محمد بن اسحاق بن یسار: تفاوت میان نسخه‌ها

[[ابو عبدالله محمد بن اسحاق بن یسار بن خیار]]، [[محدث]] و نخستین سیره‌نویسی است که [[زندگانی پیامبر اکرم]]{{صل}} را به رشته تحریر در آورده است. او در سال ۸۰ه‍.ق در [[مدینه]] متولد شد. برخی از [[محققان]] [[تولد]] او را در سال ۸۵ ه.ق می‌دانند<ref>ذهبی تولد او را در سال ۸۰ ه.ق می‌داند: سیر اعلام النبلاء، ج۷، ص۳۴؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۵.</ref>.

[[ابن اسحاق]] از موالیانی است که پدرانش [[مسیحی]] بودند. جدش [[یسار بن خیار]] یا [[یسار بن کوتان]] از مسیحیانی بود که در نفیره روستایی در حوالی [[عین التمر]] [[زندانی]] بود.  

[[خالد بن ولید]] پس از فتح این نواحی، یسار را همراه چهل تن به [[اسارت]] گرفت و به مدینه آورد که پس از ورود به مدینه، مولای [[قیس بن مخرمه]] شد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۴۸.</ref>.

یسار سه پسر به نام‌های [[اسحاق بن محمد بن اسحاق بن یسار|اسحاق]]، [[موسی بن محمد بن اسحاق بن یسار|موسی]] و [[عبدالرحمن بن محمد بن اسحاق بن یسار|عبدالرحمان]] داشت که هر سه از [[محدثان]] و [[راویان حدیث]] بودند. اسحاق با دختر یکی از [[موالیان]] [[ازدواج]] کرد که حاصل آن سه پسر بود. این سه پسر نیز از طالبان [[حدیث]] بودند که محمد یکی از آنها است <ref>سیرت رسول الله{{صل}}، مقدمه، ص۳.</ref>.

 

محمد، [[دوران کودکی]] و [[نوجوانی]] را در مدینه - که مرکز عمده حدیث بود - گذراند و سپس در سی سالگی به [[مصر]] [[مهاجرت]] کرد و از [[اخبار]] [[سیره نویسان]] [[مصری]] بهره برد. او پس از [[پیروزی]] [[عباسیان]] به [[عراق]] آمد و مدتی در [[کوفه]] و [[ری]] اقامت گزید.

 

زمانی که منصور - دومین [[خلیفه عباسی]] - در [[حیره]] بود، او [[کتاب مغازی]] خود را تألیف کرد و از آن [[زمان]] میان [[مردم کوفه]] و سایر مناطق انتشار یافت.

 

کتاب سیره او نخستین سیره نسبتاً جامعی است که به دلیل [[نظم]] منطقی موجود در آن، نخستین کار اصیل در این زمینه شناخته شده است.

 

درباره [[مذهب]] ابن اسحاق اطلاعات زیادی در دست نیست. زمانی که در مدینه بود متهم به [[شیعه]] و قَدَری بودن شد. چون در کتابش [[روایات]] مربوط به {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ}}<ref>و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده! سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref> ([[انذار]] [[عشیره]]) را نقل کرده، متهم به [[تشیع]] شده است<ref>سیره رسول خدا{{صل}}، ص۴۸.</ref>.

 

[[برقی]] و [[شیخ طوسی]] وی را در شمار [[صحابه]] [[امام باقر]]{{ع}} و [[امام صادق]]{{ع}} نام برده‌اند<ref>طوسی، رجال، ص۲۸۱ و ۳۱۱.</ref> برقی افزون بر این، پدرش [[اسحاق]] را نیز از [[اصحاب امام باقر]]{{ع}} دانسته است<ref>برقی، رجال، ص۱۰ و ۲۰.</ref>.

 

از [[محمد بن اسحاق]]، [[احادیث]] زیادی نقل شده است. از جمله [[حدیث غدیر]]<ref>الغدیر، ج۱، ص۷۵.</ref> و [[حدیث]] بلند {{متن حدیث|الْجِنَانِ وَ النُّوقِ}}<ref>این حدیث شامل پاسخ پیامبر به پرسشی از آیه شریفه {{متن قرآن|يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ...}} خطاب به علی{{ع}} است.</ref> که این حدیث را از [[امام باقر]]{{ع}} نقل کرده است<ref>الکافی، ج۸، ص۸۲.</ref>.

 

[[خطیب بغدادی]] او را متهم به تشیع کرده است<ref>تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۲۴.</ref>. [[کشی]] و شیخ طوسی او را از [[دوستداران]] و [[عاشقان اهل بیت]]{{عم}} می‌دانند.

 

محمد، حافظه‌ای بسیار [[قوی]] داشت و احادیث زیادی را از بر داشت؛ حتی افرادی که تعداد ۵ یا ۶ حدیث می‌دانستند، برای آنکه فراموش نشود، نزد ابن اسحاق به [[ودیعه]] می‌گذاشتند و از او می‌خواستند آنها را [[حفظ]] کند؛ به سبب همین داشتن [[حافظه]] بی‌مانند، او را [[امیر]] المحدثین خوانده‌اند.

 

 

 

او برای جمع‌آوری [[اخبار]]، سفرهای طولانی به [[مصر]]، [[کوفه]]، جزیره، [[ری]] و [[بغداد]] داشت. به جز مغازی یا سیره چند کتاب منسوب به اوست؛ از جمله [[تاریخ]] الخلفا<ref>ابن ندیم، فهرست، ص۱۰۵.</ref>، الفتوح<ref>تاریخ التراث العربی ج۱، جزء ۲، ص۲۹۰.</ref>، اخبار [[کلیب]] و جساس، [[سیر]] العرب، اخبار [[صفین]] و [[حدیث]] المعراج والاسراء است<ref>دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۹.</ref>.

 

محمد بن اسحاق در سال ۱۵۱ه‍.ق در [[بغداد]] از [[دنیا]] رفت و در مقابر [[خیزران]] [[دفن]] شد.<ref>[[سید حسن قریشی|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)|اصحاب ایرانی ائمه اطهار]]، ص 117-119.</ref>

# [[پرونده:1100366.jpg|22px]] [[سید حسن قریشی|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)|'''اصحاب ایرانی ائمه اطهار''']]