اخلاق در معارف و سیره علوی: تفاوت میان نسخهها
←عقل و اخلاق
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
==عقل و اخلاق== | ==عقل و اخلاق== | ||
{{همچنین|عقل}} | |||
رابطه میان [[عقل]] و [[اخلاق]]، از مباحث مهم عقلشناسی و نیز [[علم اخلاق]] است، و چنان که پیشتر گفته شد اکثر [[احادیث]] نقل شده از [[امام علی]]{{ع}} در زمینه عقل، به عمل و اخلاق مربوط میشد. مباحث «کارکرد عملی عقل» و «اطلاقات [[عقل عملی]]» به رابطه میان عقل و اخلاق مربوط میشد، و دیدیم که از دیدگاه [[امام]]، [[عقل آدمی]] [[قادر]] است خوب و بد [[اعمال]] را تشخیص دهد و [[آدمی]] را به انجام برخی امور و ترک برخی دیگر بخواند. بر این اساس چند نکته مهم را در زمینه رابطه عقل و اخلاق، بر میرسیم: | رابطه میان [[عقل]] و [[اخلاق]]، از مباحث مهم عقلشناسی و نیز [[علم اخلاق]] است، و چنان که پیشتر گفته شد اکثر [[احادیث]] نقل شده از [[امام علی]]{{ع}} در زمینه عقل، به عمل و اخلاق مربوط میشد. مباحث «کارکرد عملی عقل» و «اطلاقات [[عقل عملی]]» به رابطه میان عقل و اخلاق مربوط میشد، و دیدیم که از دیدگاه [[امام]]، [[عقل آدمی]] [[قادر]] است خوب و بد [[اعمال]] را تشخیص دهد و [[آدمی]] را به انجام برخی امور و ترک برخی دیگر بخواند. بر این اساس چند نکته مهم را در زمینه رابطه عقل و اخلاق، بر میرسیم: | ||
یک. از جمله مباحث مهم درباره [[ارتباط]] عقل و اخلاق، تأثیر و تأثر آن دو بر یکدیگر و از همدیگر است. همان طور که پیشتر دیدیم، تأثیر عقل بر اخلاق این است که [[انسان]] بر اساس عقل خویش، مفاهیم [[اخلاقی]] و خوب و بد [[افعال]] را [[درک]]، و نسبت به آنها [[امر و نهی]] میکند. حال باید دید تأثیر اخلاق بر عقل چیست. احادیث بسیاری در این باره از امام علی{{ع}} نقل شده است که در آنها [[فضایل اخلاقی]] و اعمال ارزشی از اسباب تقویت عقل برشمرده شده و در مقابل [[رذایل اخلاقی]] و [[گناهان]] از اسباب [[تضعیف]] عقل بیان شده است. امام در این باره میفرمایند: «با شهوتت [[مبارزه]] کن، و بر خشمت [[پیروز]] شو، و با [[عادت]] زشتت [[مخالفت]] کن تا نفست پرورش یابد و عقلت کامل شود»<ref>آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم، ج۳، ص۳۶۵، ح۴۷۶۰.</ref>. | یک. از جمله مباحث مهم درباره [[ارتباط]] عقل و اخلاق، تأثیر و تأثر آن دو بر یکدیگر و از همدیگر است. همان طور که پیشتر دیدیم، تأثیر عقل بر اخلاق این است که [[انسان]] بر اساس عقل خویش، مفاهیم [[اخلاقی]] و خوب و بد [[افعال]] را [[درک]]، و نسبت به آنها [[امر و نهی]] میکند. حال باید دید تأثیر اخلاق بر عقل چیست. احادیث بسیاری در این باره از امام علی{{ع}} نقل شده است که در آنها [[فضایل اخلاقی]] و اعمال ارزشی از اسباب تقویت عقل برشمرده شده و در مقابل [[رذایل اخلاقی]] و [[گناهان]] از اسباب [[تضعیف]] عقل بیان شده است. امام در این باره میفرمایند: «با شهوتت [[مبارزه]] کن، و بر خشمت [[پیروز]] شو، و با [[عادت]] زشتت [[مخالفت]] کن تا نفست پرورش یابد و عقلت کامل شود»<ref>آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم، ج۳، ص۳۶۵، ح۴۷۶۰.</ref>. | ||