حقوق شهروندی: تفاوت میان نسخه‌ها

البته در بحث حقوق، افزون بر [[حقوق شهروندی]] هر [[انسانی]] بلکه حتی موجودات دیگر در [[محیط زیست]] بشری <ref>{{متن قرآن|قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَنْدَادًا ذَلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}«بگو آیا شما به کسی کفر می‌ورزید و برای او همتایانی می‌آورید که زمین را دو روزه آفریده است؟ او پروردگار جهانیان است» سوره فصلت، آیه ۹. {{متن قرآن|وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِينَ}} «و بر روی آن کوه‌هایی استوار پدید آورد و در آن خجستگی نهاد و در چهار روز  روزی‌هایش را در آن برای خواهندگان یکسان اندازه‌گیری کرد» سوره فصلت، آیه ۱۰، {{متن قرآن|وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ}} «و هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست مگر که روزی‌اش بر خداوند است و (خداوند) آرامشگاه  و ودیعه‌گاه  او را می‌داند؛ (این) همه در کتابی روشن (آمده) است» سوره هود، آیه ۶.  {{متن قرآن|وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}} «و چه بسیار جنبندگانی که روزی خویش را بر نمی‌توانند داشت؛ خداوند آنها و شما را روزی می‌دهد و او شنوای داناست» سوره عنکبوت، آیه ۶۰.</ref> از حقوق برخوردارند که [[تکلیف]] و وظیفه‌ای برای [[نظام سیاسی]] ولایی ثابت می‌‌کند.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[حقوق شهروندی در نظام سیاسی ولایی (مقاله)|حقوق شهروندی در نظام سیاسی ولایی]].</ref>

حقوق، جمع «[[حق]]» به معنای درست، [[درستی]]، سزاوار است.<ref>نثر طوبی، ص‌۱۸۱.</ref> اصل حق به معنای ثبوت همراه با [[مطابقت با واقع]] است<ref>التّحقیق، ج‌۲، ص‌۲۶۲، «حق»</ref> و در اصطلاح، قدرتی است که از طرف [[قانون]] به شخصی داده شده است‌؛<ref>ترمینولوژی حقوق، ص‌۲۱۶، «حق».</ref> [[قدرت]] یا امتیازی که کسی یا جمعی سزاوار برخورداری از آن است، به ویژه قدرت یا امتیازی که به موجب قانون یا عرف مقرّر شده باشد. اساساً افراد [[جامعه]] بر اثر روابط و مناسبات خود یک رشته [[اختیارات]] و امتیازات به دست می‌آورند که مجموعه آن را حقوق می‌نامند و مشتمل بر اختیارات [[مدنی]]، [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و همه مزایا و سلطه‌هایی است که از قانون ناشی می‌شود.<ref>فرهنگ علوم سیاسی، مرکز اطّلاعات و مدارک علمی ایران، ص۳۷۲ – ۳۷۳.</ref> در این مدخل معنای اصطلاحی آن مقصود است و از واژه «[[حقّ]]» و آنچه رساننده معنای حق است استفاده شده است.

البته در شرایط نظام سیاسی ولایی می‌‌تواند برخی از این حقوق را برای [[شهروندان]] به [[دلایل]] [[قطعی]] و محکم سلب کند؛ چنان که [[کفر]] یا [[ارتداد]] یا [[بغی]] یا [[جاسوسی]] و [[خیانت]] و مانند آنها سبب سلب برخی از [[حقوق اجتماعی]]، در [[جامعه اسلامی]] از این اشخاص می‌‌شود و نظام سیاسی ولایی می‌‌تواند [[مرتد]] و [[کافر]] و [[خائن]] و جاسوس و مانند این افراد را از برخی یا تمام [[حقوق]] طبیعی و [[اجتماعی]] سلب کند.<ref>{{متن قرآن|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری  جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.  {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ دِيَارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ مَا ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَظَنُّوا أَنَّهُمْ مَانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ}} «اوست که کافران اهل کتاب  را از خانه‌هایشان در نخستین گردآوری بیرون راند (هر چند) شما گمان نمی‌کردید که بیرون روند و (خودشان) گمان می‌کردند که دژهایشان بازدارنده آنان در برابر خداوند است اما (اراده) خداوند از جایی که گمان نمی‌بردند بدیشان رسید و در دل‌هایشان هراس افکند؛ به دست خویش و به دست مؤمنان خانه‌های خویش را ویران می‌کردند؛ پس ای دیده‌وران پند بگیرید!» سوره حشر، آیه ۲. {{متن قرآن|ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَمَنْ يُشَاقِّ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «این از آن روست که آنان با خداوند و پیامبر وی مخالفت ورزیدند  و هر کس با خداوند مخالفت ورزد به راستی خداوند سخت‌کیفر است» سوره حشر، آیه ۴.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[حقوق شهروندی در نظام سیاسی ولایی (مقاله)|حقوق شهروندی در نظام سیاسی ولایی]].</ref>

== منابع ==

[[رده:حق]]