بندگی خدا در معارف و سیره علوی: تفاوت میان نسخه‌ها

از دیدگاه [[توحیدی]] امیرمؤمنان {{ع}} عبودیت و [[خضوع]]، ویژگی ذاتی و عمومی همه پدیده‌های [[جهان هستی]] است و هیچ موجودی - به دلیل [[فقر ذاتی]] خود - از دایره عبودیت بیرون نیست. بر این اساس، [[جهان]] سراسر عبد و [[فرمانبردار]] [[خدا]] است:

همه چیز در برابر [[عظمت]] او [[خاضع]] و در مقابل [[سلطه]] و قدرتش رام و فرمانبردار است<ref>بحارالانوار، ج۳۸، ص۵۵۷.</ref>.[[دنیا]] و [[آخرت]] [[مطیع]] اویند و [[آسمان‌ها]] و [[زمین‌ها]] کلید خود را به او داده‌اند و درختان سرسبز، بامداد و شامگاه برای او [[سجده]] می‌کنند<ref>بحارالانوار، ج۳۸، ص۵۵۷.</ref>.

=== عبودیت ویژه (ارادی) ===

یک [[پرسش]] بنیادین درباره عبادت این است که چرا [[انسان]] باید [[خدا]] را عبادت کند و به تعبیر دیگر، [[فلسفه عبادت]] چیست؟ پاسخ این پرسش را باید در [[حقیقت انسان]] و ساختار وجودی‌اش جست. از دیدگاه ادیان الهی هر چند انسان در [[جهان مادی]] [[زندگی]] می‌کند و محکوم [[قوانین]] آن است، [[شخصیت]] راستینش را بعد [[روحی]] و [[معنوی]] او تشکیل می‌دهد که انتساب ویژه به خداوند دارد: «... سپس خداوند از [[روح]] خود در آن =کالبد انسان دمید»<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱.</ref>. همین ویژگی، یعنی حامل [[روح الهی]] بودن است که به انسان شخصیت خاص و ممتاز بخشیده و او را سرشار از استعدادهای [[توحیدی]] و معنوی کرده است. عبادت و [[پرستش]] – همان‌گونه که گفته شد - برای انسان - به مقتضای ساختار وجودی‌اش - کمال است و عامل به فعلیت رسیدن استعدادهای شگرف معنوی او است. مولا می‌فرماید: «[[یاد خدا]]، [[نور]] و [[رشد]] است»<ref>تصنیف غررالحکم، ص۱۸۹.</ref>. از این رو، [[تکامل]] همه جانبه انسان، بی‌عبادت هرگز تحقق نمی‌یابد. اگر کسی فرضاً در ابعاد دیگر به کمال برسد، اما [[اهل عبادت]] نباشد، فردی ناقص است که بخش اصلی وجودش واپس‌گراییده است. عبادت - به گفته [[مولا]]- غذای روح است<ref>مولا درباره اینکه «ذکر» روح عبادت است، می‌فرماید: «ذکر خدا، غذای جان‌ها است.»... (تصنیف غررالحکم، ص۱۸۹).</ref> و کسی که از این غذای معنوی بی‌بهره باشد، روحش رشد نخواهد کرد.

== آفات بازدارنده [[عبادت]] و [[عبودیت]] ==

بسیاری کسانی که به ظاهر به [[مبدأ و معاد]] معتقدند و در بعد نظری به اهمیت و [[ضرورت]] عبادت معترفند، در عمل چنان که باید موفق به انجام [[وظایف]] مربوط نیستند. این [[واقعیت]] نشان می‌دهد که عوامل بازدارنده عبادت و عبودیت، گاه بسیار نیرومندند.

=== [[هوای نفس]] ===

«هوای نفس، خدای [[پرستش]] شده، است»<ref>تصنیف غررالحکم، ص۳۰۶.</ref>. البته انسان به مقتضای [[حیات]] [[دنیایی]] خود، نیازمندی‌هایی گوناگون دارد که باید از راه درست تأمین گردند، ولی بهره‌مندی از امکانات [[زندگی]]، غیر از [[دلبستگی]] و [[دلدادگی]] به آن است. در حالت نخست، انسان نگاه ابزاری به [[دنیا]] دارد و در حالت دوم، آن را [[هدف]] خویش می‌شمارد. استفاده ابزاری از دنیا، با استفاده هدفمندانه از آن، از نظر [[فکری]]، [[روانی]] و عملی بسیار گوناگون است. روزی علی {{ع}}، در بازار [[بصره]]، مردمی را که سخت [[غرق]] [[دنیا]] و [[داد و ستد]] بودند، [[توبیخ]] و [[سرزنش]] کرد که چرا به [[فکر]] [[معنویت]] و [[معاد]] نیستند. کسی در این میان به [[امام]] گفت: «چاره‌ای جز [[زندگی]] نیست، پس چه کنیم؟» امام فرمود: «تلاش برای زندگی [[انسان]] را از عمل برای [[آخرت]] بازنمی‌دارد».

=== [[ریا]] ===

=== [[عُجب]] ===

از آفت‌های عبادت، [[عجب]] و [[خودپسندی]] و عبادت خویش را بزرگ دیدن است. جوهر عبادت و عبودیت، [[خضوع]] و خاکسازی است و خضوع، آن‌گاه تحقق می‌یابد که [[انسان]]، خود و [[اعمال]] خود را ناچیز بیند. این نکته را همواره باید در نظر داشت که [[عبادت]] انسان، متناسب با [[شأن]] محدود و ناچیز وی است، نه درخور [[عظمت]] و جلال [[خداوند]]؛ زیرا عبادت بر اساس [[معرفت]] انسان از [[معبود]] صورت می‌گیرد، در حالی که [[عظمت خداوند]] - که مطلق و نامحدود است - [[برتر]] از [[تصور]] هم ممکنات است.

=== شکل‌گرایی ===

== منابع ==

{{پانویس}}