پرش به محتوا

بنی مالک بن جشم بن حاشد: تفاوت میان نسخه‌ها

برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۲۸: خط ۲۸:
==[[بنی مالک]] و نقش‌آفرینی در [[سرکوب]] [[اسود عنسی]]==
==[[بنی مالک]] و نقش‌آفرینی در [[سرکوب]] [[اسود عنسی]]==
با خروج اسود عنسی در [[یمن]] و [[سیطره]] او بر صنعاء، [[عامر بن شهر همدانی]] - عامل [[رسول خدا]]{{صل}} بر همدان - نخستین کس بود که بر او [[اعتراض]] کرد<ref>ابن‌اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۸۳.</ref> و مردم را برای مقابله و [[مخالفت]] با او [[دعوت]] نمود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۲۲۹.</ref>. در [[مدینه]] نیز، پیامبر{{صل}} با دریافت این خبر، با نامه‌نگاری‌های پیوسته و فرستادن افراد مختلف به سوی [[قبایل یمنی]]، آنان را به مقابله با اسود عنسی فرا می‌خواند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۸۷؛ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۳۸.</ref>. با رسیدن [[نامه‌های رسول خدا]]{{صل}} به‌دست [[کارگزاران یمن]] و رؤسای [[قبایل]]، و ابراز [[آمادگی]] برخی از آنان برای دفع [[شورش]] اسود عنسی، [[مخالفت]] با [[اسود]] وارد مرحله جدیدی شد و [[عامر بن شهر همدانی]] با [[همراهی]] رؤسای «ذی زود» و «ذی مرّان» و «[[ذی الکلاع]]» و «ذی ظُلَیم» که بواسطه نامه‌نگاری‌های [[پیامبر]]{{صل}} به جمع مخالفان [[اسود عنسی]] پیوسته بودند، به مخالفت با این [[پیامبر دروغین]] برخاست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۲۳۲.</ref>. و سرانجام توانستند پیش از [[رحلت نبی مکرم اسلام]]{{صل}}، وی را به [[هلاکت]] برسانند.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
با خروج اسود عنسی در [[یمن]] و [[سیطره]] او بر صنعاء، [[عامر بن شهر همدانی]] - عامل [[رسول خدا]]{{صل}} بر همدان - نخستین کس بود که بر او [[اعتراض]] کرد<ref>ابن‌اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۸۳.</ref> و مردم را برای مقابله و [[مخالفت]] با او [[دعوت]] نمود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۲۲۹.</ref>. در [[مدینه]] نیز، پیامبر{{صل}} با دریافت این خبر، با نامه‌نگاری‌های پیوسته و فرستادن افراد مختلف به سوی [[قبایل یمنی]]، آنان را به مقابله با اسود عنسی فرا می‌خواند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۸۷؛ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۳۸.</ref>. با رسیدن [[نامه‌های رسول خدا]]{{صل}} به‌دست [[کارگزاران یمن]] و رؤسای [[قبایل]]، و ابراز [[آمادگی]] برخی از آنان برای دفع [[شورش]] اسود عنسی، [[مخالفت]] با [[اسود]] وارد مرحله جدیدی شد و [[عامر بن شهر همدانی]] با [[همراهی]] رؤسای «ذی زود» و «ذی مرّان» و «[[ذی الکلاع]]» و «ذی ظُلَیم» که بواسطه نامه‌نگاری‌های [[پیامبر]]{{صل}} به جمع مخالفان [[اسود عنسی]] پیوسته بودند، به مخالفت با این [[پیامبر دروغین]] برخاست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۲۳۲.</ref>. و سرانجام توانستند پیش از [[رحلت نبی مکرم اسلام]]{{صل}}، وی را به [[هلاکت]] برسانند.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==بنی مالک بن جشم و [[فتوحات اسلامی]]==
فتوحات اسلامی از حوادث مهم به وقوع پیوسته در [[صدر اسلام]] است که به نظر می‌رسد بنی مالک بن جشم نیز در آن چونان سایر [[قبایل عرب]] -خصوص [[قبیله]] مادری‌اش همدان- نقشی گسترده داشته است. اما چون در نقل گزارشات، - به ویژه [[اخبار]] [[فتوح]]، - حضور [[قبایل]] کوچک‌تر تحت شعاع حضور قبایل بزرگ‌تر یا شاخه‌های بالاتر این قبایل قرار گرفته است، از این‌رو، نام و نشان چندانی از قبایل کوچک‌تر از جمله قبیله بنی مالک بن جشم با وجود قبیله مادری‌شان، دیده نمی‌شود. از این‌رو حضور همدان در وقایع و حوادث پیش آمده به معنای حضور این قبیله اعم از شاخه‌های [[فروتر]] آن از جمله بنی مالک و بنی مرّان و... است. با این وصف، می‌توان چنین نتیجه گرفت که حضور همدان در هر چهار [[جبهه]] [[فتوحات]] [[شام]] و [[عراق]] و [[ایران]] و [[مصر]] به منزله مشارکت [[قبیله همدان]] با تمام [[طوایف]] خود از جمله بنی مالک در این [[جنگ‌ها]] است هر چند نامی از [[طایفه]] یا دیگر قبایل همسو و هم‌ریشه در این حوادث ذکری به میان نیامده باشد. در واقع نام شاخه‌های فروتر در بسیاری از وقایع و رخدادهای [[تاریخی]] در [[سایه]] بزرگ شاخه‌های بالاتر قبیله گم شده و جز در مواقعی نادر، نامی از آنان در صفحه [[تاریخ]] ذکر نشده است. بر این اساس می‌توان بنی مالک در کنار [[بنی همدان]] و دیگر طوایف آن نقش مؤثری در جریان فتوحات اسلامی ایفا نمودند. آنان با شروع فتوحات [[اسلامی]]، - بمانند بسیاری دیگر از [[قبایل عرب]]، - پا به عرصه [[فتوحات]] گذاشتند و در تمامی میادین آن در هر چهار محور فتوحات [[شام]] و [[عراق]] و [[ایران]] و [[مصر]] نقش چشم‌گیری ایفا نمودند. با آغاز فتوحات شام و [[استمداد]] [[ابوعبیده جراح]] از [[ابوبکر]] برای اعزام نیروی بیشتر جهت فتح سرزمین‌های شمال شبه جزیره، «حمزة (حمره) بن مالک همدانی» همراه با سیصد سوار در جمع سپاهی شش هزار نفره به [[فرماندهی]] [[عمرو بن عاص]] به این منطقه اعزام شدند<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ترجمه محمد بن احمد مستوفی هروی، ج۱، ص۶۳.</ref>. تعداد همدانیانی که در این مرحله به شام اعزام شده‌اند را بیش از هزار تن گفته‌اند<ref>ازدی، تاریخ فتوح الشام، ص۳۹.</ref>. [[بنی همدان]] و [[طوایف]] آن، در [[نبرد]] «[[یرموک]]» (۱۳ [[هجری]])<ref>ابن‌اعثم کوفی، الفتوح، ج۱، ص۱۹۸.</ref> و نیز فتح «[[حمص]]» حضوری قابل توجه داشتند؛ چندان که بر اساس گزارش [[واقدی]]، در این [[جنگ]] ۲۳۵ تن از [[مسلمانان]] کشته شدند که جز ۳۰ نفر که مکی بودند، سایر آنها از دو [[قبیله]] بزرگ [[یمنی]]، همدان و [[حمیر]] بودند<ref>واقدی، فتوح الشام، ج۱، ص۱۴۸.</ref>. این گزارش از حضور گسترده [[همدانیان]] و طوایف آن در این جنگ حکایت دارد<ref>معصومی جشنی، قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع (قرن اول هجری قمری)، ص۶۸-۶۹.</ref>. از جمله حاضران در [[فتوح]] شام و [[جنگ یرموک]]، [[ابوایوب مالکی]] از [[بنی مالک بن عذر همدان]] است. او از [[فرماندهان]] یکی از کرادیس (هنگ‌های) [[سپاه اسلام]] بود که به دستور عمرو بن عاص، همراه با [[سپاه]] تحت امر خود، جهت [[نبرد با رومیان]] در [[فلسطین]] فرستاده شد<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۱۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۶۰۵ (وقایع سال ۱۵ هجری)؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۴۹۸.</ref>. علاوه بر شام، [[مردم]] همدان در فتوحات مصر نیز حضوری گسترده داشتند که در برخی منابع، به مواردی از آن پرداخته شده است<ref>ابن عبدالحکم، فتوح مصر و اخبارها، ص۱۳۹.</ref>.
از مشارکت [[همدانی‌ها]] و [[طوایف]] آن از جمله بنی مالک بن جشم در [[فتوحات]] [[ایران]] - علی‌رغم حضور قابل توجهی که در آن داشتند، - خبر چندانی در دست نیست. با این [[حال]]، [[اخبار]] جسته گریخته استخراجی از لابلای متون و [[روایات]] [[تاریخی]]، ما را به حضوری گسترده از سوی آنان رهنمون می‌شود. از معدود اخباری که به مشارکت بنی مالک بن جشم و دیگر همدانی‌ها در این فتوحات اشاره دارند، می‌توان از حضور [[سعید بن قیس سبیعی همدانی]] و قبیله‌اش در آخرین مرحله [[جنگ قادسیه]] (۱۴ [[هجری]]) یاد کرد<ref>الحدیثی، اهل الیمن فی صدر الاسلام، ص۱۹۸.</ref>. حضور [[سعید بن قیس همدانی]] در [[نبرد]] [[نهاوند]] (۲۱ هجری) - که نیروهای [[مسلمان]] را [[نعمان بن مقرن مزنی]] [[فرماندهی]] می‌کرد - نیز، حاکی از مشارکت بنی [[مالکی‌ها]] در این فتح دارد. سعید بن قیس همدانی در این واقعه، علاوه بر چادری که برای خود داشت به همراه [[حذیفة بن یمان]]، [[عقبة بن عمرو]]، [[اشعث بن قیس]] و دیگران در برپایی چادر نعمان شرکت داشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۱۲۹؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج۱، ص۵۴۲.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۱٬۹۹۰

ویرایش