بحث:امامت: تفاوت میان نسخهها
←منابع
(←منابع) |
|||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
==فهرس الموسوعة== | ==فهرس الموسوعة== | ||
{{مدخل وابسته}} | {{مدخل وابسته}} | ||
===الجزء الأول=== | |||
۱ - آية الإبلاغ . | ۱ - آية الإبلاغ . | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
الحاجة إلى الإمام . | الحاجة إلى الإمام . | ||
وجوب الإمامة على الله | |||
وجوب الإمامة عقلاً | |||
وجوب الإمامة سمعاً . | |||
صفات الإمام | |||
١) الأفضلية . | |||
٢) العلم | |||
۳) العدالة | |||
٤) العصمة | |||
٥) النص. | |||
٦) سائر الصفات . | |||
اختلاف الناس في الإمامة . | |||
الفرق بين النبي والإمام . | |||
منكر الإمامة | |||
===الجزء الثاني=== | |||
الاختيار. | |||
دخول الإمام في المجمعين | |||
مباحث عامة | |||
۱۷ - البغاة | |||
۱۸ - جعفر بن محمد | |||
۱۹ – حديث (الأئمة الاثني عشر) | |||
۲۰ - حديث الأئمة من قريش. | |||
۲۱ - حديث أنت منّي وأنا منك . | |||
٢٢ – حديث الأشباح . | |||
۲۳ - حديث أنت أخي ووصيّي. | |||
٢٤ - حديث الثقلين | |||
٢٥ - حديث خاصف النعل . | |||
٢٦ - حديث الدار | |||
۲۷ - حديث الراية . | |||
۲۸ - حدیث رد الشمس | |||
۲۹ - حديث سد الأبواب . | |||
٣٠ - حديث السفينة . | |||
٣١ - حديث الطير . | |||
۳۲ – حديث (علي مني) . | |||
۳۳ - حديث الغدير . | |||
٣ - حديث المؤاخاة . | |||
٣٥ - حديث مدينة العلم . | |||
٣٦ - حديث المنزلة | |||
۳۷ - حدیث (هذا إمامكم من بعدي). | |||
۳۸ - حديث المبيت | |||
۳۹ - الحسن بن علي العسكري . | |||
٤٠ - الحسن بن علي المجتبى . | |||
٤۱ - الحسين بن علي | |||
###[[ | ٤٢ - الرجعة | ||
###[[ | |||
٤۳ - زواج أُمّ كلثوم | |||
###[[ | |||
٤٤ - السقيفة . | |||
###[[ | |||
##[[ | ٤٥ - سورة براءة . | ||
###[[ | |||
###[[ | ٤٦ - سورة هل أتى . | ||
###[[ | |||
###[[نبی | ٤٧ - الشفاعة | ||
##[[ | |||
###[[ | ===الجزء الثالث=== | ||
٤٨ - العصمة . | |||
#####[[ | |||
مباحث عامة | |||
عصمة الأنبياء. | |||
#####[[ | |||
عصمة الإمام | |||
#####[[ | |||
٤۹ - علي بن أبي طالب | |||
###[[ | |||
إسلامه | |||
### | |||
إمامته والنص عليه | |||
###[[ | ===الجزء الرابع=== | ||
###[[ | ===الجزء الخامس=== | ||
٥٦ - محمد بن الحسن المهدي | |||
###[[ | |||
ولادته الاشكال | |||
###[[ | |||
نسبه | |||
إمامته | |||
الغيبة | |||
طول العمر | |||
###[[ | |||
رؤيته | |||
معاجزه . | |||
###[[ | السفراء الأربعة . | ||
وقت الظهور | |||
دولة المهدي . | |||
مدعو المهدوية . | |||
مباحث عامة | |||
###[[ | ۵۷- محمد بن علي الباقر | ||
####[[آثار | |||
#####[[ | ٥٨ - محمد بن علي الجواد | ||
٥٩ - النص | |||
#####[[ | |||
###[[ | لزوم النص . | ||
####[[ | |||
#####[[ | إثبات النص . | ||
#####[[ | |||
وضوح النص أقسام النص | |||
جحد النص . | |||
#####[[ | |||
النص على أبي بكر (قول البكريَّة) . | |||
النص على العباس | |||
مقولة العباس | |||
٦٠ - الوصية | |||
٦١ - الولاية والبراءة . | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
==امامت در موسوعه رد شبهات== | |||
===معناشناسی=== | |||
«[[امامت]]»: «امامت»، از ماده «امم» (الام) به معنای قصد کردن و توجه به مقصود است. [[امام]] به کسی گفته میشود که به قول یا فعل او توجه و [[اقتدا]] شود؛ چه [[حق]] باشد یا [[باطل]]<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۲۲.</ref>. | |||
در اصطلاح، برای امامت از سوی [[شیعه]] و [[اهل سنت]] تعریفی نزدیک به هم صورت گرفته که عبارت است از: {{عربی|الامامة رئاسة عامة فی امور الدین و الدنیا نیابة عن النبی}}؛ «امامت، [[ریاست عامه]] است در امور [[دین]] و [[دنیا]] به عنوان [[نیابت از رسول خدا]]{{صل}}»<ref>علامه حلی، باب حادیعشر، ص۱۰؛ عضدالدین ایجی، المواقف، ج۳، ص۵۷۴.</ref>. علاوه بر آن، اهل سنت گفتهاند: «بهتر این است در [[تعریف امامت]] گفته شود امامت، [[خلافت]] و [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} است در [[اقامه دین]]، به طوری که [[پیروی]] از او بر همه [[امت]] [[واجب]] باشد»<ref>تفتازانی، شرح المقاصد، ج۵، ص۲۳۴.</ref>. | |||
===[[اهلبیت]]=== | |||
===[[مصداقشناسی اهل بیت]]=== | |||
===[[اهمیت مباحث امامت]]=== | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:IM010024.jpg|22px]] [[حافظ نجفی|نجفی، حافظ]]، [[قرآن و امامت اهل بیت (مقاله)|مقاله «قرآن و امامت اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)|'''موسوعه رد شبهات ج۲۱''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
==امامت (فهرست موسوعه اهل بیت(ع)== | |||
#[[امامت امامان دوازدهگانه|إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
##[[اثبات امامت امامان دوازدهگانه|أدلة إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[احادیث مشیر به امامت ائمه|الأحاديث المشيرة إلى إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[احادیث مشیر به وصایت ائمه|الأحاديث المشيرة إلى وصاية الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[احادیث مشیر به ولایت ائمه|الأحاديث المشيرة إلى ولاية الأئمة {{ع}} ]] | |||
##[[انکار امامت ائمه|إنكار إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[آثار انکار امامت ائمه|آثار إنكار إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[جهنم|دخول جهنم]] | |||
####[[الطبع على القلب]] | |||
####[[کفر|الكفر]] | |||
###[[انکار امامت|مساوئ إنكار إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[استلزام إنكار الواحد كل الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[انکار نبی|إنكار النبي {{صل}} ]] | |||
##[[اهمیت امامت ائمه|أهمية إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[إتمام الله الإمامة]] | |||
###[[اتمام حجت|إتمام الحجة]] | |||
###[[إثبات الحق و محق الباطل]] | |||
###[[اساس اسلام|أساس الإسلام]] | |||
###[[دوام امر نبوت|استدامة الأمر النبوة]] | |||
###[[خیر|أصل كل خير]] | |||
###[[اقرار جبال به امامت ائمه|إقرار الجبال بإمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[امامت متقین|إمامة المتقين]] | |||
###[[امانت الهی|أمانة إلهية]] | |||
###[[امنیت در دنیا و آخرت|الأمن في الدنيا و الآخرة]] | |||
###[[برکت|البركة]] | |||
###[[بقای عالم|بقاء العالم]] | |||
###[[تبیین حق و باطل|تبيين الحق و الباطل]] | |||
###[[تبیین دین|تبيین الدين]] | |||
###[[تمام دین|تمام الدين]] | |||
###[[حفظ ثغور|حفظ الثغور]] | |||
###[[رفع اختلاف از امت|رفع الاختلاف عن الأمة]] | |||
###[[زعامت|الزعامة]] | |||
###[[ناتوانی مردم از درک امامت|عجز الناس عن إدراك الإمامة]] | |||
###[[عزت مؤمنین و مسلمین|عز المؤمنين و المسلمین ]] | |||
###[[مرتبه بالای امامت|عظم مرتبة الإمامة]] | |||
###[[کمال دین|كمال الدين]] | |||
###[[منزلت انبیا|منزلة الأنبياء {{ع}} ]] | |||
###[[من قبل الله تعالى]] | |||
###[[میراث انبیا|میراث الأوصياء {{ع}} ]] | |||
###[[نظام امت|نظام الأمة]] | |||
##[[شرایط امامت اهل بیت|شرائط إمامة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[بسط احکام|بسط الأحكام]] | |||
###[[تحقق الإمامة في الأعقاب]] | |||
###[[تمسک به قرآن|التمسك بالقرآن]] | |||
###[[حسن الولایة الرعية ]] | |||
###[[حلم|الحلم]] | |||
###[[خالص شدن از زذائل اخلاقی|الخلوص من الرذائل الأخلاقية]] | |||
###[[سلامتی|السلامة]] | |||
###[[عدم الاشتراط بالبلو]] | |||
###[[عدم سفاهت|عدم السفاهة]] | |||
###[[عصمت|العصمة]] | |||
###[[علم|العلم]] | |||
###[[عمل به سنت|العمل بالسنة]] | |||
##[[کیفیت تعیین امام|كيفية تعيين الإمام {{ع}} ]] | |||
###[[امام و تعیین امام|الإمام و تعيين الإمام {{ع}} ]] | |||
###[[تعیین امام از سوی خدا|تعيين الإمام {{ع}} بتعيين الله تعالی]] | |||
###[[مردم و تعیین امام|الناس و تعيين الإمام {{ع}} ]] | |||
###[[نبی و تعیین امام|النبي {{صل}} و تعيين الإمام {{ع}} ]] | |||
##[[حقوق ائمه|حقوق الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[احیای امر اهل بیت|إحياء أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[آثار احیای امر اهل بیت|آثار إحياء أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[ذکر الهی|ذكر الله تعالی]] | |||
####[[آثار غفلت از احیای امر الهی|آثار الغفلة عن إحياء أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[حسرت|الحسرة]] | |||
####[[اسباب احیای امر اهل بیت|أسباب إحياء أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[زیارت مؤمن|زيارة المؤمن]] | |||
####[[اهمیت احیای امر ائمه|أهمية إحياء أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[الحث على إحياء أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[عبادت|العبادة]] | |||
###[[انتظار امر ائمه|انتظار أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[آثار انتظار امر ائمه|آثار انتظار أمر الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[تقرب به خدا|التقرب إلى الله تعالى]] | |||
#####[[دخول در بهشت|دخول الجنة]] | #####[[دخول در بهشت|دخول الجنة]] | ||
#####[[دفع درد|دفع الوجع]] | #####[[همنشینی با اهل بیت در آخرت|مصاحبة أهل البيت {{ع}} في الآخرة]] | ||
#####[[رحمت خدا بر انسان|رحمة الله تعالى الإنسان]] | ###[[انفال|الأنفال]] | ||
#####[[طهارت|الطهارة]] | ###[[اهمیت حقوق ائمه|أهمية حقوق الأئمة {{ع}} ]] | ||
#####[[بخشش گناهان|غفران الذنوب]] | ####[[الحث على حقوق الأئمة {{ع}} ]] | ||
#####[[کسب ثواب|كسب الثواب]] | ###[[ایمان به ائمه|الإيمان بالأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[اهمیت صلوات بر ائمه|أهمية الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | ####[[اهمیت ایمان به ائمه|أهمية الإيمان بالأئمة {{ع}} ]] | ||
#####[[الحث على الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | ###[[نیکی به ائمه|البر بالأئمة {{ع}} ]] | ||
###[[اطاعت از ائمه|طاعة الأئمة {{ع}} ]] | ####[[آثار نیکی به ائمه|آثار البر بالأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[اعتصام|الاعتصام]] | #####[[داخل شدن در رحمت الهی|الدخول في رحمة الله تعالى]] | ||
####[[تمسک|التمسك]] | #####[[کشب ثواب|كسب الثواب]] | ||
####[[پیروی|التبعية]] | ####[[اسباب نیکی به ائمه|أسباب البر بالأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[اخذ|الأخذ]] | #####[[زیارت امام حسین|زيارة الحسين {{ع}} ]] | ||
####[[رجوع|الرجوع]] | ####[[اهمیت نیکی به ائمه|أهمية البر بالأئمة {{ع}} ]] | ||
###[[آثار اطاعت ائمه|آثار طاعة الأئمة {{ع}} ]] | #####[[اعمال دوستداشتنی نزد خدا|أحب الأعمال إلى الله تعالی]] | ||
####[[مستحق بودن ثواب|استحقاق الثواب على الأعمال]] | ###[[تبری|التبري]] | ||
####[[استفغفار ملائک برای شیعیان|استغفار الملائكة للشيعة]] | ####[[آثار تبری|آثار التبري]] | ||
####[[امان|الأمان]] | #####[[کشب ثواب|كسب الثواب]] | ||
####[[ایمان|الإيمان]] | ####[[اهمیت تبری|أهمية التبري]] | ||
####[[بصیرت|البصيرة]] | #####[[الحث على التبري]] | ||
####[[تبدیل سیئات به حسنات|تبديل السيئات الحسنات]] | ###[[تسلیم ائمه|التسليم للأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[پیروی از حق|تبعية الحق]] | ####[[آثار تسلیم ائمه|آثار التسليم للأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[تقرب به خدا|التقرب إلى الله تعالی]] | #####[[امان از فزع در روز قیامت|الأمان من فزع يوم القيامة]] | ||
####[[جلب برکت|جلب البركة]] | #####[[تقرب به خدا|التقرب إلى الله تعالی]] | ||
####[[جلب دوستی خدا|جلب حب الله تعالی]] | #####[[آسانی حساب|سهولة الحساب]] | ||
####[[جلب خیر|جلب الخير]] | #####[[طهارت قلب|طهارة القلب]] | ||
####[[جلب رحمت الهی|جلب رحمة الله تعالی الخروج من الذل]] | #####[[عافیت|العافية]] | ||
####[[داخل شدن در بهشت|دخول الجنة]] | #####[[کسب ثواب|كسب الثواب]] | ||
####[[داخل شدن در حزب الهی|الدخول في حزب الله تعالى]] | ####[[اهمیت تسلیم ائمه أهمية التسليم للأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[رشد انسان|رشد الإنسان]] | #####[[الحث على التسليم للأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[رضوان الهی|رضوان الله تعالی]] | ###[[تصدیق ائمه|تصديق الأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[رفع شک|رفع الشك]] | ####[[آثار تثدیق ائمه|آثار تصديق الأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[سعادت انسان|سعادة الإنسان]] | #####[[سلامتی|السلامة]] | ||
####[[السقي من الكأس الأوفي ]] | #####[[محبت بین شیعه|المحبة بين الشيعة]] | ||
####[[شرافت انسان|شرافة الإنسان]] | ####[[اسباب تصدیق ائمه|أسباب تصديق الأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[صلاح انسان|صلاح الإنسان]] | #####[[اعتقاد به توحید|الاعتقاد بالتوحيد]] | ||
####[[حیلت طیب|طيب الحياة]] | ###[[تقرب به ائمه|التقرب إلى الأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[عزت|العزة]] | ####[[آثار تقرب به ائمه|آثار التقرب إلى الأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[بخشش خدا|غفران الله]] | #####[[ثوبت ایمان|ثبوت الإيمان]] | ||
####[[کسب ثواب|كسب الثواب]] | #####[[جلب برکت|جلب البركة]] | ||
####[[کسب نور|كسب النور]] | #####[[جلب خیر|جلب الخير]] | ||
####[[کمال ایمان|كمال الإيمان]] | #####[[داخل شدن در رحمت الهی|الدخول في رحمة الله تعالى]] | ||
####[[کمال دین|كمال الدين]] | #####[[بخشش گناهان|غفران الذنوب]] | ||
####[[لقاء الله مؤمنا]] | #####[[کسب نور|كسب النور]] | ||
####[[لقا نبی|لقاء النبي {{صل}} ]] | ####[[اسباب تقرب به ائمه|أسباب التقرب إلى الأئمة {{ع}} ]] | ||
####[[محو اعمال ناپسند|محو الأعمال السيئة]] | #####[[زیارت ائمه|زيارة الأئمة {{ع}} ]] | ||
#####[[حفظ ائمه|حفظ الأئمة {{ع}} ]] | |||
######[[اسباب حفظ ائمه|أسباب حفظ الأئمة {{ع}} ]] | |||
#######[[تقیه|التقية]] | |||
###[[خمس|الخمس]] | |||
###[[رعایت حرمت ائمه|رعاية حرمة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[زیارت ائمه|زيارة الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[صلوات بر ائمه|الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[آثار ترک صلوات بر ائمه|آثار ترك الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[دوری از رحمت الهی|البعد عن رحمة الله تعالی]] | |||
####[[آثار صلوات بر ائمه|آثار الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[استغفار الطائر للعاطس المسلم]] | |||
#####[[حسن خلق|حسن الخلق]] | |||
#####[[دخول در بهشت|دخول الجنة]] | |||
#####[[دفع درد|دفع الوجع]] | |||
#####[[رحمت خدا بر انسان|رحمة الله تعالى الإنسان]] | |||
#####[[طهارت|الطهارة]] | |||
#####[[بخشش گناهان|غفران الذنوب]] | |||
#####[[کسب ثواب|كسب الثواب]] | |||
####[[اهمیت صلوات بر ائمه|أهمية الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | |||
#####[[الحث على الصلوات على الأئمة {{ع}} ]] | |||
###[[اطاعت از ائمه|طاعة الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[اعتصام|الاعتصام]] | |||
####[[تمسک|التمسك]] | |||
####[[پیروی|التبعية]] | |||
####[[اخذ|الأخذ]] | |||
####[[رجوع|الرجوع]] | |||
###[[آثار اطاعت ائمه|آثار طاعة الأئمة {{ع}} ]] | |||
####[[مستحق بودن ثواب|استحقاق الثواب على الأعمال]] | |||
####[[استفغفار ملائک برای شیعیان|استغفار الملائكة للشيعة]] | |||
####[[امان|الأمان]] | |||
####[[ایمان|الإيمان]] | |||
####[[بصیرت|البصيرة]] | |||
####[[تبدیل سیئات به حسنات|تبديل السيئات الحسنات]] | |||
####[[پیروی از حق|تبعية الحق]] | |||
####[[تقرب به خدا|التقرب إلى الله تعالی]] | |||
####[[جلب برکت|جلب البركة]] | |||
####[[جلب دوستی خدا|جلب حب الله تعالی]] | |||
####[[جلب خیر|جلب الخير]] | |||
####[[جلب رحمت الهی|جلب رحمة الله تعالی الخروج من الذل]] | |||
####[[داخل شدن در بهشت|دخول الجنة]] | |||
####[[داخل شدن در حزب الهی|الدخول في حزب الله تعالى]] | |||
####[[رشد انسان|رشد الإنسان]] | |||
####[[رضوان الهی|رضوان الله تعالی]] | |||
####[[رفع شک|رفع الشك]] | |||
####[[سعادت انسان|سعادة الإنسان]] | |||
####[[السقي من الكأس الأوفي ]] | |||
####[[شرافت انسان|شرافة الإنسان]] | |||
####[[صلاح انسان|صلاح الإنسان]] | |||
####[[حیلت طیب|طيب الحياة]] | |||
####[[عزت|العزة]] | |||
####[[بخشش خدا|غفران الله]] | |||
####[[کسب ثواب|كسب الثواب]] | |||
####[[کسب نور|كسب النور]] | |||
####[[کمال ایمان|كمال الإيمان]] | |||
####[[کمال دین|كمال الدين]] | |||
####[[لقاء الله مؤمنا]] | |||
####[[لقا نبی|لقاء النبي {{صل}} ]] | |||
####[[محو اعمال ناپسند|محو الأعمال السيئة]] | |||
####[[همنشینی با ائمهدر بهشت|مصاحبة الأئمة {{ع}} في الجنة]] | ####[[همنشینی با ائمهدر بهشت|مصاحبة الأئمة {{ع}} في الجنة]] | ||
####[[همنشینی با نبی|مصاحبة النبي {{صل}} ]] | ####[[همنشینی با نبی|مصاحبة النبي {{صل}} ]] | ||
| خط ۲٬۱۴۸: | خط ۲٬۳۰۹: | ||
==تعریف امامت== | ==تعریف امامت== | ||
[[امامت]] در لغت به معنای قصد، توجه و آهنگ چیزی کردن<ref>خلیل، العین، ج۱، ص۱۰۵؛ ابن منظور، لسان العرب، ص۲۱۴.</ref> و در اصطلاح به معنای [[پیشوا]] و [[رهبر]] است. درباره مفهوم، حدود، [[وظایف]] و چگونگی [[انتخاب امام]] در میان [[مسلمانان]] [[اختلاف]] است<ref>تفتازانی، شرح المقاصد، ج۵، ص۲۳۳؛ جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۳۴۴؛ و ر.ک: مطهری، مجموعه آثار، (امامت و رهبری)، ج۴، ص۷۱۴.</ref>، به طوری که مسئله امامت از کهنترین و بنیادیترین مباحث [[عقیدتی]] و مفاهیم [[سیاسی]] در میان [[فرقههای اسلامی]] است. امامت در نگاه [[شیعی]]، ادامه [[نبوت]] و همانند آن به [[نصب]] و [[نص الهی]] در شمار [[اصول دین]] است<ref>مفید، اوائل المقالات، ص۷.</ref>. [[امام]] دارای شئونی همچون [[رهبری سیاسی]]، [[زعامت]] [[اجتماعی]]، [[مرجعیت دینی]]، [[تبیین وحی]] و [[ولایت باطنی]] و [[معنوی]] است؛ در حالی که در دیدگاه [[اهل سنت]]، امامت از [[فروع دین]] و از [[افعال]] [[مکلفان]] شمرده میشود<ref>سیدمرتضی، رسائل، ج۲، ص۲۶۴.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]] ص ۱.</ref> | [[امامت]] در لغت به معنای قصد، توجه و آهنگ چیزی کردن<ref>خلیل، العین، ج۱، ص۱۰۵؛ ابن منظور، لسان العرب، ص۲۱۴.</ref> و در اصطلاح به معنای [[پیشوا]] و [[رهبر]] است. درباره مفهوم، حدود، [[وظایف]] و چگونگی [[انتخاب امام]] در میان [[مسلمانان]] [[اختلاف]] است<ref>تفتازانی، شرح المقاصد، ج۵، ص۲۳۳؛ جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۳۴۴؛ و ر.ک: مطهری، مجموعه آثار، (امامت و رهبری)، ج۴، ص۷۱۴.</ref>، به طوری که مسئله امامت از کهنترین و بنیادیترین مباحث [[عقیدتی]] و مفاهیم [[سیاسی]] در میان [[فرقههای اسلامی]] است. امامت در نگاه [[شیعی]]، ادامه [[نبوت]] و همانند آن به [[نصب]] و [[نص الهی]] در شمار [[اصول دین]] است<ref>مفید، اوائل المقالات، ص۷.</ref>. [[امام]] دارای شئونی همچون [[رهبری سیاسی]]، [[زعامت]] [[اجتماعی]]، [[مرجعیت دینی]]، [[تبیین وحی]] و [[ولایت باطنی]] و [[معنوی]] است؛ در حالی که در دیدگاه [[اهل سنت]]، امامت از [[فروع دین]] و از [[افعال]] [[مکلفان]] شمرده میشود<ref>سیدمرتضی، رسائل، ج۲، ص۲۶۴.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]] ص ۱.</ref> | ||
== معناشناسی == | |||
[[امامت]] به معنای [[پیشوایی]]، پیشروی و [[رهبری]] است. [[امام]] نیز به معنای [[پیشوا]]، پیشرو، مقتدا<ref>جوهری، صحاح اللغة، ج ۵، ص ۱۸۶۴؛ ابن فارس، مقاییس اللغة، ج ۱، ص ۲۳؛ فراهیدی، العین، ج ۱، ص ۱۰۶.</ref>، [[قیم]]، [[مصلح]]، [[الگو]]، راه اصلی و [[راهنما]] است. کسی یا چیزی که از آن [[پیروی]] شود، [[انسان]] باشد یا کتاب یا چیزی دیگر، به [[حق]] باشد یا بر [[باطل]]، [[امام]] است<ref>راغب اصفهانی، المفردات، ص ۲۴.</ref>. | |||
ریشه این واژه "امم" و به معنای قصد یا قصد با توجه خاص است. این معنا در همه مشتقات آن محفوظ است. [[امام]] نیز کسی است که همواره مقصود و [[هدف]] حرکت و تلاش دیگران قرار گیرد؛ گرچه با [[اختلاف]] موارد و قصدکنندگان و جهات و اعتبارات، گوناگون میشود؛ مانند [[امام]] جمعه و جماعت، [[امام]] [[هدایت]] و [[امام]] [[ضلالت]]. بر این اساس، دیگر معانی این واژه و مشتقات آن، از لوازم معنای ریشه است. واژه [[امام]] بر [[زن]] و مرد اطلاق میشود و جمع آن "ائمّه" و "ایمّه" است. | |||
در اصطلاح [[کلامی]] معانی متعددی از این واژه ارائه شده که شایعترین معنای آن، [[ریاست]] عمومی در امور [[دین]] و [[دنیا]] است و برخی [[جانشینی]] [[پیامبر]] {{صل}} در حفظ [[دین]] و [[سیاست]] [[دنیا]] را در تعریف اصطلاحی آن آوردهاند. برخی کاملترین تعریف را [[ریاست]] بالاصاله عمومی در امر [[دین]] و [[دنیا]] در دار تکلیف میدانند که عموم [[مردم]] را به حفظ [[مصالح]] [[دین]] و دنیایشان ترغیب و از آنچه به حال آنان زیانبار است منع کنند. | |||
[[شیخ طبرسی]] با ژرفنگری در عبارات لغتدانان کوشیده است دایره معنای [[امام]] را گستردهتر تعریف کند. وی به جایگاه امام و [[پیروی]] [[مردم]] از [[امام]] توجه کرده و در اینباره نوشته است: از لفظ [[امام]] دو چیز را میتوان استفاده کرد: | |||
# [[امام]] کسی است که به [[کارها]] و گفتههای وی [[اقتدا]] میشود. | |||
# [[امام]] کسی است که به اداره کردن و برنامهریزی کار [[مردم]] [[اقدام]] میورزد و دارای جایگاهی چون مجازات تجاوزکاران به [[حقوق]] دیگران، [[سرپرستی]] [[کارگزاران]]، [[اقامه حدود الهی]]، جنگیدن با جنگافروزان و اختلافبرانگیزان است. | |||
بر پایه معنای نخست، هیچ [[پیامبری]] نیست، مگر آنکه [[امام]] بوده است؛ اما بر اساس معنای دوم، هر [[پیامبری]] لازم نیست [[امام]] باشد؛ زیرا امکان دارد [[پیامبری]] از ناحیه [[خدای متعال]] ماموریت مجازات جنایتکاران و جنگیدن با [[دشمنان]] و [[دفاع]] از [[دین]] و [[مبارزه]] با [[کافران]] را نداشته باشد<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج ۱، ص ۲۰۱.</ref>. | |||
از این عبارت مرحوم [[شیخ طبرسی]] و برداشت وی از لفظ [[امام]] به دست میآید که نوع ماموریت و جایگاه امام به [[دلیل]] آنکه [[مردم]] لازم است از افعالش و گفتارش [[پیروی]] کنند، با نوع مأموریت [[نبی]] و [[رسول]] متفاوت است؛ زیرا لازمه [[اقتدا]] به [[امام]]، [[اطاعت]] از فرامین او در به اجرا درآوردن دستورالعملهای اجرایی است. با این تعریف، [[امام]] به کسی گفته میشود که [[رهبری]] جامعهای کوچک یا بزرگ را برعهده دارد و به اداره امور [[زندگی]] آنها میپردازد و [[مردم]] از اقدامات و [[دستور]] العملهای وی [[پیروی]] میکنند. | |||
امروزه در حوزه [[علم کلام]]، [[امام]] و [[امامت]]، دارای بار معنایی خاصی است که تفسیرهای گوناگونی از آن ارائه شده است. متکلمان اسلامی ـ [[شیعه]] و [[اهل سنت]] ـ [[امام]] و به دنبال آن، [[خلیفه]] را درباره کسی به کار میبرند که از ناحیه [[پیامبر گرامی]] {{صل}} [[نیابت]] و [[ریاست]] یافته است؛ تا [[امور دینی]] و [[دنیوی]] [[مردم]] را بر عهده گیرد و [[دین]] و دنیای آنان را سامان داده، آباد سازد؛ از اینرو بر [[مردم]] است تا از [[دستورات]] وی [[پیروی]] کنند. | |||
[[قاضی ایجی]] از [[متکلمان]] نامور [[اهل سنت]] در المواقف، [[امامت]] را عبارت از "[[ریاست]] عمومی در امور [[دین]] و دنیای [[مردم]]" دانسته است<ref>المواقف، ص ۳۴۵.</ref> و همو نوشته است: "[[امامت]]، [[جانشینی]] [[رسول]] {{صل}} در برپایی امور [[دین]] است؛ به گونهای که بر همه [[امت اسلامی]] [[پیروی]] از او [[واجب]] میباشد"<ref>المواقف، ص ۳۴۵.</ref>. | |||
[[ابن خلدون]] دیگر چهره [[معروف]] دانشمندان [[اهل سنت]]، [[امامت]] را اینگونه [[تفسیر]] کرده است: "[[امامت]]، [[جانشینی]] از [[صاحب]] [[شریعت]] در حفظ [[دین]] و سیاستگذاری و اداره امور [[دنیایی]] [[مردم]] است"<ref>ابن خلدون، مقدمه، ص ۱۹۱.</ref>. | |||
[[سعد الدین تفتازانی]] در شرح المقاصد نوشته است: "[[امامت]]، [[ریاست]] عمومی در امور [[دین]] و دنیای [[مردم]] به [[هدف]] [[خلافت]] از ناحیه [[پیامبر]] {{صل}} است<ref>شرح المقاصد، ج ۳، ص ۴۶۹.</ref>. | |||
[[سید شریف جرجانی]] در شرح المواقف نوشته است: [[امامت]]، [[جانشینی]] [[پیامبر|رسول گرامی]] در برپایی [[دین]] و [[حفظ اسلام]] است؛ به گونهای که بر همه [[امت اسلامی]] [[پیروی]] از [[امام]] [[واجب]] است. و [[خلیفه]]، [[امام]] نامیده میشود<ref>شرح المواقف، ج ۸، ص ۳۷۶.</ref>. | |||
بنابراین، [[امامت]]، به معنای [[ریاست]] عمومی فردی خاص بر امور [[دین]] و دنیای [[مردم]] در [[دنیا]] بالاصاله یا به [[جانشینی]] از [[پیامبر]] است؛ زیرا [[امامت]]، دارای شأنهایی همچون [[رهبری سیاسی]] و [[زعامت]] [[اجتماعی]] و [[مرجعیت دینی]] و تبیین و [[تفسیر]] [[وحی]] و [[ولایت]] [[باطنی]] و [[معنوی]] است که از این جهت، [[امام]] [[حجت خدا]] در زمان، ولی اللّه، [[انسان کامل]] حامل [[معنویت]] کلی [[انسانیت]] و [[قطب]] است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۵۰-۶۲؛ [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۶۹.</ref>. | |||
==طرح [[مباحث امامت]] و بحث [[تقریب بین مذاهب]]== | |||
طرح بحث امامت از سوی [[عالمان شیعه]] همواره حساسیت [[مخالفین]] را برانگیخته تا آنجا که کار به [[قتل]] و [[کشتار]] انجامیده است. از اینرو امروزه برخی پرداختن به مسأله امامت را موجب بروز [[تنش]] و اخلال در امر زندگانی [[مسالمتآمیز]] بین [[مسلمین]] تلقی کرده و معتقدند که باید از طرح این مسأله اختلافی خودداری گردد. | |||
اما بسیار روشن و [[مبرهن]] است که تحقیق دربارۀ [[مذاهب]] و [[ادله]] و آرای هر [[مذهب]] یکی از راههای نزدیک شدن دیدگاههای مذاهب مختلف به یکدیگر است. بحث و گفت و گو پیرامون مسائل اختلافی با رعایت [[موازین]] بحث و [[حفظ]] اصول و [[آداب مناظره]] راه را برای [[اتحاد]] بر سر [[حقیقت]] هموار میسازد. | |||
بدیهی است تقریب و یا اتحادی [[پسندیده]] و [[نیکو]] است که بر محور [[حق]] باشد و صرفا چنین تقریبی مورد رضای [[پروردگار]] است. از اینرو [[آموزههای دینی]] و [[اعتقادی]]-که برگرفته از [[تعالیم وحیانی]] [[رسول خدا]]{{صل}} و مطابق با حقیقت است-باید محور اتحاد قرار گیرد، چنین اتحاد و تقریبی هرگز اتفاق نخواهد افتاد مگر آنکه پیرامون مسائل مورد [[اختلاف]] بحث و دقت نظر صورت گیرد و پس از روشن شدن حقیقت همگان [[تسلیم]] آن گردند، در نتیجه [[کتمان]] اختلاف و مسکوت گذاردن آن هرگز به [[تقریب بین مذاهب]] کمک نخواهد کرد. همۀ شخصیتهایی که با [[خلوص نیت]] و در جهت رضای [[خداوند سبحان]] و [[مصلحت اسلام]] و [[مسلمین]] گام برمی دارند [[اذعان]] دارند که طرح موارد اختلافی و بحث و [[گفتگو]] پیرامون این مسائل با حفظ آداب مناظره، بسیار مفید و بلکه لازم و ضروری است. | |||
هر چند، بین داعیان و [[پرچم]] داران [[نظریه]] تقریب بین مذاهب نیز اختلاف در روش و اسلوب کار وجود دارد. چنان که بر مراجعه کنندۀ به مؤلفات مرحوم [[شرف]] الدین و مرحوم [[کاشف الغطاء]] مخفی نمیباشد. | |||
برخی معتقدند که اصلا نباید از مسائل اختلافی سخن گفت بلکه باید آنها را کنار گذاشت و [[مشترکات]] را اخذ کرد. اما آیا مسکوت ماندن [[اختلافات]] حقیقتا منجر به [[همدلی]] و نزدیکی میگردد؟! | |||
برخی نیز براین باورند که راه تقریب بین مذاهب، تجدید نظر و بررسی [[روایات]] [[فریقین]] است. تمام [[روایات نبوی]]، در اصول [[اعتقادات]] و [[احکام شرعی]]، باید مورد بازخوانی و تجدید نظر قرار گیرد. در مرتبۀ دوم کتابهای [[تاریخ]] و [[سیره]] [[نبویه]] بازنگری شوند. این طرح نیز بسیار خوب است، اما پیش از هر چیز قائلین به این نظریه با چند سؤال مواجه خواهند شد: | |||
ملاک تعیین افرادی که صلاحیت تجدید نظر دارند چیست؟ به عبارت دیگر چه اشخاصی صلاحیت بازخوانی [[کتب حدیث]] و [[فقه]] و [[تاریخ]] را دارند؟ | |||
آیا متصدیان تجدید نظر مورد قبول همگان خواهند بود؟ و رد و [[اثبات]] آنان مورد توافق عمومی قرار خواهد گرفت؟ | |||
مسلم است که بدون آشکار شدن واقع بر همگان، اقبال عمومی در هیچ مسألهای ممکن نیست. | |||
در نتیجه بحث و نظر پیرامون مسائل مورد [[اختلاف]] جهت روشن شدن [[حقایق]]، امری است که کسی نمیتواند در اهمیت آن تردید کند.<ref>[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۲۶.</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||