آراستگی و پیراستگی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پیامبر اکرم]] {{صل}} علاوه بر [[آراستگی]] به [[مکارم اخلاق]] که برای تحقق بخشیدن آنها برانگیخته‌های شده بود، به پاکیزگی و [[پیراستگی]] ظاهر نیز بسیار توجه می‌کرد. بی‌شک، آموزه‌های [[نبوی]] {{صل}} درباره [[زیبایی]] و [[آراستگی]] ظاهری و خو گرفتن به [[آداب]] و [[سنن]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[آراستگی]] به [[اخلاق]] و [[سنن]] ظاهری و [[باطنی]] آن [[حضرت]]، کمال نهایی و آخرین [[هدف]] [[انسان]]‌ها است و [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] را به همراه دارد<ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۶.</ref>.

== آرایش و [[پیراستگی]] در [[سیره]] [[رسول خاتم]] {{صل}} ==

[[رسول خدا]] {{صل}} به پاکیزگی و [[آراستگی]] ظاهر خویش بسیار اهمیت می‌داد و پیوسته بر [[لزوم]] [[آراستگی]] و زینت [[مسلمانان]] نیز تأکید می‌فرمود. آن [[حضرت]]، هر روز در آینه نگاه می‌کرد و موهای سرش را شانه می‌زد <ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص ۳۴ و شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۱۱. </ref>. گاهی نیز برای مرتب کردن موهای خود در [[آب]] می‌نگریست<ref>همان.</ref>. از [[امیرمؤمنان]] {{ع}} نیز [[روایت]] شده است که [[پیامبر خدا]] {{صل}} موهای خود را شانه کرده، بیشتر اوقات آن را با [[آب]] صاف می‌کرد و می‌فرمود: [[آب]] برای خوشبو کردن [[مؤمن]]، کافی است<ref>محمد بن محمد کوفی، الجعفریات، ص ۱۵۶؛ مکارم الاخلاق، ص ۶۹ و محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۴۰۸.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۶.</ref>.

آن [[حضرت]]، خود را نه تنها برای خانواده‌اش بلکه برای یارانش نیز می‌آراست. روزی [[عایشه]] دید که [[رسول خدا]] {{صل}} پیش از رفتن نزد یارانش در ظرف آبی نگاه می‌کند و موهایش را مرتب می‌سازد؛ پس گفت: "[[پدر]] و مادرم به فدایت! در [[آب]] نگاه می‌کنی و موهایت را منظم می‌کنی؛ در حالی که تو [[پیامیر]] {{صل}} و [[بهترین]] خلق خدایی؟" [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمود: [[خداوند]] [[دوست]] دارد هنگامی که بنده‌ای نزد برادرانش می‌رود، خود را برای آنان بیاراید و زیبا سازد<ref>مکارم الاخلاق، ص ۳۴ - ۳۵.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۷.</ref>.

[[نبی اکرم]] {{صل}} موهای سرش را که از نرمه گوشش [[تجاوز]] نمی‌کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، ص ۳۳۰؛ کلینی، الکافی، ج ۶، ص ۴۸۵ و وسائل الشیعه، ج ۲، ص ۱۰۹.</ref> هر روز با شانه مرتب و هر روز دوبار [[محاسن]] خویش را شانه می‌کرد<ref>مکارم الاخلاق، ص ۳۳ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۴۰۸.</ref>. آن بزرگوار، موهای سر و محاسنش را با سدر<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ص ۲۰؛ مکارم الاخلاق، ص ۳۲ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۳۸۷.</ref> یا گل خطمی می‌شست<ref>فقه الرضاع ص ۱۲۸ و مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۴۴.</ref> و به آن روغن می‌مالید و روغن زدن به مو را [[دوست]] داشت و از ژولیدگی بدش می‌آمد<ref>مکارم الاخلاق، ص ۳۳ و وسائل الشیعه، ج ۲، ص ۱۵۷.</ref>. [[حضرت]]، موی زیبا را پوششی خدایی می‌دانست و به [[مسلمانان]] سفارش می‌کرد که به موهای خود رسیدگی کنند<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۲۹؛ الجعفریات، ص ۱۵۶؛ ابن ابی شیبه کوفی، المصنف، ج ۶، ص ۵۹ و نعمان بن محمد تمیمی مغربی، دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۱۲۵.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۷.</ref>.

[[رسول خدا]] {{صل}} درباره داشتن [[محاسن]] و [[آراستگی]] آن تأکید داشت و می‌فرمود: آتش‌پرست‌ها ریش خود را می‌تراشند و [[سبیل]] را پرپشت می‌سازند و ما [[سبیل]] خود را کوتاه کرده، [[محاسن]] را بلند می‌سازیم<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص ۱۳۰؛ مکارم الاخلاق، ص ۶۷ و وسائل الشیعه، ج ۲، ص ۱۱۶.</ref>. با این حال، [[مسلمانان]] را از بلند کردن بیش از حد ریش و ژولیدگی آن، برحذر می‌داشت. [[نقل]] شده است، روزی ایشان مردی را دید که موهای صورتش بلند و ژولیده بود، پس فرمود: چه ضرر داشت اگر این مرد، ریش خود را [[اصلاح]] می‌کرد؟ آن مرد، چون [[سخن پیامبر]] {{صل}} را شنید، رفت و ریش خود را [[اصلاح]] کرد و سپس نزد آن [[حضرت]] بازگشت، [[خاتم انبیا]] {{صل}} وقتی او را دید، فرمود: این گونه [[اصلاح]] کنید<ref>الکافی، ج ۶، ص ۴۸۸ و مکارم الاخلاق، ص ۶۷. </ref>. همچنین ایشان بر کوتاه کردن [[سبیل]] تأکید داشت و می‌فرمود: شارب و موی خود را بچینید و خود را بر این کار مجبور کنید؛ این کار بر زیبایی شما می‌افزاید<ref>ابن ابی جمهور، عوالی اللآلی، ج ۱، ص ۱۳۵؛ احمد بن حنبل، مسند احمد، ج ۲، ص ۱۶ و مسلم نیشابوری، صحیح، ج ۱، ص ۱۲۲.</ref>. [[حضرت رسول]] {{صل}} کوتاه کردن موی [[سبیل]] را به گونه‌ای که لب آشکار شود؛ از سنت‌های خود بر می‌شمرد<ref>مکارم الاخلاق، ص ۶۷ و حمیری قمی، قرب الاسناد، ص ۱۲۲.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} خضاب می‌کرد<ref>الطبقات الکبری، ج ۱، ص ۳۳۲؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۲۲ و مکارم الاخلاق، ص ۸۴.</ref> و به [[مسلمانان]] نیز توصیه می‌فرمود که موهای خود را رنگ کنند. [[خاتم انبیا]] {{صل}} معمولا با حنا و کتم (نوعی رنگ) موهای سر و صورتش را رنگ می‌کرد<ref>الطبقات الکبری، ج ۱، ص ۳۳۷ - ۳۳۸؛ نویری، نهایة الإرب، ج ۱۸، ص ۲۴۴؛ نورالدین هیثمی، مجمع الزوائد، ج ۵، ص ۱۶۰ و صالحی دمشقی، سبل الهدی و الرشاد، ج ۷، ص ۳۴۳.</ref> و می‌فرمود: [[بهترین]] رنگی که می‌توانید با آن موهای سپید خود را بدان رنگ خضاب کنید، حنا و کتم است<ref>الطبقات الکبری ج ۱،، ص ص ۳۳۸ ۳۴۰،. مسند احمد، ج ۵، ص ۱۴۷ و عوالی اللآلی، ج ۱، ص ۱۱۳.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} [[دوست]] داشتنی‌ترین رنگ‌ها را برای خضاب، رنگ مشکی می‌دانست<ref>الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۴۰.</ref> و می‌فرمود: رنگ مشکی، [[نور]] [[اسلام]] و [[ایمان]]، و سبب [[محبت]] زنانتان و [[ترس]] دشمنانتان است<ref>الکافی، ج ۶، ص ۴۸۱ و مکارم الاخلاق، ص ۷۹.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۷-۷۸.</ref>.

[[روایت]] شده است که روزی مردی نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد، در حالی که ریش‌هایش را با رنگ زرد، خضاب کرده بود؛ آن [[حضرت]] فرمود: "سیمای او چه قشنگ است". روز دیگر، آن مرد در حالی نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد که ریش خود را با حنا سرخ کرده بود. [[فرستاده خدا]] {{صل}} فرمود: این، زیباتر است. روز دیگر، آن مرد در حالی به [[دیدار]] [[پیغمبر]] {{صل}} آمد که ریش خود را سیاه کرده بود. [[پیامبر]] {{صل}} خندید و فرمود: رنگ مشکی از آن دو رنگ بهتر است<ref>مکارم الاخلاق، ص۷۸.</ref>. طبق برخی [[روایات]]، [[آب]] سدر هم از چیزهایی بود که [[رسول خدا]] {{صل}} برای رنگ کردن ریش خود از آن بهره می‌گرفت<ref>الطبقات الکبری، ج ۱، ص ۳۳۸؛ نهایة الإرب، ج ۱۸، ص ۲۴۵ و سبل الهدی و الرشاد، ج ۷، ص ۳۴۳.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۸-۷۹.</ref>.

[[نبی]] [[خدا]] مسواک می‌زد و دیگران را نیز به این کار بسیار سفارش می‌فرمود. آن بزرگوار، پیش از هر [[نماز]]<ref>مسند احمد، ج ۵، ص ۴۱۰ و البخاری، صحیح، ج ۱، ص ۲۱۴.</ref> و پیش از [[خواب]]<ref>مکارم الاخلاق، ص ۳۹ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۳۶۶.</ref> و طبق [[نقلی]]، شبی سه بار مسواک می‌زد: یک بار پیش از [[خواب]]، یک بار وقتی که از [[خواب]] برای [[راز]] و نیاز برمی‌خاست و یک بار پیش از آنکه برای [[نماز صبح]] بیرون [[رود]]<ref>مکارم الاخلاق، ص ۳۹ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۳۶۶.</ref>. همچنین می‌فرمود: آن [[قدر]] به مسواک زدن، [[فرمان]] داده شدم که ترسیدم بر من [[واجب]] شود<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۱۳؛ شیخ صدوق، الامالی، ص ۴۲۸ و ورام ابن ابی فراس، مجموعه ورام، ج ۲، ص ۲۶۱</ref>. آن بزرگوار، ناخن‌هایش را نیز به طور مرتب، هر [[جمعه]] پیش از [[نماز]] کوتاه می‌کرد<ref>محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۸۶، ص ۳۵۸ و مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۴۶</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۹.</ref>.

لباس‌هایش در حین سادگی همواره [[پاکیزه]] بود و دیگران را نیز به نظافت لباس‌ها توصیه می‌کرد<ref>الطبرانی، المعجم، الکبیر، ج ۱۲، ص ۳۰۲؛ جلال الدین سیوطی، الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۵۴۶ و مجمع الزوائد، ج ۵، ص ۱۳۲.</ref> و می‌فرمود: "لباس‌هایتان را تمیز و موهای خود را کوتاه کنید و مسواک بزنید و آراسته و [[پاکیزه]] باشید؛ زیرا [[یهودیان]] چنین نمی‌کردند و زنانشان [[منحرف]] شدند" <ref>{{متن حدیث|اغْسِلُوا ثِيَابَكُمْ وَ خُذُوا مِنْ شُعُورِكُمْ وَ اِسْتَاكُوا وَ تَزَيَّنُوا وَ تَنَظَّفُوا فَإِنَّ بَنِي اسْرَائِيلَ لَمْ يَكُونُوا يَفْعَلُونَ ذَلِكَ فَزَنَتْ نِسَاؤُهُمْ}}؛ المتقی الهندی، کنزالعمال، ج ۶، ص ۶۴۰؛ الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۵۴۶ و شمس الدین محمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج ۱۸، ص ۲۵۹.</ref>؛ در برخی منابع [[نقل]] شده است، زمانی که [[نمایندگان]] دیگر [[قبایل]] به نزد ایشان وارد می‌شدند، ایشان زیباترین و [[بهترین]] لباسش را می‌پوشید و [[اصحاب]] را نیز به این کار [[دستور]] می‌داد<ref>الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۳۴۵.</ref>. خاتم [[رسولان]] {{صل}} پوشیدن کفش خوب و مناسب را هم از مصادیق [[آراستگی]] برمی‌شمرد و کفش خوب را ‌خلخال زینت مردان معرفی می‌کرد<ref>دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۱۶۴ و مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۲۷۶.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۷۹-۸۰.</ref>.

محبوب‌ترین چیزها نزد [[رسول خدا]] {{صل}} عطر بود و آن را بسیار [[دوست]] داشت<ref>دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۱۶۴ و مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۲۷۶.</ref> و برای تهیه آن، بیش از [[خوراک]]، هزینه می‌کرد<ref>مکارم الاخلاق، ص۳۴</ref>. استفاده ایشان از عطر به حدی بود که به خاطر کثرت استفاده از آن رنگ [[محاسن]] و [[موی سر]] ایشان به رنگ سرخ تغییر یافته بود<ref>الطبقات الکبری. ، ج ۱، ص ۳۳۷؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوه، ج ۱، ص ۲۰۲ و تقی الدین مقریزی، امتاع الاسماع، ج ۲، ص ۱۵۴</ref>. هنگامی که از خانه خارج می‌شد، [[مردم]] از بوی خوش آن [[حضرت]] می‌فهمیدند که آمده است<ref>الکافی، ج ۶، ص ۵۱۵ و وسائل الشیعه، ج ۳، ص ۵۰۰.</ref> و از بوی عطرش می‌فهمیدند که از چه مکانی عبور کرده است<ref>قاضی عیاض اندلسی، الشفا بتعریف حقوق المصطفی، ج ۱، ص ۱۵۴ و قطب الدین راوندی، قصص الانبیاء ص ۲۸۷.</ref>. گفته‌اند، هدیه عطر از چیزهایی بود که [[حضرت]]، آن را رد نمی‌کرد<ref>الکافی، ج ۶، ص ۵۱۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۰۰ و وسائل الشیعه، ج ۲، ص ۱۴۸.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} بوی خوش را [[دوست]] داشت و خوش نداشت که از وی بوی آزاردهنده‌ای به مشام برسد<ref>امتاع الأسماع، ج ۲، ص ۱۹۱؛ مسند احمد، ج ۶، ص ۲۴۹ و الطبرانی، المعجم الأوسط، ج ۳، ص ۱۸۵.</ref>؛ از این رو، همواره خود را خوشبو و از خوردن سیر و پیاز و تره به [[علت]] بوی بدشان خودداری می‌کرد<ref>الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۳۵۹ و کنز العمال، ج ۷، ص ۱۰۵.</ref> و غذایی را هم که در آن سیر بسیار داشت، نمی‌خورد تا [[مردم]] را از بوی بدش آزرده‌خاطر نسازد<ref>مسند احمد، ج ۵، ص ۹۵؛ نسائی، سنن النبی، ج ۴، ص ۱۴۸ و المعجم الکبیر، ج ۲، ص ۲۲۷.</ref>. به همین خاطر، [[رسول اکرم]] {{صل}} حتی از عسلی که در آن مغافیر<ref>مغافیر، چیزی که از گیاهان در شکم زنبوران عسل مانده و هنگام درست شدن عسل، در آن باقی می‌ماند؛ این ماده، بوی بدی به عسل می‌دهد.</ref> وجود داشت، نمی‌خورد<ref>مکارم الاخلاق، ص ۳۰ و وسائل الشیعه، ج ۲۵، ص ۸.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۸۰.</ref>.

[[رسول خدا]] {{صل}} روزهای [[جمعه]] و عیدهای فطر و قربان با وضعی بهتر و آراسته‌تر از روزهای دیگر میان [[مردم]] ظاهر می‌شد. آن [[حضرت]] پس از [[اصلاح]] و [[غسل]]، ناخن‌هایش را کوتاه می‌کرد، [[لباس]] نو می‌پوشید<ref>فقه الرضا، ص ۱۲۸ - ۱۲۹ و بحارالانوار، ج ۸۶، ص ۳۶۰.</ref>، مسواک می‌زد<ref>بحار الانوار، ج ۸۶، ص ۳۵۸</ref> و به موهایش روغن می‌زد و آنها را معطر می‌کرد<ref>الطبقات الکبری، ج ۴، ص ۱۱۳.</ref>. اگر آن [[حضرت]]، عطری نمی‌یافت، روسری معطر [[زنان]] خود را با [[آب]]، ‌‌ تر می‌کرد و سپس آن را به صورت خویش می‌کشید تا اینکه بدنش معطر شود<ref>الکافی، ج ۴، ص ۵۱۱؛ مکارم الاخلاق، ص ۴۱ و وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۶۵.</ref> و یا اینکه بر [[لباس]] رنگ‌شده با زعفران، [[آب]] می‌پاشید و سپس آن را به صورت و دست خود می‌‌کشید<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۴۲۵ و وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۶۵ - ۳۶۶.</ref>. [[رسول اکرم]] {{صل}} علاوه بر لباس‌های روزمره، دو جامه و [[عمامه]] داشت که مخصوص روزهای [[جمعه]] بود<ref>الدارقطنی، علل، ج ۷، ص ۴۱ و محمد حسین طباطبایی، سنن النبی، ص ۱۲۱</ref>.<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج ۱، ص ۱۷۱ و بحارالانوار، ج ۱۶، ص ۱۱۰.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۸۰-۸۱.</ref>.

== موارد [[نهی]] شده ==

[[رسول خدا]] {{صل}} با اینکه بر آراستگی‌ها و زیبایی‌های [[مشروع]] تأکید داشت، اما [[مسلمانان]]، اعم از [[زن]] یا مرد را از برخی آراستگی‌ها و زینت‌های [[حرام]] برحذر می‌داشت. ایشان مردان را از پوشیدن لباس‌های ابریشمی، دیبا و خز [[نهی]] می‌کرد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۷؛ امالی صدوق، ص ۴۲۴ و مجموعه ورام، ج ۲، ص ۲۵۸.</ref> و استفاده از طلا را برای زینت بر مردان [[ممنوع]] می‌دانست. آن [[حضرت]]، طلا را زینت [[مشرکان]] و نقره را [[زیور]] مردان [[مسلمان]] معرفی کرده است<ref>الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۶۶۹ و کنز العمال، ج ۶، ص ۶۷۵.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۸۱.</ref>.

همچنین [[رسول خدا]] {{صل}} [[زنان]] را [[نهی]] می‌کرد که زینت و بوی خوش را برای غیر شوهرانشان استفاده کنند<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۶؛ مجموعه ورام، ج ۲، ص ۲۵۷ و مکارم الاخلاق، ص ۴۲۵.</ref> و به آنان سفارش می‌فرمود که پس از استفاده از بوی خوش در [[نماز جماعت]] حاضر نشوند<ref>السنن الکبری (نسائی)، ج ۵، ص ۴۳۳.</ref>. آن بزرگوار، [[گناه]] رساندن بوی خوش به مشام مردان نامحرم را همتای عمل [[زشت]] [[زنا]] برشمرده است<ref>مسند احمد، ج ۴، ص ۴۱۴؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج ۲، ص ۳۹۶ و ابن حبان، صحیح، ج ۱۰، ص ۲۷۱.</ref><ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۸۱.</ref>.

در [[اسلام]] به آراستگی ظاهر، بسیار توصیه شده است. [[مسلمانان]] موظف‌اند به وضع ظاهری خود رسیدگی کنند، خود را در آینه ببینند و سر و صورت خود را مرتب و آراسته نمایند. بی‌شک همه [[انسان‌ها]] [[آراستگی]] و مرتب بودن را [[دوست]] دارند و از ژولیدگی و غیرمرتب بودن متنفرند. اگر [[انسان]] ظاهر خود را مرتب کند، بهتر می‌تواند با دیگران رابطه برقرار کند و دیگران هم علاقه‌مندند با چنین افرادی در ارتباط باشند. در [[قرآن کریم]] خطاب به همه انسان‌ها چنین آمده است. ای [[فرزندان آدم]]! [[زینت]] و زیورهای خود را در حین [[عبادت]] همراه خود بردارید: {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ}}<ref>«ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمی‌دارد» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref>.

[[پیامبر اسلام]]{{صل}} فرمود: [[خداوند]] بلندمرتبه چرک، کثافت و ژولیدگی را دوست نمی‌دارد: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُبْغِضُ الْوَسَخِ وَ الشَّعَثِ }}<ref>نهج الفصاحه، ح۷۴۱.</ref>. مفهوم [[حدیث]] این گونه است که خداوند [[نظافت]] و آراستگی را دوست دارد.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 40.</ref>

===شانه کردن [[موی سر]] و صورت===

در [[سیره]] و [[منطق عملی]] پیامبر اسلام آمده است: حضرت عادتش این بود که به آینه مینگریست، موی سرش را صاف می‌کرد و شانه میزد. چه بسا این کار را در برابر آب انجام می‌داد و نه تنها [[خاندان]] خود، بلکه برای [[اصحاب]] خویش نیز [[تجمل]] کرده، میفرمود، [[خدا]] دوست دارد که بنده‌اش وقتی برای دیدن برادرانش از [[خانه]] بیرون می‌رود، خود را آماده و زینت کند<ref>سنن النبی، ص۴۲.</ref>.

در [[روایات]] در خصوص [[ملاقات]] با دیگران حتی آشنایان و [[نزدیکان]] سفارش شده شخص، باید خود را بیاراید و با [[آمادگی]] به ملاقات دیگران برود. پیامبر اسلام{{صل}} فرمود: خدا دوست دارد که هر گاه مؤمنی به ملاقات [[مؤمن]] دیگری می‌رود با آمادگی و آراستگی برود<ref>سنن النبی، ص۷۹۹۳.</ref>.

گاه عدم آراستگی[[انسان]] به دلیل ژولیدگی موست. در سیره پیامبر اسلام{{صل}} آمده است که حضرت روزی مردی ژولیده‌ای را دید که موهای سرش نامرتب بود، فرمود: آیا این شخص چیزی نمی‌یافت، تا با آن موهایش را مرتب و شانه نماید: {{متن حدیث|رَأَى رَسُولُ اللَّهِ رَجُلًا شَعِثاً قَدْ تَفَرَّقَ شَعْرِهِ؛ فَقَالَ: أَ مَا كَانَ يَجِدُ هَذَا مَا يُسَكَّنُ بِهِ شَعْرِهِ}}<ref>سنن النبی، ص۲۰۳۱.</ref>.

[[پیامبر اسلام]] فرمود: جامه‌هایتان را بشویید، موهایتان را کوتاه کنید، [[مسواک]] بزنید، [[آرایش]] کنید و خود را [[پاکیزه]] نگه دارید. [[بنی‌اسراییل]] این [[کارها]] را نکردند، آن‌گاه زنان‌شان زناکار شدند: {{متن حدیث| اغْسِلُوا ثِيَابَكُمْ وَ خُذُوا مِنْ شعوركم وَ اسْتَاكُوا ، وَ تَزَيَّنُوا ، وَ تَنَظَّفُوا فَإِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَمْ يَكُونُوا يَفْعَلُونَ ذَلِكَ فَزَنَتْ نِسَاؤُهُمْ }}<ref>نهج الفصاحه، ح۳۷۷.</ref>.

این [[حدیث شریف]] به نکته‌ای بسیار ظریف اشاره دارد و آن این که شوهران باید متوجه دنیای [[تجمل]] و آرایش [[زنان]] باشند، آنها همان‌گونه که [[دوست]] دارند خودشان [[زیبا]] باشند و همواره [[لباس]] خوب بر تن کنند، دوست دارند شوهرانشان نیز مرتب و تمیز باشند. در [[جامعه]] ما [[مردم]] کمتر به این امر توجه می‌کنند؛ لذا خوب است [[انسان]] این نکته را رعایت کند.

در [[روایات]] زیادی ذکر شده که ریش انسان نباید بیش از یک قبضه باشد. در [[سیره معصومین]]{{عم}} آمده است که آن بزرگواران ریش خود را اصلاح میکردند. از [[حضرت صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که روزی پیامبر اسلام بر شخصی گذشتند که ریشی دراز داشت. حضرت فرمود: چه می‌‌شد، اگر این مرد ریش خود را اصلاح میکرد؟ چون آن مرد از این ماجرا [[آگاه]] شد، ریش خود را اصلاح نمود. آن‌گاه [[خدمت]] [[رسول خدا]] مشرف شد. حضرت وقتی ریش آن مرد را دید، به [[اصحاب]] فرمود: ریش را این‌گونه اصلاح کنید<ref>الفروع من الکافی، کتاب الری و التجمل، باب اللحیه و الشارب، ح۱۲.</ref>.

انسان باید در گذاشتن ریش هم جنبه [[نظافت]] و [[تمیزی]] آن را مورد توجه قرار دهد و هم اندازه و [[زیبایی]] آن را که بیش از حد دراز نباشد مرتب و تمیز باشد.

در [[سیره پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} آمده است که حضرت سبیل خود را میگرفت و به دیگران نیز سفارش می‌کرد، از موی شارب خود بگیرند تا حدی که لب آشکار گردد و این [[سنت]] است<ref>سنن النبی، ص۹۲.</ref>. در [[حدیثی]] معتبر از [[حضرت رسول]] [[روایت]] شده که فرمود: باید هر کس موی شارب و موی بینی را بگیرد و به احوال بدن خود بپردازد، که اینها باعث زیادتی [[زیبایی]] اوست<ref>حلیة المتقین، ص۱۳۰.</ref>.

از [[امام صادق]]{{ع}} روایت شده که فرمود: از جمله [[مستحبات]] و [[سنت پیامبر]]، گرفتن ناخن است<ref>سنن النبی، ص۹۳.</ref>. اگر ناخن‌ها گرفته نشود، زیر آن میکروب و کثافت جمع می‌شود که هم برای [[سلامتی]] [[انسان]] [[زیان]] دارد و هم با [[آراستگی]] و رعایت [[بهداشت]] و [[نظافت]] ناسازگار است.

===[[لباس]] نو و فاخر [[پوشیدن]]===

در [[تعلیم]] [[پیامبر اسلام]] به [[امیرالمؤمنین]] آمده است که هر گاه لباس جدید به تن کردید، بگویید: [[سپاس]] خدای را که مرا با لباس پوشاند تا در میان [[مردم]] خودم را با آن بیارایم...<ref>الفروع من الکافی، کتاب الزی و التجمل، باب القول عند لباس الجدید، ح۲.</ref>. طبق [[احادیث معتبر]] اگر [[انسان]] [[توانایی]] داشته باشد، [[مستحب]] است لباس نو، [[زیبا]] و تمیز بپوشد. البته به شرط این که از راه [[حلال]] به دست آورده باشد و مناسب [[شأن]] او باشد. این امر موجب [[خشنودی پروردگار]] می‌شود، اما اگر [[ناتوان]] باشد، باید [[قناعت]] کند، و به اندازه توان خود لباس تهیه کند و در [[پاکیزگی]] آن بکوشد<ref>حلیة المتقین، ب ۱، ص۱۳.</ref>.

لازم نیست انسان همواره لباس نو بپوشد، بلکه مهم پاکیزگی لباس است که یکی از شاخص‌های مهم [[آراستگی]] است و نقش مؤثر در ارتباط فرد با دیگران دارد. همه افراد [[دوست]] دارند خود [[پاکیزه]] باشند و با افراد پاکیزه ارتباط داشته باشند. [[رسول خدا]] روزی مردی را دید که [[لباس]] کثیف به تن داشت، آن‌گاه فرمود: آیا این مرد آبی ندارد تا لباسش را با آن بشوید؟<ref>میزان الحکمه، ح۲۰۳۱۹.</ref> در [[حدیثی]] از [[پیامبر]] نقل شده است: هر کس لباسی را که میپوشد باید نظیف و پاکیزه کند: {{متن حدیث|مَنِ اتَّخَذَ ثَوْباً فَلْيُنَظِّفْهُ}}<ref>الفروع من الکافی، کتاب الزی و التجمل، باب اللباس، ح۳؛ وسائل الشیعه، باب استحبات لبس الثوب النظیف.</ref>.

===[[پرهیز]] از [[پوشیدن لباس]] [[شهرت]]===

در پوشیدن لباس باید به چند چیز توجه شود: یکی این که، [[پوشش]] [[اسلامی]] در آن رعایت شود؛ یعنی جاهایی که عورت محسوب می‌گردد، [[واجب]] است پوشانده شود. دوم این که لباسی را که میپوشد، باید تمیز و مرتب باشد. سوم این که لباسش برای شهرت نباشد؛ یعنی نباید لباسی بر تن کند که تفاوت آن با لباس‌های دیگر از دور پیدا باشد؛ برای مثال در جامعه‌ای که [[مردم]] لباس قرمز نمی‌پوشند ما نیز از آن [[فرهنگ]] [[پیروی]] کرده، از پوشیدن لباس قرمز بپرهیزیم. در حدیثی از امیرالمؤمنین علی{{ع}} آمده است: [[پیامبر اسلام]] مرا [[نهی]] نمود از این که لباس شهرت به تن نمایم: {{متن حدیث|نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَنْ لُبْسِ ثِيَابِ الشُّهْرَةِ}}<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب لبس المعصفر، ح۴.</ref>. از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که حضرت فرمود: [[خداوند]] لباس شهرت را دوست ندارد: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُبْغِضُ شُهْرَةَ اللِّبَاسِ}}<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب کراهیه الشهرة، ح۱.</ref>.

مردم برای کشیدن سیگار هم وقت کافی دارند و هم [[پول]] کافی، اما وقتی مسئله [[مسواک]] به میان می‌آید، دیگر نه وقتی کافی دارند و نه حاضرند پولی بابت آن بپردازند؛ در حالی که سیگار هم ضرر [[مالی]] و هم ضرر جانی دارد و از آن طرف [[مسواک]] موجب سلامتی‌اش می‌شود و در [[اسلام]] [[مسواک زدن]] از [[مستحبات]] مؤکد و بسیار به آن سفارش شده است.

یکی از اموری که در ایجاد و [[استحکام]] [[روابط اجتماعی]] نقشی مهم دارد، زدودن بوی بد از بدن است. بوی بد به دلیل امور زیادی به وجود می‌آید که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:

#عدم [[نظافت]] [[لباس]]: ممکن است بوی بد به دلیل کثیفی لباس [[انسان]] باشد که انسان باید همواره بکوشد جامه‌اش را [[پاکیزه]] نگه دارد تا زمینه بوی بد از بین برود. در [[قرآن کریم]] خطاب به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آمده است: لباست را از هر [[عیب]] و آلایش پاکیزه نگه دار: {{متن قرآن|وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ}}<ref>«و جامه‌ات را پاکیزه گردان،» سوره مدثر، آیه ۴.</ref>.

#مسواک نکردن: مسواک نزدن از دیگر عواملی است که موجب بوی بد در انسان می‌شود. [[پیامبر اسلام]]{{صل}} فرمود: اگر [[ترس]] از [[مشقت]] نبود، مسواک را در موقع هر [[نماز واجب]] می‌کردم: {{متن حدیث|لَوْ لَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ مَعَ كُلِّ صَلَاةٍ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۳۵۵.</ref>. حضرت در [[وصیت]] خود به [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمود: موقع هر [[نماز]] مسواک نما: {{متن حدیث|عَلَيْكَ بِالسِّوَاكِ لِكُلِّ صَلَاةٍ}}<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب السواک، ح۱۰.</ref>. پیامبر اسلام{{صل}} در جای دیگر می‌فرماید: پیوسته [[جبرائیل]] مرا به مسواک زدن توصیه می‌کرد، تا آنجا که تصور کردم آن را از [[واجبات]] خواهد شمرد: {{متن حدیث|مَا زَالَ جَبْرَئِيلُ يُوصِينِي بِالسِّوَاكِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيَجْعَلُهُ فَرِيضَةً}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۳۴۸.</ref>. همچنین آمده است که [[پیامبر]] بارها سفارش می‌فرمود، دندان‌های خود را مسواک بزنید و از این طریق دهان خود را پاکیزه نمایید: {{متن حدیث|رسول الله{{صل}}:  طِيبُوا أَفْوَاهَكُمْ بِالسِّوَاكِ }}<ref>میزان الحکمه، ح۹۰۵۶.</ref>.

#عرق کردن: [[انسان]] با شستن بدن، زمینه بوی بد را از بین برد. در [[حدیثی]] از [[امام علی]]{{ع}} آمده است که فرمود: بوی بد را که موجب [[اذیت]] دیگران می‌شود با آب تمیز کرده، از بین ببرید: «امام علی{{ع}}: {{متن حدیث|تَنَظَّفُوا بِالْمَاءِ مِنْ نَتْنِ الرِّيحِ (بوی بد) الَّذِي يُتَأَذَّى بِهِ}}<ref>میزان الحکمه، ح۲۰۳۱۵.</ref>.

#[[خوردن]] [[سیر]]: در [[اسلام]] از خوردن سیر در مواردی که موجب [[اذیت]] دیگران گردد، [[نهی]] شده است. در [[سیره عملی پیامبر]]{{صل}} آمده است که حضرت سیر، پیاز و تره بد بو تناول نمی‌کرد<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۶۳.</ref>.

#ازاله موی زیر بغل: در [[روایات]] آمده است که [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمود: ازاله موی زیر بغل بوی گند را از [[انسان]] زایل می‌سازد و [[نظافت]] و سنتی است که [[رسول خدا]]{{صل}} به آن [[فرمان]] داده است<ref>سنن النبی، ص۹۵.</ref>. [[پیامبر اسلام]] فرمود: موهای زیر بغل خود را نگذارید دراز گردد؛ زیرا این کار موجب می‌شود تا [[شیطان]] (میکروب) در آنجا جمع شود<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب الابط، ح۱.</ref>.

#کشیدن سیگار: [[شایسته]] است [[برادران]] سیگاری مراعات حال دیگران را بکنند و در جایی که افراد دیگری نشسته‌اند، سیگار نکشند، چون [[دود]] سیگار هم برای دیگران ضرر دارد و هم بوی نامطبوعی دارد و موجب اذیت آنان می‌شود.

بسیار روشن است هر چیزی که موجب [[نفرت]] [[مردم]] شود، فاصله گرفتن از آن طبیعی است. اما اگر زمینه‌ای وجود داشته باشد که موجب کشش و میل انسان به آن سمت و سو شود، آن چیز برای مردم خوشایند می‌گردد. افرادی موفق‌اند که چنین زمینه‌هایی را در برقراری روابط ایجاد کنند.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 41-47.</ref>