پرش به محتوا

قبیله در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۷: خط ۷:
}}
}}
== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[قبیله]]، واحد کوچک [[سیاسی]] و متشکل از گروهی از خانواده‌های [[خویشاوند]] است که به [[دلیل]] رابطه نسبی و سببی و انگیزۀ [[زندگی]] مشترک در یک [[سرزمین]]، تحت [[ریاست]] شیخ [[قبیله]]، طبق [[سلسله]] رسومات، [[سنت‌ها]] و مقررات عرفی مشترک اداره می‌شود. در [[قبیله]]، به عنوان یک [[جامعه]] [[سیاسی]]، عناصر [[کشور]] و محتوای [[دولت]] وجود دارد؛ مانند [[زمین]]، [[تشکل]] عمومی، [[قدرت سیاسی]] و [[حکومت]]. [[تابعیت]] نیز در [[قبیله]] به صورت [[خویشاوندی]] و هم‌خونی بوده است<ref>المنمق فی اخبار قریش، ص۳۸۶ و ۳۶۸؛ احکام ولایی و کافی، ج۱، ص۵۸، حدیث ۱۹؛ المحبر، ص۱۳۷-۱۳۲.</ref>.
«[[قبیله]]»، واحد کوچک [[سیاسی]] و متشکل از گروهی از خانواده‌های [[خویشاوند]] است که به [[دلیل]] رابطه نسبی و سببی و انگیزۀ [[زندگی]] مشترک در یک [[سرزمین]]، تحت [[ریاست]] شیخ [[قبیله]]، طبق [[سلسله]] رسومات، [[سنت‌ها]] و مقررات عرفی مشترک اداره می‌شود. در [[قبیله]]، به عنوان یک [[جامعه]] [[سیاسی]]، عناصر [[کشور]] و محتوای [[دولت]] وجود دارد؛ مانند [[زمین]]، [[تشکل]] عمومی، [[قدرت سیاسی]] و [[حکومت]]. [[تابعیت]] نیز در [[قبیله]] به صورت [[خویشاوندی]] و هم‌خونی بوده است<ref>المنمق فی اخبار قریش، ص۳۸۶ و ۳۶۸؛ احکام ولایی و کافی، ج۱، ص۵۸، حدیث ۱۹؛ المحبر، ص۱۳۷-۱۳۲.</ref>.


طبق [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ}}<ref> «ای مردم! ما شما را از مردی و زنی آفریدیم و شما را گروه‌ها و قبیله‌ها کردیم تا یکدیگر را باز‌شناسید، بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست، به راستی خداوند دانایی آگاه است» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>، [[قبیله]] از نشانه‌های [[شناسایی]] افراد [[انسانی]] به شمار آمده و [[پیامبر]] {{صل}} از آغاز [[تشکیل حکومت]]، با بسیاری از [[قبایل]] که هر کدام دارای تشکیلات [[سیاسی]] مستقلی بودند، [[ارتباط]] [[سیاسی]] برقرار نمود<ref>سیره ابن هشام، ج۲، ص۵۰۴-۵۰۱؛ الاموال، ص۱۲۵ و ۲۰۲؛ بحار الانوار، ج۱۹، ص۱۱۱-۱۱۰.</ref>.
طبق [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ}}<ref> «ای مردم! ما شما را از مردی و زنی آفریدیم و شما را گروه‌ها و قبیله‌ها کردیم تا یکدیگر را باز‌شناسید، بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست، به راستی خداوند دانایی آگاه است» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>، [[قبیله]] از نشانه‌های [[شناسایی]] افراد [[انسانی]] به شمار آمده و [[پیامبر]] {{صل}} از آغاز [[تشکیل حکومت]]، با بسیاری از [[قبایل]] که هر کدام دارای تشکیلات [[سیاسی]] مستقلی بودند، [[ارتباط]] [[سیاسی]] برقرار نمود<ref>سیره ابن هشام، ج۲، ص۵۰۴-۵۰۱؛ الاموال، ص۱۲۵ و ۲۰۲؛ بحار الانوار، ج۱۹، ص۱۱۱-۱۱۰.</ref>.


از آنجا که [[نظام]] [[حکومتی]] در [[حجاز]] و بخش‌های دیگر شبه جزیرۀ [[عربستان]] با [[سیستم]] قبیله‌ای اداره می‌شد، همواره میان این [[قبایل]]، [[عداوت]] و دشمنی‌های دیرین وجود داشت؛ از این‌رو، [[پیامبر]] {{صل}} با انعقاد [[پیمان]] "[[اخوت اسلامی]]" میان [[قبایل]] - با [[حفظ]] [[آداب و رسوم]] قبیله‌ای - [[سعی]] در نزدیک کردن آنها به هم نمود و [[قبایل]]، با وجود [[حفظ]] [[سیستم]] قبیله‌ای خود، جزو [[امت واحده]] بوده و همین امر، زمینه‌ساز شکل‌گیری [[حکومت]] [[مقتدر]] [[اسلامی]] گردید<ref>سیره ابن هشام، ج۲، ص۵۰۴-۵۰۱؛ السیرة النبویة، ابن کثیر، ج۲، ص۳۲۳-۳۲۰؛ سیره حلبی، ج۲، ص۹۶؛ إعلام الوری، ص۴۵؛ مکاتیب الرسول، ج۱، ص۲۴۳؛ ر. ک: امت واحده.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۴۹.</ref>.
از آنجا که [[نظام]] [[حکومتی]] در [[حجاز]] و بخش‌های دیگر شبه جزیرۀ [[عربستان]] با [[سیستم]] قبیله‌ای اداره می‌شد، همواره میان این [[قبایل]]، [[عداوت]] و دشمنی‌های دیرین وجود داشت؛ از این‌رو، [[پیامبر]] {{صل}} با انعقاد [[پیمان]] «[[اخوت اسلامی]]» میان [[قبایل]] - با [[حفظ]] [[آداب و رسوم]] قبیله‌ای - [[سعی]] در نزدیک کردن آنها به هم نمود و [[قبایل]]، با وجود [[حفظ]] [[سیستم]] قبیله‌ای خود، جزو [[امت واحده]] بوده و همین امر، زمینه‌ساز شکل‌گیری [[حکومت]] [[مقتدر]] [[اسلامی]] گردید<ref>سیره ابن هشام، ج۲، ص۵۰۴-۵۰۱؛ السیرة النبویة، ابن کثیر، ج۲، ص۳۲۳-۳۲۰؛ سیره حلبی، ج۲، ص۹۶؛ إعلام الوری، ص۴۵؛ مکاتیب الرسول، ج۱، ص۲۴۳؛ ر. ک: امت واحده.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۴۹.</ref>.


== عشیره در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم ==
== عشیره در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم ==
۲۱۸٬۲۱۰

ویرایش