کیسانیه: تفاوت میان نسخه‌ها

کیسانیه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۸ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۴۲

۸٬۵۳۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۸ دسامبر ۲۰۱۸

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۳۵

ویرایش

@@ خط ۱۰: / خط ۱۰: @@
 '''کیسانیه''' که علت نامگذاری اینان، پیروی ایشان از کیسان است (غلام [[امام علی|امیر المؤمنین]] که شاگرد محمّد حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا پیروان مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به کیسان بود، یا پیروان کیسان، فرماندۀ پلیس مختار.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۵۹.</ref>.
+==مقدمه==
+*یکی از فرقه‏‌ها- و شاید اوّلین فرقه‏‌ای که در مهدویت دچار انحراف بزرگ شد- "کیسانیه" است. درباره علت نام‏گذاری این فرقه به کیسانیه، اختلاف نظر است<ref>  شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۱۴۷</ref>؛ برخی نوشته‌‏اند: اینان پیروان کیسان آزاد شده [[امام علی|امیر مؤمنان]]{{ع}} بودند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*[[کیسان]] شاگرد [[محمد بن حنفیه]] بود؛ ولی از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} نیز علوم مختلف- از جمله علم تأویل و باطن و علم آفاق و انفس- آموخت. سپس به [[امامت]] محمد قائل شد و برای او مراتب و درجاتی دانست که خارج از حد وی بود.  برخی نوشته‌‏اند: کیسانیه، پیروان [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] بودند؛ زیرا او ملقب به کیسان بود. شماری هم نوشته‏‌اند: فرمانده پلیس "شرطه" مختار، کیسان نام داشت و کنیه‏‎اش ابو عمران‏ بود. او در اعمال خود بسیار افراط می‌‏کرد و محمد را وصی [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} می‏‌دانست و مختار را نایب او معرفی می‏‌کرد<ref> نوبختی، فرق الشیعة، ص ۲۳ و ۲۴</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*در هر حال، این گروه قائل به [[امامت]] [[محمد بن حنفیه]] بودند. مختار، نخست برای پیشرفت کار خود، به [[علی بن الحسین]]{{ع}} و سپس به [[محمد حنفیه]] دعوت می‌‏کرد. البته کار او، مبتنی بر اعتقاد وی به [[اهل بیت]]{{عم}} نبود؛ بلکه می‌‏خواست از آن بهره‏‌برداری سیاسی کند و چون کارش بالا گرفت، خود دعوی دریافت [[وحی]] از خداوند سبحانه و تعالی کرد و عباراتی مسجع و با قافیه، به تقلید از [[قرآن]] به زبان راند. [[محمد حنفیه]] از وی بی‌زاری جست و وقتی مختار وی را به کوفه دعوت کرد، او نپذیرفت<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*کیسانیه پنداشته‌‏اند [[محمد حنفیه]] پس از کشته شدن برادرش [[حسین بن علی]]{{ع}}، مختار را بر عراقین فرمانروایی داد و از او خواست از قاتلان آن حضرت، خون‏خواهی کند. کیسانیه، شش سال بعد از شهادت [[امام حسین]] {{ع}}، قیام کرده، قائل به [[امامت]] [[محمد حنفیه]] شدند. آنان معتقد بودند: وی اسرار دین و علم تأویل و علوم باطنی را از دو برادرش [[امام حسن|حسن]] و [[امام حسین|حسین]]{{عم}} فراگرفته است. برخی از کیسانیه ارکان شریعت "مانند نماز و روزه" را تأویل کرده، قائل به تناسخ و حلول بودند.
+*همه فرق کیسانیه، دارای بعضی عقاید مشترک هستند؛ از جمله<ref> محمد جواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ص ۳۷۳</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>:
+#اعتقاد به [[امامت]] [[محمّد بن حنفیه]] فرزند [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}}؛
+#عقیده به مسأله [[بدا]]؛
+#اعتقاد به تناسخ و حلول؛
+#اعتقاد به [[رجعت]] "با بیان خاص به خود"؛
+#اعتقاد به نوعی غلوّ در حق [[امامان]] و پیشوایان خویش<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*غیر از این‏ها هریک از این فرقه‌‏ها، دارای اعتقادی خاص نیز هستند که در کتاب‏‌های مربوط، ذیل هر فرقه به آن اشاره شده است. کیسانیه پس از درگذشت [[محمّد بن حنفیه]]، به دو شعبه تقسیم شدند؛ دسته‏‌ای مرگ محمّد را انکار کرده، گفتند: وی نمرده و نمی‌‏میرد و زنده است؛ امّا غایب شده و در "کوه رضوی" پنهان است، تا روزی که به او امر شود و ظهور کند. این‏ دسته وی را همان [[امام مهدی|امام منتظر]] می‌‏دانند؛ و هیچ‏کس را پس از وی [[امام]] نمی‌‏دانند. گروه دیگر، مرگ محمّد را باور کرده، پس از وی [[ابو هاشم عبد اللّه بن محمّد]] را به [[امامت]] برگزیدند و به حلول روح محمّد در ابو هاشم اعتقاد یافتند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*شماری از کیسانیه نیز پس از مرگ [[محمّد بن حنفیه]]، به [[امامت]] راستین اعتقاد یافته، مستبصر شدند<ref>  ر</ref> ک: مقالات الاسلامیین، ص ۲۳</ref>. از جمله اینان می‌‏توان [[سید اسماعیل حمیری]] را نام برد که نخست کیسانی مذهب بود، تا آن‏که به دیدار [[امام صادق]] {{ع}} نایل آمد و نشانه‏‌های [[امامت]] و وصایت را در او دید و از ایشان از امر غیبت پرسید.
+*[[امام صادق]]{{ع}} فرمود: "آن، حق است؛ ولی غیبت در دوازدهمین [[امام]] واقع می‏‌شود. آن‏گاه سید را از مرگ [[محمد بن حنفیه]] آگاه فرمود و این‏که پدرش [[امام باقر]]{{ع}} شاهد به خاک سپردن او بوده است. حق بر سید روشن شد و از آن عقیده برگشت و استغفار کرد. پس به حق گرایید و به مذهب امامی در آمد<ref>  شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، مقدمه</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*در مجموع درباره فرقه کیسانیه گفته شده است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>:
+#[[محمد بن حنفیه]] اصلا ادعای مهدویت نداشته است.
+#[[مختار ثقفی]] هم مدعی مهدویت [[محمد بن حنفیه]] نبود. این، اتهامی است که عباسیان و برخی از دشمنان، با انگیزه‏‌های مختلف، به آن دامن زده‏‌اند.
+#این فرقه، منقرض شده است و کسی در عصر حاضر، به [[امامت]] [[محمد بن حنفیه]] اعتقاد ندارد<ref>ر.ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، فصل ۱( الدلیل علی فساد قول الکیسانیه).<ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۱۵: / خط ۳۴: @@
 ==منابع==
 * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']].
+* [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']].
 ==پانویس==