اثبات مرجعیت دینی اهل بیت در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

# '''[[حدیث ثقلین]]''': از جمله احادیثی که بر [[مرجعیت دینی اهل بیت]] {{ع}} و حجیت سنت آنان دلالت دارد، [[حدیث ثقلین]] است. [[حدیثی]] که مورد اتفاق همۀ مذاهب اسلامی ـ اعم از [[شیعی]] و [[سنی]] ـ با هر [[مذهب]] و [[گرایش]] [[فقهی]] و [[سیاسی]] است و هر یک به‌گونه‌ای به این [[حدیث]] تمسک می‌‌کنند<ref>ر.ک: رضوانی؛ علی اصغر، مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات، ص۱۱۸.</ref>. در این [[حدیث]] [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی فَإِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّی یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ}}<ref>"میان شما دو چیز سنگین و گران‏بها مى ‏گذارم، اگر بدان چنگ زنید هرگز پس از من گمراه نشوید: قرآن و عترت من أهل بیتم و این دو از هم جدا نشوند تا در كنار حوض بر من وارد شوند"؛ کمال الدین، ج۱، ص ۲۳۴؛ متقی هندی، کنزالعمال، ج ۱، ص ۱۸۵ و ۱۸۶ و... .</ref> با نگاهی گذرا به [[حدیث]] شریف‌ ثقلین‌، چند نکته را می‌توان دریافت:

## مراد از"عـترت"، ‌"أهل‌ بیت" است، زیرا [[رسول خدا‌]] {{صل}} فـرمود: {{متن حدیث|عـترتی أهـل‌ بیتی‌}} بی‌تردید از برجسته‌ترین مصادیقِ [[اهل بیت]] {{ع}}، أمیر‌مؤمنان‌ {{ع}} است و اگر حجیّت‌ [[سنّت]] یکی از آنان‌ ثابت‌ شود، حجیّت سایر اهل بیت‌ نیز ثابت می‌شود، زیرا [[تأیید]] هر یک از این بزرگواران، پشتوانه‌ای از تأییدات‌ قرآنی‌ و [[سیرۀ پیامبر]] اکرم {{صل}} را به همراه‌ دارد‌.

### بعد از رحلت پیامبر خاتم {{صل}}، همواره یک نفر از اهل بیت ایشان مرجعیّت و هدایت امّت را تا روز قیامت‌ به‌ عهده دارد<ref>ر.ک: [[محسن رفیعی|رفیعی، محسن]] و [[معصومه شریفی|شریفی، معصومه]]، [[مبانی مرجعیت علمی اهل بیت رسول خدا از دیدگاه اهل سنت (مقاله)|مبانی مرجعیت علمی اهل بیت رسول خدا از دیدگاه اهل سنت]]، [[اندیشه تقریب (نشریه)|فصلنامه اندیشه تقریب]]، ص ۲۸ و ۳۰؛ [[سید محمد جعفر سبحانی |سبحانی، سیدمحمد جعفر]]، [[مرجعیت علمی امامان (مقاله)|مرجعیت علمی امامان]]، [[صراط (نشریه)|فصلنامه صراط]]؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات (کتاب)|مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات]]، ص۱۳۷ ـ ۱۳۹.</ref>.

## [[رسول خدا]] {{صل}}، [[اهل بیت]] {{ع}} را‌ به‌ کشتی‌ [[نوح]] تشبیه کرده و با این تشبیه، [[امّت]] را متوجه کرده همان‌گونه که [[کشتی نوح]]، سوارانش را از غرق شدن [[نجات]] داده است‌، اهل بیت نیز [[پیروان]] خود را از [[گمراهی]] و هلاکت [[نجات]] می‌دهند بنابراین کسی که سوار کشتی اهل بیت نگردد، هلاک‌ خواهد‌ شد.

## اینکه [[رسول خدا]] {{صل}} همۀ امّت را به‌طور مطلق، به [[پیروی]] از اهل خویش [[فرمان]] داده است، نشان می‌دهد:

### [[سیره]] و [[سنّت]] أهل بیت {{ع}} برای‌ همگان‌ [[حجّت]] است. پس [[پیروی]] علمی‌ از‌ آنان، بر همگان [[واجب]] است<ref>برای آگاهی بیشتر از سند و دلالت حدیث سفینه، ر.ک: سبحانی، پرسش و پاسخ پیرامون عقاید شیعه، ص ۳۴۶-۳۴۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن رفیعی|رفیعی، محسن]] و [[معصومه شریفی|شریفی، معصومه]]، [[مبانی مرجعیت علمی اهل بیت رسول خدا از دیدگاه اهل سنت (مقاله)|مبانی مرجعیت علمی اهل بیت رسول خدا از دیدگاه اهل سنت]]، [[اندیشه تقریب (نشریه)|فصلنامه اندیشه تقریب]]، ص ۳۰ و ۳۱؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات (کتاب)|مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات]]، ص۲۱۶؛ [[سید محمد جعفر سبحانی |سبحانی، سیدمحمد جعفر]]، [[مرجعیت علمی امامان (مقاله)|مرجعیت علمی امامان]]، [[صراط (نشریه)|فصلنامه صراط]].</ref>

# '''[[حدیث منزلت]]''': از [[احادیث]] دال بر [[مرجعیت دینی اهل بیت]] {{ع}} [[حدیث منزلت]] است. در این [[حدیث]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} خطاب به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|أَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَی إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی‏}}<ref>الکافی، ج۸، ص۱۰۷.</ref>. این [[حدیث]] به طور مطلق [[حضرت علی]] {{ع}} را مانند [[پیامبر]] توصیف می‌‌کند و اطلاق آن شامل تمام مواردی است که [[پیامبر]] دارا بود و از جملۀ آنها [[مرجعیت علمی]] و [[دینی]] است و تنها مسألۀ [[وحی]] و [[نبوت]] را استثنا کرده است. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نیز نخستین کسی بود که بعد از [[رحلت پیامبر اسلام]] {{صل}} مرجعیّت [[علمی]] و [[دینی]] [[اهل‌بیت]] {{ع}} را مطرح کرد؛ آن حضرت با [[انتقاد]] شدید از خلفای ثلاثه، دربارۀ مرجعیّت علمی و دینی خود فرمود: «[[آگاه]] باشید! به [[خدا]] [[سوگند]]! [[ابوبکر]] جامۀ [[خلافت]] را بر تن کرد، در حالی که می‌‌دانست جایگاه من در [[حکومت اسلامی]]، چون محور سنگ‌های آسیاب است که بدون آن آسیاب حرکت نمی‌کند، او می‌‌دانست که سیل [[علوم]] از دامن کوهسار من جاری است و مرغان دور پرواز [[اندیشه‌ها]] به بلندای [[ارزش]] من نتوانند پرواز کرد»<ref>{{متن حدیث|أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَهَا فُلَانٌ [ابْنُ أَبِی قُحَافَةَ] وَ إِنَّهُ لَیَعْلَمُ أَنَّ مَحَلِّی مِنْهَا مَحَلُّ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحَی یَنْحَدِرُ عَنِّی السَّیْلُ وَ لَا یَرْقَی إِلَیَّ الطَّیْر}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۳.</ref>. همچنین آن حضرت در [[وجوب پیروی]] از اهل‌بیت می‌‌فرماید: «[[مردم]] به [[اهل‌بیت]] پیامبرتان بنگرید، از آن سو که گام بر می‌‌دارند بروید، قدم جای قدمشان بگذارید، آنها شما را هرگز از راه هدایت بیرون نمی‌برند و به پستی و هلاکت باز نمی‌گردانند، اگر [[سکوت]] کردند سکوت کنید و اگر [[قیام]] کردند، قیام کنید، از آنها پیشی نگیرید که [[گمراه]] می‌‌شوید و از آنها عقب نمانید که نابود می‌‌گردید»<ref>{{متن حدیث|انْظُرُوا أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّکُمْ فَالْزَمُوا سَمْتَهُمْ وَ اتَّبِعُوا أَثَرَهُمْ فَلَنْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ هُدًی وَ لَنْ یُعِیدُوکُمْ فِی رَدًی فَإِنْ لَبَدُوا فَالْبُدُوا وَ إِنْ نَهَضُوا فَانْهَضُوا وَ لَا تَسْبِقُوهُمْ فَتَضِلُّوا وَ لَا تَتَأَخَّرُوا عَنْهُمْ فَتَهْلِکُوا}}؛ نهج البلاغه، خ ۹۷.</ref>. از کلمات [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} روشن می‌‌شود [[امت اسلامی]] بعد از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} [[نیازمند]] کارشناسانی هستند که با [[علم خدادادی]] خود، [[قدرت]] [[استنباط]] [[احکام الهی]] را داشته باشند و در تشخیص خود [[مصون از خطا]] و [[اشتباه]] باشند و مرجعیّت [[علمی]] و [[دینی]] [[مردم]] را بر عهده بگیرند<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی |سبحانی، سیدمحمد جعفر]]، [[مرجعیت علمی امامان (مقاله)|مرجعیت علمی امامان]]، [[صراط (نشریه)|فصلنامه صراط]].</ref>.

# '''[[حدیث امان]]''': [[حدیث]] دیگر دال بر [[مرجعیت دینی اهل بیت]] {{ع}} حدیث امان است که در آن [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|النجوم أمان لأهل الأرض من الغرق و أهل بیتی أمان لأمتّی من الاختلاف}}<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۱۴۹؛ متقی هندی، کنزالعمال، ج ۱۲‌، ص ۱۰۲.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} [[أهل بیت]] را به [[ستارگان]] تشبیه کرده است؛ یعنی همان‌گونه که ستارگان، باعث جلوگیری از غرق شدن زمینیان‌ و هدایت آنها در شب می‌شوند‌، [[اهل]] بیت‌ نیز از [[اختلاف]] در میان [[امّت]] جلوگیری می‌کنند. از آنجا که [[رسول اکرم]] {{صل}} برای امّت أمان است‌، سیره‌ و سنّت‌ وی نیز برای همگان [[حجّت]] و [[پیروی]] از او [[واجب]] خواهد بود. همچنین اهل بیت {{عم}} برای امّت أمان هستند؛ پس‌ سیره‌ و [[سنّت]] ایشان برای همگان [[حجّت]] و [[پیروی]] از آن [[واجب]] خواهد بود<ref>ر.ک: [[محسن رفیعی|رفیعی، محسن]] و [[معصومه شریفی|شریفی، معصومه]]، [[مبانی مرجعیت علمی اهل بیت رسول خدا از دیدگاه اهل سنت (مقاله)|مبانی مرجعیت علمی اهل بیت رسول خدا از دیدگاه اهل سنت]]، [[اندیشه تقریب (نشریه)|فصلنامه اندیشه تقریب]]، ص ۳۱ و ۳۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات (کتاب)|مرجعیت دینی اهل بیت و پاسخ به شبهات]]، ص۲۲۳ ـ ۲۲۵.</ref>.