عید فطر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
=== فطر === | === فطر === | ||
فطر در لغت به معنای: [[گشایش]] [[روزه]]، روزه گشادن و مقابل صوم، به کار رفته است<ref>لغتنامه دهخدا، واژه فطر.</ref>. [[روز]] اول [[شوال]] را نیز بدان سبب | فطر در لغت به معنای: [[گشایش]] [[روزه]]، روزه گشادن و مقابل صوم، به کار رفته است<ref>لغتنامه دهخدا، واژه فطر.</ref>. [[روز]] اول [[شوال]] را نیز بدان سبب عید فطر خواندهاند که در این روز، [[امر]] امساک از خوردن و آشامیدن از [[انسان]] برداشته شده و از [[مؤمنان]] خواسته شده است که در آن روز، روزه شان را شکسته، [[افطار]] کنند<ref>[[سید مصطفی حسینی رودباری|حسینی رودباری، سید مصطفی]]، [[عید فطر (مقاله)| مقاله «عید فطر»]]، ص۱۷۶؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]؛ [[امیر شیرزاد|شیرزاد، امیر]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «عید فطر»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۵۵.</ref>. | ||
== [[حقیقت]] | == [[حقیقت]] عید فطر و گروههای مختلف در برابر آن == | ||
در [[روایات]] متعدد از عید فطر به عنوان «[[یوم]] الجوائز» یاد شده است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: «وقتی اول [[شوال]] فرا میرسد منادی ندا بر میآورد، ای [[مؤمنان]]، اول صبح به سوی جایزههایتان بشتابید». سپس فرمود: «ای جابر، جوائز [[خداوند]] همانند جایزههای [[پادشاهان]] نیست». آنگاه فرمود: این [[روز]]، روز جائزه است<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۲۳.</ref>. | در [[روایات]] متعدد از عید فطر به عنوان «[[یوم]] الجوائز» یاد شده است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: «وقتی اول [[شوال]] فرا میرسد منادی ندا بر میآورد، ای [[مؤمنان]]، اول صبح به سوی جایزههایتان بشتابید». سپس فرمود: «ای جابر، جوائز [[خداوند]] همانند جایزههای [[پادشاهان]] نیست». آنگاه فرمود: این [[روز]]، روز جائزه است<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۲۳.</ref>. | ||
در کلمات گهربار [[امیرمؤمنان]] نیز، | در کلمات گهربار [[امیرمؤمنان]] نیز، «عید فطر» تنها به کسانی اختصاص یافته که موفق به پیمودن مسیر مسابقه [[عبادت]] در [[ماه رمضان]] گردیده و نشان قبولی را از ناحیه [[خداوند متعال]] دریافت نمودهاند: {{متن حدیث|إِنَّمَا هُوَ عِيدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللَّهُ صِيَامَهُ وَ شَكَرَ قِيَامَهُ}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۴۲۸.</ref>، {{متن حدیث|إِنَّمَا هَذَا عِيدُ مَنْ غُفِرَ لَهُ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۰، ص۳۲۶.</ref> و فرزند بزرگوارشان [[امام حسن]]{{ع}} نیز غافلان از این [[مائده]] عظیم [[الهی]] را بینصیب از [[برکات]] عید فطر میداند. آن حضرت در [[روز]] عید فطر وقتی عدهای را دید که میخندیدند و [[بازی]] میکردند، رو به همرهان خود نموده و فرمود: [[خدای عزوجل]] ماه رمضان را آفرید تا میدان مسابقهای برای خلقش باشد که در آن با [[طاعت]] و [[رضایت]] او با یکدیگر مسابقه بدهند. عدهای [[سبقت]] گرفته و [[سعادتمند]] شدند و عدهای عقب افتاده و [[ناامید]] شدند. شگفتا از کسی که در این روز میخندد و بازی میکند. روزی که [[نیکوکاران]] در آن [[پاداش]] یافته و کوتاهی کنندگان [[زیان]] میبینند. به [[خدا]] [[سوگند]]! اگر پردهها فرو افتد [[نیکوکار]] میاندیشد که چرا بیشتر [[عمل نیک]] انجام ندادم و بدکار میگوید: چرا بد میکردم و از شانه کردن مو و صاف کردن [[لباس]] خود باز میمانند<ref>من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۳۲۴.</ref>. بنابراین عید فطر برخلاف [[اعیاد]] دیگر عمومی و همگانی نبوده و تنها مختص عدهای خاص خواهد بود<ref>[[سید مصطفی حسینی رودباری|حسینی رودباری، سید مصطفی]]، [[عید فطر (مقاله)| مقاله «عید فطر»]]، ص ۱۷۶ - ۱۷۹.</ref>. | ||
== امتیازات | == امتیازات عید فطر نسبت به دیگر [[اعیاد]] == | ||
اعیاد اسلامی نظیر [[عید قربان]]، [[عید]] [[مبعث]]، عید ولادت [[امامان]]{{ع}} و... بیانگر وقایع و خاطرات مسرتبخش و تکاملی برای [[مسلمانان]] است، اما در بین آنها عید فطر از امتیازات خاصی برخوردار است که به برخی از آنها اشاره میشود: | اعیاد اسلامی نظیر [[عید قربان]]، [[عید]] [[مبعث]]، عید ولادت [[امامان]]{{ع}} و... بیانگر وقایع و خاطرات مسرتبخش و تکاملی برای [[مسلمانان]] است، اما در بین آنها عید فطر از امتیازات خاصی برخوردار است که به برخی از آنها اشاره میشود: | ||
# [[تشریع]]، از ناحیه [[خداوند متعال]]: از برخی منابع دینی از جمله [[دعای قنوت]] [[نماز عید فطر]] چنین بر میآید که نامگذاری اول [[شوال]] به عنوان «عید» از ناحیه خداوند متعال انجام گرفته است: {{متن حدیث|أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هَذَا الْيَوْمِ الَّذِي جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِينَ عِيداً}}. | # [[تشریع]]، از ناحیه [[خداوند متعال]]: از برخی منابع دینی از جمله [[دعای قنوت]] [[نماز عید فطر]] چنین بر میآید که نامگذاری اول [[شوال]] به عنوان «عید» از ناحیه خداوند متعال انجام گرفته است: {{متن حدیث|أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هَذَا الْيَوْمِ الَّذِي جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِينَ عِيداً}}. | ||
# [[پیروزی]] [[ایمان]] و [[عقل]] دوراندیش بر نفس اماره: در [[روز]] عید فطر، فردی که موفق به [[طاعت الهی]] و تعدیل غرایز [[سرکش]] در ماه رمضان گردیده است، پیروزمندانه از [[خانه]] بیرون آمده و همچون سربازی که [[خصم]] را کوبیده، با چهرهای باز دیگر سربازان را به آغوش میکشد و بر این [[پیروزی]] خدای را [[سپاس]] گفته و [[سجده شکر]] به جا میآورد. | # [[پیروزی]] [[ایمان]] و [[عقل]] دوراندیش بر نفس اماره: در [[روز]] عید فطر، فردی که موفق به [[طاعت الهی]] و تعدیل غرایز [[سرکش]] در ماه رمضان گردیده است، پیروزمندانه از [[خانه]] بیرون آمده و همچون سربازی که [[خصم]] را کوبیده، با چهرهای باز دیگر سربازان را به آغوش میکشد و بر این [[پیروزی]] خدای را [[سپاس]] گفته و [[سجده شکر]] به جا میآورد. | ||
# وصول، به عالیترین مرتبه کمال: در ماه رمضان، دلهای [[عارفان]] به [[حقایق]] آن، سرشار از [[عبادت]] و [[اخلاص]] گردیده {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اشْحَنْهُ بِعِبَادَتِنَا إِيَّاكَ}}<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۴۵ و دعای وداع ماه مبارک رمضان.</ref> و برخی از آنان گوی [[سبقت]] را از همگان حتی ملائک [[مقرب]] [[الهی]] را ربودهاند: {{متن حدیث|وَ أَنْ نَتَقَرَّبَ إِلَيْكَ... حَتَّى لَا يُورِدَ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ مَلَائِكَتِكَ}}<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۴۵ و دعای وداع ماه مبارک رمضان.</ref>. | # وصول، به عالیترین مرتبه کمال: در ماه رمضان، دلهای [[عارفان]] به [[حقایق]] آن، سرشار از [[عبادت]] و [[اخلاص]] گردیده {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اشْحَنْهُ بِعِبَادَتِنَا إِيَّاكَ}}<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۴۵ و دعای وداع ماه مبارک رمضان.</ref> و برخی از آنان گوی [[سبقت]] را از همگان حتی ملائک [[مقرب]] [[الهی]] را ربودهاند: {{متن حدیث|وَ أَنْ نَتَقَرَّبَ إِلَيْكَ... حَتَّى لَا يُورِدَ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ مَلَائِكَتِكَ}}<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۴۵ و دعای وداع ماه مبارک رمضان.</ref>. | ||
# [[شادی]]، در [[سایه]] [[بندگی]]: | # [[شادی]]، در [[سایه]] [[بندگی]]: عید فطر روز شادی است، اما شادی و سروری که ناشی از [[پیروزی]] در مسابقه [[عبادت]] و بندگی [[خداوند]] ناشی میشود. [[مسلمانی]] که توانسته است ماه رمضانش را با [[موفقیت]] سپری کند، در روز عید فطر با دو عامل خرسند کننده مواجه میباشد: یکی انجام واجبات و دیگری [[انتظار]] [[پاداش]]. | ||
# [[اعلان]] آمادگی: فرد و جامعهای که در ماه رمضان موفق به [[اصلاحات]] فردی و درونی گردیده و بر قوای مهاجم داخلی [[پیروز]] گشتهاند، با برگزاری روز [[عید]]، آمادگی خویش را برای اصلاحات اجتماعی و [[مبارزه]] با دشمنان خارجی آماده میکنند. آنان خود را آماده پیمودن راههای دشوارتر نموده و [[روز]] عید را مقدمه این [[سفر]] طولانی میدانند. | # [[اعلان]] آمادگی: فرد و جامعهای که در ماه رمضان موفق به [[اصلاحات]] فردی و درونی گردیده و بر قوای مهاجم داخلی [[پیروز]] گشتهاند، با برگزاری روز [[عید]]، آمادگی خویش را برای اصلاحات اجتماعی و [[مبارزه]] با دشمنان خارجی آماده میکنند. آنان خود را آماده پیمودن راههای دشوارتر نموده و [[روز]] عید را مقدمه این [[سفر]] طولانی میدانند. | ||
# کمک [[اقتصادی]]: از ویژگیهای دیگر | # کمک [[اقتصادی]]: از ویژگیهای دیگر عید فطر آن است که قبل از برپایی نماز عید و [[ملاقات]] با [[حق تعالی]]، [[مسلمانان]] مکلفند با پرداختن [[زکات]] [[فطرت]] در رفع نیاز [[فقیران]] [[جامعه]] [[اقدام]] کنند. معنای این دستور آن است که مسلمانان راستین شایسته نیست شادیاش را در چنین روزی، با بیتفاوتی در برابر [[محرومان]] جامعه برگزار کند. | ||
# عید فطر، عید بعد از عید: [[ماه رمضان]]، ماهی است که [[بندگان]] [[حق]] به ضیافت [[الهی]] [[دعوت]] شدهاند. از همین رو در زبان [[پیشوایان الهی]] با عنوان عید به آن خطاب شده است. [[امام سجاد]]{{ع}} میفرماید: [[سلام]] بر تو ای بزرگترین ماه [[خدا]] و سلام بر تو ای عید [[اولیاء]] الهی<ref>{{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَكْبَرَ، وَ يَا عِيدَ أَوْلِيَائِهِ}}صحیفه سجادیه، دعای ۴۵.</ref>. از طرفی، نخستین روز [[ماه شوال]] را نیز عید فطر نامیدهاند<ref>[[سید مصطفی حسینی رودباری|حسینی رودباری، سید مصطفی]]، [[عید فطر (مقاله)| مقاله «عید فطر»]]، ص ۱۷۹ ـ ۱۸۳.</ref>. | # عید فطر، عید بعد از عید: [[ماه رمضان]]، ماهی است که [[بندگان]] [[حق]] به ضیافت [[الهی]] [[دعوت]] شدهاند. از همین رو در زبان [[پیشوایان الهی]] با عنوان عید به آن خطاب شده است. [[امام سجاد]]{{ع}} میفرماید: [[سلام]] بر تو ای بزرگترین ماه [[خدا]] و سلام بر تو ای عید [[اولیاء]] الهی<ref>{{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَكْبَرَ، وَ يَا عِيدَ أَوْلِيَائِهِ}}صحیفه سجادیه، دعای ۴۵.</ref>. از طرفی، نخستین روز [[ماه شوال]] را نیز عید فطر نامیدهاند<ref>[[سید مصطفی حسینی رودباری|حسینی رودباری، سید مصطفی]]، [[عید فطر (مقاله)| مقاله «عید فطر»]]، ص ۱۷۹ ـ ۱۸۳.</ref>. | ||
== [[اعمال]] و [[آداب]] | == [[اعمال]] و [[آداب]] عید فطر == | ||
اعمال بسیاری برای عید فطر در منابع روایی بیان گردیده که نشانه اهتمام فوق العاده [[پیشوایان الهی]] به عظمت آن است. از جمله این اعمال، موارد زیر است: | اعمال بسیاری برای عید فطر در منابع روایی بیان گردیده که نشانه اهتمام فوق العاده [[پیشوایان الهی]] به عظمت آن است. از جمله این اعمال، موارد زیر است: | ||
خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
# خواندن [[دعا]] به هنگام دیدن<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۴۳.</ref>. | # خواندن [[دعا]] به هنگام دیدن<ref>صحیفه سجادیه، دعای ۴۳.</ref>. | ||
# [[توسل به اهل بیت]] و تضرع: [[فلسفه]] این دستور، آن است که نواقص اعمال [[ماه رمضان]] بدین صورت جبران شده، [[شفاعت]] آنان به درگاه [[باری تعالی]] موجب [[امیدواری]] بیشتر در جلب [[رحمت الهی]] گردد. | # [[توسل به اهل بیت]] و تضرع: [[فلسفه]] این دستور، آن است که نواقص اعمال [[ماه رمضان]] بدین صورت جبران شده، [[شفاعت]] آنان به درگاه [[باری تعالی]] موجب [[امیدواری]] بیشتر در جلب [[رحمت الهی]] گردد. | ||
# احیاء شب | # احیاء شب عید فطر و انجام تمامی اعمال مشترک [[شبهای قدر]]، از جمله [[زیارت]] [[امام]] حسین{{ع}}. | ||
# خارج نمودن زکات فطره. | # خارج نمودن زکات فطره. | ||