''' مصادیقی که در روایات بر آنها اطلاق غیب شده است عبارتند از: [[آیا علم به زمان قیامت علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|قیامت و مراحلش]]، تَوْحِیدِ اللَّهِ تَعَالَی، حجت غائب، قیام القائم، الرجعة، یک حرف [[اسم اعظم]] که فقط خدا می‌داند، علم به محل شخص فراری، عَرْش وَ کُرْسِیِّ، تَأْوِیلِ‏ کهیعص، خبر از آینده، علم غیرعادی به محتوای درون شکم فردی، علم به اتفاقات مکان‌های دور از چشم، علم به امور مخفیِ شخصی دیگران، علم غیر عادی به زمان آمدن کسی در آینده نزد امام یا مکان کسی، [[آیا علم به گذشته و حال و آینده علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|ما کان و ما یکون إلی یوم القیامة]]، ما فی‏ أصلاب‏ الرجال، احصاء آنچه بحسب ظاهر نمی‌توان شمرد مانند سنگ‌ریزه‌های زیاد یک منطقه، علم به زایش سنگ‌ها و ایجاد بغض بین افرادی در آینده، فهمیدن نیت افراد، خبر از اینکه فرد در شب خاصی چه خوابی می‌بیند و چه کارهایی در غیاب امام انجام داده، اخبار اجمالی علی {{ع}} از جریان کربلا، {{عربی|عِلْمِ مَا فَوْقَ السَّمَاءِ وَ مَا تَحْتَ الْأَرْضِ وَ مَا فِی لُجَجِ الْبِحَارِ وَ أَقْطَارِ الْعَالَمِ وَ مَا فِی قُلُوبِ النَّاسِ وَ أَشْبَاهِ هَذَا}}، [[آیا علم به زمان و کیفیت مرگ افراد علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم غیرعادی به موت فردی در مکانی دیگر]]، علم به مکان ناقه گم شده، امام می‌داند هرکدام از اطرافیانش از کجا آمده و به کجا می‌‏رود و جمیع احوال او، وجه الحکمة فی غیبت صاحب الزمان {{ع}}، کیل آب در رود دجلة، [[آیا علم به بلایا و منایا علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|المنایا و البلایا]] و الأنساب و فصل الخطاب ما سبقنی، بیان زمان و جزئیات تولد امام عصر {{ع}} قبل از تولدش

* '''مصادیق غیب در کلام عالمان امامی:'''  

# القواعد التی لیست ضروریات و لا مستنبطة منها بالفکر؛  

# أعمال مخفیانه عباد (علم به سخنان مخفی مردم، علم مأکولات مردم و ذخیره خانه‌هایشان)  

# ما یحدث فی البلدان من خیر و شر؛  

# منطق حیوانات؛

# علم الملائکة (برای انسان غیب است)؛

# علم الملائکه و المرسلین؛

# تأویل و باطن اعمال اولیای خدا (مثل تأویل کارهای خضر که موسی نمی‌دانست)؛

# اسماء خاصی که خدا به آدم {{ع}} تعلیم داد؛

# اللَّه و صفاته، توحید اللَّه؛

# علم الأوّلین و الآخرین؛  

# العرش و الکرسی  و الملائکة؛   

# نفس انسان / ما تکِنّ الصدور (غیب اضافی)؛  

# الوقائع الحادثة فی أقطار العالم البعیدة، (الأشیاء المادیه) الغائبة عن حواسنا فی وقتنا؛

# رؤیای افراد»<ref>مکاتبه اختصاصی [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

# مبدأ و معاد: {{متن قرآن|الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ}}<ref>«تقواپیشگان، کسانی هستند که به غیب (خدا و قیامت) ایمان می‌آورند»؛ سوره بقره، آیه۲.</ref>.

# تاریکی: {{متن قرآن|وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ}}<ref>«یوسف را برادرانش در تاریکی چاه انداختند»؛ سوره یوسف، آیه۱۰.</ref>

# اسرار و قوانین نهفته در طبیعت: {{متن قرآن|[[با توجه به آیه ۱۸۸ سوره اعراف چگونه علم غیب پیامبر خاتم ثابت می‌شود؟ (پرسش)|وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ]]}}<ref>«اگر غیب (قوانین نهفته در جهان هستی، یا زمان مرگم را) می‌دانستم، سود فراوانی برای خود فراهم می‌کردم»؛ سوره اعراف، آیه۱۸۸.</ref>

# زمان نزول عذاب الهی: {{متن قرآن|[[با توجه به آیه ۲۶ و ۲۷ سوره جن غیر از خدا چه کسی از غیب خبر دارد؟ (پرسش)|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا]]}}<ref>«دانای غیب (زمان نزول عذاب) اوست؛ و هیچ کس را بر اسرار غیبش آگاه نمی‌سازد»؛ سوره جن، آیه۲۶.</ref>

# ظنّ و گمان: {{متن قرآن|وَقَدْ كَفَرُوا بِهِ مِن قَبْلُ وَيَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِن مَّكَانٍ بَعِيدٍ}}<ref>«کافران، حقایق را قبل از نزول عذاب، دروغ می‌پنداشتند»؛ سوره سبأ، آیه۵۳.</ref> و {{متن قرآن|....رَجْمًا بِالْغَيْبِ}}<ref>«(آنان در تعداد نفرات اصحاب کهف) گمانه زنی می‌کنند و ناآگانه سخن می‌گویند»؛ سوره کهف، آیه۲۲.</ref>

# معجزه: {{متن قرآن|[[با توجه به آیه ۲۰ سوره یونس چگونه علم غیب غیر خدا ثابت می‌شود؟ (پرسش)|وَيَقُولُونَ لَوْلاَ أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِّن رَّبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ فَانتَظِرُواْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ الْمُنتَظِرِينَ]]}}<ref>«می‌گویند: چرا معجزه‌ای از پروردگارش بر او فرود نمی‌آید؟ بگو: غیب (معجزه) تنها برای خداست (به اراده او بستگی دارد)»؛ سوره یونس، آیه۲۰.</ref>

# رویدادهای گذشتگان: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۴۴ سوره آل عمران علم غیب غیر خدا را اثبات می‌کند؟ (پرسش)|ذَلِكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ]]}}<ref>«تاریخ گذشتگان از خبرهای غیبی است که به تو وحی می کنیم»؛ سوره آل عمران، آیه۴۴.</ref>

# پنهان و خلوت: {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ}}<ref>«خداوند به کارهای پنهانی و آشکار آگاه است»؛ سوره انعام، آیه۷۳.</ref> و {{متن قرآن|أَلَمْ يَعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ وَأَنَّ اللَّهَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ}}<ref>«آیا نمی‌دانستند که خداوند، اسرار و سخنان درگوشی آنها را می‌داند، و او دانای همه پنهان کاری‌هاست»؛ سوره توبه، آیه۷۸.</ref>

# اسرار خانوادگی: {{متن قرآن|فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ }}<ref>«زنان صالح، زنانی متواضع هستند که در غیاب شوهر، اسرار و حقوق او را در مقابل حقوقی که خدا برای آنان قرار داده، حفظ می‌کنند»؛ سوره نساء، آیه۳۴.</ref>

# آنچه در دل‌ها می‌گذرد: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۳۸ سوره فاطر نافی علم غیب غیر از خدا نیست؟ (پرسش)|إِنَّ اللَّهَ عَالِمُ غَيْبِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ]] }}<ref>«خداوند از غیب آسمان‌ها و زمین آگاه است و آنچه را در درون دل‌هاست، می‌‏داند»؛ سوره فاطر، آیه۳۸.</ref>

# دانش‌های خارج از ظرفیت و محاسبات انسانی: {{متن قرآن|[[با توجه به آیه ۵۹ سوره انعام چگونه علم غیب غیر از خدا ثابت می‌شود؟ (پرسش)|وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ]]}}<ref>«کلید‌های غیب تنها نزد خداست و جز او کسی آنها را نمی‌داند. او آنچه را در خشکی و دریاست می‌داند. هیچ برگی نمی‌افتد، مگر اینکه از آن آگاه است؛ و هیچ دانه‌ای در تاریکی‌های زمین (از او پوشیده نیست)»؛ سوره انعام، آیه۵۹.</ref>

# قیامت: {{متن قرآن|وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلاَّ كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ}}<ref>«غیب آسمان‌ها و زمین مخصوص خداست؛ و امر قیامت درست همانند چشم بر هم زدن، یا از آن هم نزدیک‌تر است»؛ سوره نحل، آیه۷۷.</ref>

# بهشت: {{متن قرآن|جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا}}<ref>«وارد باغ‌های جاودانی بشوند که خداوند رحمان بندگانش را به آن وعده داده بود؛ مسلّماً وعده خدا (بهشت) تحقق یافتنی است»؛ سوره مریم، آیه۶۱.</ref>

# زمان و مکان نزول باران: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۳۴ سوره لقمان علم غیب غیر خدا را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)|إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ]] }}<ref>«علم قیامت تنها نزد خداوند است؛ و اوست که باران فرو می‌فرستد»؛ سوره لقمان، آیه۳۴.</ref>

# آنچه در شکم مادران است: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۳۴ سوره لقمان علم غیب غیر خدا را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)|وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ]] }}<ref>«و اوست که آنچه را در رحِم‌هاست می‌داند»؛ سوره لقمان، آیه۳۴.</ref>

# پیش آمدها: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۳۴ سوره لقمان علم غیب غیر خدا را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)|وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا]]}}<ref>«کسی (جز او) نمی‌داند که فردا چه به دست می‌آورد»؛ سوره لقمان، آیه۳۴.</ref>

# محل مرگ: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۳۴ سوره لقمان علم غیب غیر خدا را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)|وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ]]}}<ref>«هیچ کس نمی‌داند که در چه سرزمینی می‌میرد؛ ولی خداوند بدان داناست»؛ سوره لقمان، آیه۳۴.</ref>

# حقیقت روح: {{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي}}<ref>«از تو درباره روح می‌پرسند؛ بگو: کار پروردگار من است»؛ سوره اسراء، آیه۸۵.</ref>»<ref>[http://www.akbarahmadi.ir/index.php/2014-01-14-20-18-26/165-elmfazl علم پیامبر و امام در تفسیر "من وحی القرآن"]</ref>.

# '''خداوند:''' هر چند خداوند از هر پیدایی پیداتر است و آشکارتر از او یافت نمی‌شود و به فرمایش امام حسین در دعای عرفه «هیچ وقت تو غایب نبوده ای تا نیازمند دلیلی باشی تا بر وجودت دلالت نماید»؛ ولی چون از دیدگان ظاهری پنهان است بر او غیب اطلاق می‌شود.

# '''[[وحی]]'''؛

# '''[[امام مهدی|امام عصر حضرت مهدی]]''' {{ع}}: در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} قیام حضرت [[امام عصر]] {{ع}} از مصادیق غیب شناسانده شده است.<ref>[[علامه طباطبایی]]، المیزان ج۱ ص۴۴.</ref>

# '''[[ملائکه]]'''؛

# '''بهشت و جهنم'''؛

# '''عقاب و ثواب:''' برخی از مفسرین؛ مانند طبرسی و زمخشری در تفسیر آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ}}<ref>«آنان که از پروردگارشان در نهان می‌هراسند»؛ سوره انبیا، آیه ۴۹.</ref> گفته‌اند: یعنی این که از خدا می‌ترسند و حال آن که عذاب خدا را نمی‌بینند.<ref>[[سید علی اکبر قرشی]]، قاموس قرآن، ج۵، ص۱۳۴.</ref>

# اخبار و حالات پیامبران گذشته؛ خداوند در قرآن بعد از نقل جریان نوح می‌فرماید: {{متن قرآن|[[آیا آیه ۴۹ سوره هود علم غیب غیر خدا را اثبات می‌کند؟ (پرسش)|تِلْكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَا أَنتَ وَلاَ قَوْمُكَ مِن قَبْلِ هَذَا...]]}}<ref>«این از خبرهای غیب است که ما به تو وحی می‌کنیم؛ تو و قومت پیش از این آنها را نمی‌دانستید». سوره هود، آیه ۴۹.</ref>

# '''قیامت و احوال آن:''' مهمترین غیبى که در موارد فراوان از آن به عنوان غیب؛ یاد شده، قیامت است. در روایتی [[امام باقر]] {{ع}} در ذیل آیه ۳ سوره بقره ایمان به غیب را این گونه تفسیر می‌فرماید: «(مؤمنان کسانی هستند که) تصدیق می‌کنند روز حشر و نشر را و وعد و وعید را».<ref>[[محمد باقر مجلسی]]، [[بحارالانوار]]، ج۶۵، ص۲۷۳.</ref>

# در حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} [[عالم غیب]] به حوادثی که در آینده رخ خواهند داد و [[عالم شهادت]] به حوادثی که اتفاق افتاده‌اند، تفسیر شده است که [[علامه طباطبایی]] در ذیل این حدیث می‌فرماید: حوادث آینده یکی از مصادیق بارز عالم غیب است و عالم غیب منحصر به این یک مورد نیست.<ref>[[علامه طباطبایی]]، المیزان ج۷، ص۲۷۳.</ref>

# '''[[رجعت]]:''' در حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} رجعت نیز از مصادیق غیب شناسانده شده است<ref>[[محمد باقر مجلسی]]، [[بحارالانوار]]، ج۲۴، ص۳۵۲.</ref>»<ref>[http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa3936# وبگاه اسلام کوئست]</ref>.