عصمت علمی پیامبران شامل چه مواردی می‌شود؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

عصمت علمی پیامبران شامل چه مواردی می‌شود؟ (پرسش) (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۶

۶٬۳۶۲ بایت اضافه‌شده ، ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

فرقانی

مدیران

۱۵٬۳۹۸

ویرایش

@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 == پاسخ جامع اجمالی ==
+«مقصود از «عصمت علمی» آن است که آیا پیامبران در نظریاتی که ارائه می‌‌کنند، از اشتباه معصوم هستند؟ به دیگر بیان، آیا نظریات ارائه شده از سوی پیامبران با واقع مطابق است؟ <ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص۳۵۷.</ref>. این بخش از [[عصمت]] دارای انواع زیر باشد:
+# عصمت در اعتقادات و بینش‌های کلّی: پیامبران باید در زمینه [[جهان‌بینی]] و [[اعتقادات]] از هر نوع [[اشتباه]] و [[انحرافی]] مصون باشند. طوری که احتمال راه یافتن [[عقائد]] [[باطل]] همچون [[شرک]] و غیر آن در [[بینش]] [[انبیا]] صفر باشد.
+# عصمت در تلقّی پیام الهی: پیامبران در دریافت پیام الهی باید از هرگونه اشتباه و خطایی مصون باشند؛ چون اگر این عصمت نباشد، ممکن است شخصی پیام‌های [[شیطانی]] را به جای پیام‌های رحمانی تلقّی کند؛ زیرا [[شیطان]] نیز به [[دوستان]] خود [[وحی]] می‌کند و برایشان [[پیام]] می‌فرستد: {{متن قرآن|... وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>«و از چیزی که (در ذبح) نام خداوند بر آن برده نشده است نخورید؛ و آن به راستی نافرمانی (از خداوند) است و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند و اگر از آنان فرمانبرداری کنید به یقین مشرک خواهید بود» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>
+# عصمت در حفظ پیام الهی: ممکن است شخص در تلقّی پیام اشتباه نکند، ولی به سبب فراموش‌کاری و غیر آن نتواند پیام را به خوبی [[حفظ]] کند. در این صورت نیز پیام [[حقیقی]] به [[مردم]] نخواهد رسید، پس ضرورتاً باید [[پیامبر]] در حفظ وحی نیز از مصونیّت برخوردار باشد.
+# عصمت در ابلاغ پیام الهی: پیامبر نه تنها در تلقّی وحی و حفظ و نگهداری آن باید [[معصوم]] باشد، که در [[ابلاغ]] آن نیز باید از [[خطا]] و اشتباه در [[امان]] باشد. در این مورد اگر عمداً خلاف آنچه به او وحی شده ابلاغ کند، در این صورت [[عصمت عملی]] مخدوش می‌شود و اگر سهواً چنین کند، به عصمت علمی لطمه وارد می‌شود»<ref>[[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[عصمت در قرآن (کتاب)|عصمت در قرآن]] ص ۳۱.</ref>.
+مراد از عصمت انبیا در هر یک از بخش‌های فوق، را می‌توان در موارد زیر برشمرد:
+# [[عصمت از اشتباه]] در [[تبیین دین]] پیش یا پس از تصدی منصب: از آنجا که جامعه شیعی و نیز [[اندیشمندان مسلمان]]، یکی از [[اهداف ]][[نصب پیامبران]] را [[ابلاغ دین]] می‌دانند، همگی بر این نظر اتفاق دارند که [[پیامبران]]، ضرورتا از [[اشتباه]] در ابلاغ یا تبیین دین [[معصوم]] هستند. مسأله [[عصمت پیامبران]] از اشتباه در ابلاغ و تبیین دین می‌تواند به دو قسم تقسیم شود:
+## [[عصمت از اشتباه]] در تبیین دین پیش از تصدی منصب نبوت؛
+## عصمت از اشتباه در تبیین دین پس از تصدی منصب نبوت. آنچه مورد اتفاق است، عصمت از اشتباه در تبیین دین پس از تصدی منصب نبوت است اما درباره [[عصمت پیامبران]] از اشتباه در تبیین دین پیش از تصدی منصب نبوت باید گفت: این مسأله در منابع اندیشمندان [[شیعه]] در پنج قرن نخست هجری مطرح نشده است.
+# عصمت از اشتباه در نظریات [[علمی]] غیر [[دینی]] پیش یا پس از تصدی منصب: غالب متکلمان امامیه در پنج قرن نخست، به صراحت درباره این مسأله نظریه پردازی نکرده‌اند از این رو نمی‌توان نظریه‌ای را به آنان نسبت داد<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص۴۱۵ ـ ۴۱۶.</ref>.
+# عصمت از اشتباه در امور عادی [[زندگی]] پیش یا پس از تصدی منصب: به نظر می‌رسد تبیین این مسأله در عصر [[امامان معصوم]]{{ع}}، دغدغه اصلی خود آن حضرات و نیز یارانشان نبوده است؛ زیرا مطلب خاصی در این باره به دست نیامده است. از کلمات محدثان نیز نظریه روشنی در [[اختیار]] نداریم. اما از میان [[متکلمان]]، باید مرحوم [[سید مرتضی]] را نخستین کسی دانست که به صراحت درباره این مسأله نظریه پردازی کرده و [[پیامبران]] و به تبع آن، [[امام]] را از چنین اشتباهاتی [[معصوم]] ندانسته است.»<ref>ر.ک: سید مرتضی، تنزیه الانبیاء و الائمة، ص۱۲۱.</ref>. البته لازمه کلمات مرحوم [[ابن قبه رازی]] و نیز مرحوم [[شیخ صدوق]] و [[شیخ مفید]] نیز [[نفی]] [[ضرورت عصمت امام]] از اشتباه در امور عادی است.<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص۳۵۷.</ref>.
 == پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
 {{پاسخ پرسش